پیش‌بینی آینده استرالیا؛ افزایش ثروت خانوارها در کنار کاهش زاد و ولد

تصویر ۴۰ سال آینده در گزارش بین‌نسلی

طبق تازه‌ترین «گزارش بین‌نسلی» خزانه‌داری فدرالِ استرالیا¹، چشم‌انداز ۲۰۶۵–۶۶ با عمر طولانی‌تر، خانواده‌های کوچک‌تر، رشد جمعیتی کندتر و تغییرات بزرگ در بازار کار و صنعت ترسیم شده است. در این تصویر، استرالیا در مجموع ثروتمندتر می‌شود، اما هم‌زمان سالمندتر و با فشار بیشتر برای تامین هزینه‌های سلامت، مراقبت سالمندی و خدمات عمومی روبه‌رو است.

جمعیت نزدیک به ۴۰ میلیون؛ با رشد آهسته‌تر

جمعیت استرالیا² قرار است تا ۲۰۶۵–۶۶ به حدود ۳۹.۳ میلیون نفر برسد؛ در حالی که امروز حدود ۲۸ میلیون نفر است. با این حال، رشد جمعیت به طور میانگین به حدود ۰.۹٪ در سال کاهش می‌یابد؛ در مقایسه با ۱.۴٪ در چهار دهه گذشته.

یکی از دلایل اصلی، کاهش نرخ باروری است. خزانه‌داری نرخ باروری را در دهه ۲۰۶۰ حدود ۱.۳۴ فرزند به ازای هر زن برآورد کرده است. در همان دوره، برای نخستین‌بار پیش‌بینی می‌شود تعداد مرگ‌ها از تولدها بیشتر شود؛ بنابراین نقش مهاجرت در تداوم رشد جمعیت پررنگ‌تر می‌شود.

سن میانه جمعیت به حدود ۴۵ سال می‌رسد. همچنین جمعیت افراد ۸۵ سال و بالاتر حدود سه‌برابر می‌شود و از حدود ۶۲۵ هزار نفر امروز به حدود ۱.۹ میلیون نفر در ۲۰۶۵–۶۶ افزایش می‌یابد. این تغییرات جمعیتی روی حوزه‌هایی مثل مسکن، حمل‌ونقل، اشتغال، درمان و بودجه دولت اثر مستقیم می‌گذارد.

عمر طولانی‌تر؛ تقاضای بیشتر برای خدمات درمانی

پیش‌بینی می‌شود مردم استرالیا به‌طور کلی عمر طولانی‌تری داشته باشند. امید به زندگی برای زنان به حدود ۸۹.۵ تا ۹۰ سال و برای مردان به حدود ۸۶ سال می‌رسد؛ در حالی که امروز حدود ۸۶ و ۸۲ سال است.

عمر طولانی‌تر می‌تواند به سال‌های بیشتری از بازنشستگی منجر شود، اما هم‌زمان تقاضا برای سلامت، مراقبت سالمندی و خدمات ناتوانی را بالا می‌برد. بخش «سلامت و کمک‌های اجتماعی» اکنون حدود ۲.۴ میلیون نفر (نزدیک به ۱۶٪ نیروی کار) را در خود دارد و پیش‌بینی شده اشتغال در این بخش باز هم افزایش یابد.

از نظر بودجه‌ای، سالمندتر شدن جمعیت یعنی تعداد کمتری از افراد شاغل باید از هزینه‌های جمعیت بیشتری از بازنشستگان پشتیبانی کنند. نسبت افراد بالای ۶۵ سال به جمعیت در سن کار، از حدود ۲۸٪ به ۳۹٪ افزایش می‌یابد.

در برخی موارد، سهم بعضی هزینه‌های مرتبط با سن در اقتصاد کمتر می‌شود. برای نمونه، هزینه «مستمری سالمندی و مستمری خدمات» به عنوان سهمی از GDP از ۲.۳٪ به ۱.۸٪ کاهش می‌یابد؛ تا حدی به این دلیل که پیش‌بینی می‌شود بازنشستگان آینده پس‌انداز «سوپرانوئیشن» بیشتری داشته باشند. اما در مقابل، افزایش هزینه‌های درمان، مراقبت سالمندی و «طرح ملی بیمه ناتوانی»³ می‌تواند فشار مالی را بالا ببرد.

اقتصاد بزرگ‌تر؛ اما رشد کندتر

خزانه‌داری انتظار دارد اقتصاد استرالیا تا ۲۰۶۵–۶۶ حدود ۲.۲۵ برابر اندازه امروز شود. رشد اقتصادی متوسط سالانه حدود ۲٪ پیش‌بینی شده؛ در حالی که در ۴۰ سال گذشته حدود ۳٪ بوده است.

با وجود کندتر شدن رشد، استانداردهای زندگی قرار است بهتر شود. «درآمد ملی ناخالص واقعی به ازای هر نفر» حدود ۵۵٪ بالاتر برآورد شده و نقش بهره‌وری و تغییرات فناورانه — به‌ویژه هوش مصنوعی — در میزان تجربه واقعی این رشد برای مردم، تعیین‌کننده معرفی شده است.

هم‌زمان، این افزایش‌ها لزوماً میان نسل‌ها یکسان توزیع نمی‌شود. در گزارش آمده که جوان‌ترها ممکن است نسبت به نسل‌های قبل، «بهبودهای کوچک‌تری» را تجربه کنند. همچنین برای بازنشستگان آینده در سن ۶۵ تا ۶۹ سال، «میانه» موجودی سوپرانوئیشن حدود ۴۵۰ هزار دلار (بدون تعدیل تورم) پیش‌بینی شده؛ در حالی که این رقم در ۲۰۲۴ حدود ۲۰۴ هزار دلار بوده است. این موضوع از یک سو می‌تواند اتکا به مستمری دولتی را کمتر کند و از سوی دیگر اختلاف میان کسانی که دارایی دارند و کسانی که ندارند را برجسته می‌کند.

مسکن؛ محور اصلی شکاف میان نسل‌ها

مسکن یکی از روشن‌ترین حوزه‌هایی است که گزارش در آن از شکاف بین‌نسلی صحبت می‌کند. نرخ مالکیت خانه در میان خانوارهای ۲۵ تا ۳۴ سال، بین ۱۹۸۱ تا ۲۰۲۱ حدود ۱۷ واحد درصد کاهش یافته است. خزانه‌داری برآورد کرده اگر نرخ مالکیت خانه در سطح ۱۹۸۱ حفظ می‌شد، امروز حدود ۲۵۰ هزار خانوار بیشتر در همین گروه سنی مالک خانه بودند.

ابعاد مشکل توان خرید در قیمت‌ها هم دیده می‌شود: قیمت میانه مسکن از حدود ۴ برابر درآمد متوسط تمام‌وقت در ۱۹۹۹–۰۰ به حدود ۸ برابر درآمد در ۲۰۲۵–۲۶ رسیده است.

در نتیجه ممکن است جامعه‌ای شکل بگیرد که در آن سالمندان بیشتر مالک دارایی‌های ملکی ارزشمند و دارای سوپرانوئیشن بالاتر باشند و در مقابل، کارکنان جوان‌تر با اجاره‌های بالاتر، تاخیر در خرید مسکن و اتکا بیشتر به کمک خانواده روبه‌رو شوند.

تغییرات کار و صنعت با هوش مصنوعی و انرژی پاک

تصویر ارائه‌شده از اقتصاد آینده، نسخه بزرگ‌ترِ امروز نیست. انتظار می‌رود اقتصاد بیشتر خدمات‌محور شود و هوش مصنوعی و انرژی پاک نقش پررنگ‌تری داشته باشند. هوش مصنوعی می‌تواند بهره‌وری را بالا ببرد و بخشی از اثرات اقتصادی سالمند شدن نیروی کار را جبران کند، اما هم‌زمان نوع مشاغل را تغییر می‌دهد و اهمیت آموزش، بازآموزی و جابه‌جایی میان صنایع را بیشتر می‌کند.

در بخش انرژی، تولید زغال‌سنگ تا ۲۰۵۰ حدود ۷۱٪ کاهش پیش‌بینی شده است. همچنین گفته شده مصرف «مرکز داده»ها با رشد هوش مصنوعی می‌تواند نزدیک به ۱۰٪ از «بازار ملی برق»⁴ را به خود اختصاص دهد، و در عین حال هزینه انرژی خانوارها در سناریوهای گزارش می‌تواند حدود ۴۰٪ کمتر شود.

گسترش خودروهای برقی هم می‌تواند درآمد دولت از «عوارض سوخت» را به‌طور چشمگیر کاهش دهد و بحث تامین مالیِ راه‌ها و زیرساخت‌های حمل‌ونقل را تغییر دهد.

فشارهای اقلیمی روی رفاه و بودجه

تغییرات اقلیمی به‌عنوان عاملی اثرگذار بر رفاه خانوارها و مالیه عمومی مطرح شده است. بازده محصولات کشاورزی ممکن است حدود ۳.۶٪ کاهش یابد و هزینه ملی واکنش به بلایای طبیعی ممکن است سه‌برابر شود. این اثرات می‌تواند از مسیر قیمت غذا، هزینه بیمه، اشتغال مناطق و فشار بر خدمات اضطراری دیده شود.

بودجه قوی‌تر از قبل، اما همچنان تحت فشار

در گزارش آمده چشم‌انداز بدهی دولت نسبت به گزارش بین‌نسلی قبلی بهتر شده و «بدهی ناخالص» تا ۲۰۶۵–۶۶ حدود ۲۷.۴٪ GDP پیش‌بینی می‌شود. با این حال، انتظار می‌رود کسری نقدیِ ساختاری تا ۲۰۶۵–۶۶ به حدود ۱.۸٪ GDP افزایش یابد؛ چون هزینه‌های سلامت، مراقبت سالمندی، دفاع و خدمات ناتوانی بالا می‌رود.

پاورقی منابع نام‌ها

¹ Intergenerational Report (Federal Treasury of Australia)

² Australia

³ National Disability Insurance Scheme (NDIS)

⁴ National Electricity Market