گسترش آنفلوانزای پرندگان در استرالیا
مشکل آنفلوانزای پرندگان در استرالیا در حال گستردهتر شدن است، اما کارشناسان میگویند اگر دولتها، گروههای حفاظتی، مراقبان حیاتوحش و مردم سریع عمل کنند، هنوز میشود میزان آسیب را کمتر کرد. گزارشهای تازه نشان میدهد جنوب استرالیا¹ حالا به کانون اصلی شیوع تبدیل شده و همزمان، با افزایش موارد شناسایی اچ۵اِن۱²، مقامات در ویکتوریا³ هم اقدامات امنیت زیستی را سختگیرانهتر کردهاند.
موضوع فقط مرغداریها نیست. پژوهشگران و حامیان حیاتوحش هشدار میدهند اگر ویروس بیشتر در جمعیتهای وحشی بچرخد، دامنهی درگیری میتواند خیلی گستردهتر باشد و پرندگان و پستانداران بومی بیشتری را تحت تأثیر بگذارد. در یک ارزیابی اخیر گفته شده نزدیک به ۴۰۰ گونه در استرالیا دستکم با «ریسک بالا» از سوی اچ۵اِن۱ روبهرو هستند؛ از جمله پنگوئنها، فُکهای خزدار، کوئولها، دلفینها و شیطان تاسمانی. این یعنی بخشی از چالش، «مهار» است و بخشی هم «آمادهسازی و تابآوری» پیش از رسیدن ویروس به گونههای بیشتر.
چرا وضعیت نگرانکننده شده است
این شیوع نشان داده ویروس میتواند در حیاتوحش حرکت کند و مقامات انتظار دارند گسترش بیشتری رخ دهد و رویدادهای مرگومیر بزرگتری در میان جانوران بومی دیده شود. در جنوب استرالیا، نخستین رویداد «مرگومیر دستهجمعی» زنگ خطر را به صدا درآورده؛ مخصوصاً درباره اینکه اگر ویروس به کلونیها و محلهای زادآوری حساستر برسد چه اتفاقی میافتد.
برای مرغداریها خطر فوریتر است. ویکتوریا برای گلههای بزرگتر، نگهداری اجباری مرغها در فضای بسته را اجرا کرده تا تماس میان پرندگان مزرعه و پرندگان وحشی کمتر شود. این اقدام بر یک تجربهی کلیدی در خارج از کشور تکیه دارد: وقتی سرریزِ آلودگی (انتقال از یک جمعیت به جمعیت دیگر) رخ میدهد، کنترل ماجرا سختتر میشود و گاهی تنها گزینه، معدومسازی گلههای آلوده و قرنطینه و محدودسازی مناطق اطراف است.
چه کارهایی هنوز میتواند کمک کند
کارشناسان میگویند وقتی آنفلوانزای پرندگان در حیاتوحش شروع به پخش شدن میکند، حذف کامل آن واقعبینانه نیست، اما چند اقدام میتواند میزان آسیب را کمتر کند.
۱) کم کردن تهدیدهای دیگر
یکی از پیامهای پررنگ در یادداشتها و تحلیلهای حفاظتی این است که باید از همین الآن، سلامت گونههای آسیبپذیر بهتر شود؛ قبل از اینکه اچ۵اِن۱ به آنها برسد. این یعنی کنترل شکارچیهای مهاجم مثل گربهها، روباهها و موشها، حفاظت از زیستگاههای آشیانهسازی و کم کردن فشارهای دیگری که جمعیتهای از قبل تحت استرس را ضعیفتر میکند.
۲) تقویت «جمعیتهای بیمهای»
برنامههای تکثیر در اسارت، جمعیتهای باغوحشها و کلونیهای حفاظتیِ مدیریتشده میتوانند نقش پشتیبان داشته باشند؛ اگر جمعیتهای وحشی دچار افت شدید شوند. در گزارشهای اخیر آمده استرالیا برای بخشی از این کارها بودجه گذاشته؛ از جمله تکثیر در اسارت و تقویت امنیت زیستی برای پرندگان در معرض تهدید.
۳) بررسی واکسیناسیون هدفمند
استرالیا در حال بررسی واکسیناسیون در شرایط کنترلشده است، مخصوصاً برای پرندگان نادر یا جمعیتهای مدیریتشده. کارشناسان میگویند واکسن احتمالاً جلوی پخش شدن آنفلوانزای پرندگان در کل حیاتوحش را نمیگیرد، اما میتواند از نابودی کامل برخی جمعیتهای کوچک و حساس جلوگیری کند.
۴) پایش و واکنش سریع
راهنماهای تازه بر نیاز به پایش بیشتر، ردیابی بهتر حیوانات بیمار و تلفشده و شناسایی سریعتر الگوهای گسترش تأکید دارند. این مسئله برای پستانداران دریایی و کلونیهای دورافتاده اهمیت ویژه دارد؛ جاهایی که ممکن است شیوع خیلی دیر دیده شود.
۵) کند کردن ویروس هر جا که ممکن است
مقامات میتوانند با جمعآوری لاشهها، محدود کردن دسترسی به مناطق آلوده، سختگیری بیشتر در امنیت زیستیِ مزارع و کم کردن تماس بین حیاتوحش و حیوانات خانگی یا اهلی، سرعت گسترش محلی را پایین بیاورند. در مزارع نیز دور نگه داشتن پرندگان از پرندگان آبزیِ وحشی و منابع آب آلوده همچنان ضروری است.
مردم چه کار باید بکنند
نقش مردم ساده اما مهم است: به پرندگان یا حیوانات بیمار و تلفشده دست نزنند، حیوانات خانگی را دور نگه دارند و مشاهدهها را به «خط تلفن اضطراری بیماریهای دامی» با شماره ۱۸۰۰ ۶۷۵ ۸۸۸ گزارش کنند. کارشناسان حیاتوحش همچنین میگویند بهتر است پرندگان را بیمزاحمت رها کنیم، چون دخالت انسانی میتواند مهار را سختتر کند.
این توصیهها در زمانی مطرح میشود که ویروس به شکل قابل توجهی دارد روی حیاتوحش اثر میگذارد و امکان دارد وضعیت وخیمتر شود. در گزارشها تأکید شده تمرکز اکنون روی اقدام زودهنگام، تأمین منابع برای حفاظتهای لازم و توجه ویژه به گونههایی است که احتمال دارد زودتر از بقیه درگیر شوند.
پاورقی نامها
¹ South Australia
² H5N1
³ Victoria
⁴ Emergency Animal Disease Hotline
⁵ Cape Jaffa
⁶ Kangaroo Island
⁷ Monarto
⁸ Lake Alexandrina
⁹ BirdLife Australia
¹⁰ La Trobe University
¹¹ Adelaide University
¹² Heard Island
¹³ Perth
¹⁴ Royal Adelaide Show
Source: abc.net.au, phys.org, indailysa.com.au, aljazeera.com, agriculture.gov.au, theguardian.com, youtube.com, sbs.com.au