نسخههای پرقدرت کانابیس پزشکی در استرالیا زیر ذرهبین
یک مرور پژوهشی تازه هشدار داده است که برخی پزشکان در استرالیا¹ بهصورت روتین محصولات کانابیس پزشکی با میزان تیاچسی² بسیار بالاتر از آنچه در کارآزماییهای بالینی بررسی شده، تجویز میکنند. طبق این گزارش، محصولات قویتر حالا در الگوی تجویز رایج شدهاند، در حالی که برای بسیاری از کاربردها هنوز پشتوانه شواهد بالینی محدود است.
بر اساس گزارشی که د گاردین³ منتشر کرده، پزشکان معمولاً کانابیس پزشکی را با غلظت تیاچسی تا چهار برابرِ سطحی تجویز میکنند که در پژوهشهای بالینی آزموده شده است. تیاچسی جزء اصلی روانگردانِ کانابیس است و افزایش دوز آن میتواند احتمال عوارض جانبی، وابستگی و آسیبهای حاد را بیشتر کند.
این گزارش به یک شکاف نظارتی هم اشاره میکند: در استرالیا¹ سقف مشخصی برای غلظت تیاچسی در محصولات کانابیس پزشکیِ فروختهشده وجود ندارد. گفته میشود محصولات دسته بالایی، از جمله گیاه خشک و عصارههای غلیظ، در بازه حدود ۱۳٪ تا ۸۸٪ تیاچسی قرار میگیرند و در گروهی که بهعنوان دسته ۵⁴ شناخته میشود، سهم قابلتوجهی دارند.
دادهها چه میگویند
این مرور نشان داده است که بیش از ۱۰۰۰ محصول کانابیس پزشکی در استرالیا¹ در دسترس است، اما فقط دو محصول پیش از ورود به بازار توسط اداره کالاهای درمانی⁵ برای کیفیت، ایمنی و اثربخشی ارزیابی شدهاند. به این معنا که اکثر محصولات بدون سطح ارزیابیای تجویز میشوند که معمولاً از داروهای ثبتشده انتظار میرود.
اطلاعات اداره کالاهای درمانی⁵ تأیید میکند که دسترسی به کانابیس پزشکی عمدتاً از مسیر طرح دسترسی ویژه⁶ و مسیر تجویزکننده مجاز⁷ انجام میشود، نه مانند یک داروی استانداردِ تأییدشده. این نهاد همچنین میگوید تجویزکنندگان باید پزشک/متخصص سلامتِ ثبتشده باشند و پیش از تجویز، درمانهای تأییدشده موجود، ریسکها، رضایت آگاهانه و الزامات ایالتها و قلمروها را در نظر بگیرند.
طبق گزارش د گاردین³، درد مزمن و اضطراب بیشترین سهم را در مجوزها و تأییدها دارند و محصولات دسته ۵⁴ حدود نیمی از کل تأییدها را تشکیل میدهند. همچنین گفته شده برخی پزشکان در مدت شش ماه بیش از ۱۰ هزار نسخه برای محصولات پرقدرتِ تیاچسی صادر کردهاند و بعضی ویزیتها تنها چند ثانیه طول کشیده است؛ موضوعی که توجهها را به انگیزههای تجاری و تجویزهای شتابزده بیشتر کرده است.
نگرانیهای ایمنی در حال پررنگتر شدن است
این مرور به گزارشهای رویدادهای نامطلوب ارائهشده به اداره کالاهای درمانی⁵ اشاره میکند؛ از جمله مواردی مانند روانپریشی، سندروم هایپرامزیس کانابیس⁸ و رفتار خودکشی. اداره کالاهای درمانی⁵ گفته است تا اینجای سال ۲۰۲۶ تعداد ۲۷ پرونده مرتبط با کانابیس پزشکی بهصورت داوطلبانه در پایگاه عوارض آن ثبت شده، هرچند ثبت گزارش بهتنهایی به معنای اثبات رابطه علتومعلولی نیست.
هرچند تجویز کانابیس پزشکی در استرالیا¹ قانونی است، اما در بیشتر موارد همچنان یک «کالای درمانیِ تأییدنشده» به شمار میرود؛ یعنی نهاد ناظر، بیشتر محصولات را از نظر اثربخشی و ایمنی بهطور رسمی ارزیابی نکرده است. راهنمای رسمی میگوید این محصولات از مسیر طرح دسترسی ویژه⁶ یا بهعنوان تجویزکننده مجاز⁷ قابل دریافتاند و همچنین از طریق پیبیاس⁹ یارانه نمیگیرند.
در همین مسیر، اداره امور کهنهسربازان¹⁰ نیز اخیراً چارچوب خود را سختگیرانهتر کرده است؛ از جمله الزام به مراجعه حضوری در برخی شرایط و مشخصکردن مواردی که امکان تأمین مالی دارند، مانند درد مزمن، تهوع و استفراغ ناشی از شیمیدرمانی و صرع مقاوم کودکان.
دلیل پررنگ شدن بحث چیست
این توجه تازه نشان میدهد بازار کانابیس پزشکی در استرالیا¹ با سرعتی رشد کرده که جلوتر از شواهد بالینی و «محافظهای» نظارتی حرکت میکند. محور بحث این نیست که کانابیس برای برخی بیماران میتواند مفید باشد یا نه؛ موضوع به این برمیگردد که آیا تجویزهای فعلی در همه موارد قابل توجیه است، بهقدر کافی پایش میشود و بر شواهد بالینیِ قابل اتکا تکیه دارد یا نه.
گزارش د گاردین³ میگوید محصولات با تیاچسی بالا به شکل گسترده استفاده میشوند، در حالی که راهنمای رسمی همچنان بر انتخاب دقیق بیمار، رضایت آگاهانه و استفاده از داروهای تأییدنشده فقط در شرایطی که از نظر بالینی مناسب باشد، تأکید دارد.
پاورقی نامهای اصلی:
¹ Australia
² THC (delta-9-tetrahydrocannabinol)
³ The Guardian
⁴ Category 5 products
⁵ Therapeutic Goods Administration (TGA)
⁶ Special Access Scheme (SAS)
⁷ Authorised Prescriber
⁸ Cannabis hyperemesis syndrome
⁹ PBS (Pharmaceutical Benefits Scheme)
¹⁰ Department of Veterans' Affairs (DVA)