۷ هزار شاخه و ادامه دارد؛ تلاش برای نجات علف دریایی رو به زوال
پژوهشگران سیدنی اینستیتوت آو مارین ساینس¹ (SIMS²) در قالب پراجکت ریستور³ بیش از ۷۰۰۰ شاخه از علف دریایی پوزیدونیا آسترالیس⁴ را کاشتهاند؛ گونهای که در هاربر سیدنی⁵ و پیتواتر⁶ بهدلیل لایروبی، افت کیفیت آب و لنگرگاههای قایقها در وضعیت «در معرض خطر» قرار گرفته است.
داوطلبان محلی، تکههای جداشدهای را که بعد از طوفان به ساحل میآیند از سواحل مختلف—از جمله پالم بیچ⁷ و استیشن بیچ⁸—جمعآوری میکنند. این تکهها داخل کیسههایی قرار میگیرند که در آب معلق میمانند تا تیم SIMS آنها را تحویل بگیرد. پس از انتقال، نمونهها وارد دوره قرنطینه میشوند و با دقت تمیزکاری انجام میشود تا جلبکها جدا شوند.
این علف دریایی طبق قوانین نیو ساوت ولز⁹ و قانون فدرال حفاظت میشود و رشد آن بسیار کند است؛ طبق توضیحات پروژه، گسترش جانبی آن حدود ۶ سانتیمتر در سال است. با این سرعت، احیای طبیعی بهتنهایی پاسخگو نیست و به همین دلیل کاشت و بازسازی فعال در دستور کار قرار گرفته است.
آسیب لنگرگاههای سنتی و «رد زخم» روی بستر دریا
در هاربر سیدنی بیش از ۶۰۰۰ لنگرگاه سنتی نوع «سوئینگ مورینگ» وجود دارد. این سازوکارها با کشیدهشدن روی بستر، چیزی ایجاد میکنند که به آن «موورینگ اسکار» (رد زخم لنگرگاه) گفته میشود: بخشهایی از بستر جارو میشود، علفزارهای دریایی از بین میروند و جای آن لکههای شنِ خالی میماند.
به گفته تیم SIMS، جایگزینی این لنگرگاهها با انوایرونمنتالی فرندلی مورینگز¹⁰ (EFMs¹¹) در حال انجام است؛ سامانههایی با شناوری خنثی که با «اسکرو پایِلینگ» (پیچکوبی) نصب میشوند و اثر تماس با بستر را کم میکنند، طوری که علف دریایی میتواند درست زیر آنها رشد کند.
در بالمورال بیچ¹² ده مورد EFM نصب شده که با حمایت مالی NSW Environmental Trust¹³ انجام شده و هزینه هرکدام حدود ۴۰۰۰ دلار گزارش شده است. استیون هِج¹⁴، مالک Balmoral Boatshed¹⁵، گفته همکاری میان دانشمندان، قایقداران و کسبوکارها به بهبود بومشناسی بندر کمک میکند.
طبق گزارش پروژه، EFMها سالهاست در کوئینزلند¹⁶ و اروپا استفاده میشوند و در کنار «کورتسی مورینگز» (لنگرگاههای موقت/در دسترس عمومی) میتوانند میزان لنگرانداختن و آسیبهای آن را کاهش دهند. همچنین اشاره شده که لنگر میتواند در چند ثانیه، رشد چند دههای را از بین ببرد و این موضوع با تشدید فرسایش در نِرن بیچِز¹⁷ مرتبط دانسته شده است.
اهمیت زیستی پوزیدونیا و پروژههای مکمل
علفزارهای پوزیدونیا آسترالیس نقش «مهد رشد» برای ماهیها دارند، کربن را در سطحی بالا ذخیره میکنند (در گزارش، بالاتر از جنگلهای بارانی مطرح شده) و با سامانه ریشهای گستردهشان رسوبات را تثبیت میکنند تا فرسایش کمتر شود.
تیم SIMS برای کاشت شاخهها زیر EFMها با فرآیندهای مجوزدهی و مقرراتی روبهروست که از نظر پیچیدگی با پروژههای زیرساختی مقایسه شده است.
در کنار این کار، پروژه به تلاشهای دیگری هم اشاره میکند؛ از جمله «لیوینگ سیوالز¹⁸» در فِر باؤر¹⁹ در منلی²⁰ که بافتدار طراحی شدهاند تا شبیه حوضچههای سنگی باشند. طبق اعلام Environment and Heritage NSW²¹، این دیوارهها پس از دو سال، ۳۶٪ گونههای بیشتری نسبت به دیوارههای صاف پشتیبانی کردهاند.
پراجکت ریستور به رهبری دکتر فرانسیسکو مارتینز-بائِنا²² و تیا بول²³ بر مشارکت جامعه پس از طوفانها تأکید دارد؛ از جمله در نقاطی مانند کوارانتین بیچ²⁴ در منلی، با این رویکرد که علفزارهای حفاظتشده برداشت نمیشوند و تمرکز روی تکههای جداشده و شستهشده به ساحل است.
پاورقی نامها (اصل انگلیسی):
¹ Sydney Institute of Marine Science
² SIMS
³ Project Restore
⁴ Posidonia australis
⁵ Sydney Harbour
⁶ Pittwater
⁷ Palm Beach
⁸ Station Beach
⁹ NSW (New South Wales)
¹⁰ Environmentally Friendly Moorings
¹¹ EFMs
¹² Balmoral Beach
¹³ NSW Environmental Trust
¹⁴ Steven Hedge
¹⁵ Balmoral Boatshed
¹⁶ Queensland
¹⁷ Northern Beaches
¹⁸ living seawalls
¹⁹ Fair Bower
²⁰ Manly
²¹ Environment and Heritage NSW
²² Dr. Francisco Martinez-Baena
²³ Tia Bool
²⁴ Quarantine Beach