کمبود کارآموزی در استرالیا؛ چرا جوانها سراغ کار فنی نمیروند؟
استرالیا¹ با مسئله جدی کارآموزی روبهروست. در حالی که در بسیاری از کشورها جوانها بیشتر به سمت کارهای فنی و آموزشهای مهارتی میروند، در اینجا روند برعکس است.
در ایالات متحده² تعداد کارآموزان طی دهه گذشته حدود ۸۰ درصد افزایش یافته است؛ رشدی که به بازار نهچندان امیدوارکننده کار برای فارغالتحصیلان دانشگاهی نسبت داده میشود؛ بازاری که در آن، تحصیل چهارساله دانشگاهی دیگر مثل گذشته تضمینکننده مسیر روشن به سمت شغل پایدار نیست و «کسب تجربه حین کار» ارزش بیشتری پیدا کرده است. اما در استرالیا، جوانها آن فشاری را که صنایع نیازمند نیرو—مثل ساختوساز—میخواهند ایجاد نمیکنند و تا اینجا بیشتر از آن فاصله گرفتهاند.
در چین³ هم تعداد داوطلبان شرکتکننده در گائوکائو⁴ (آزمون ورودی دانشگاه) در چند سال اخیر بهطور پیوسته کاهش یافته و بخشی از مردم به سمت آموزشهای فنیوحرفهای رفتهاند تا سریعتر وارد بازاری شوند که نرخ بیکاری جوانان در آن حدود ۱۶ درصد است. اما در استرالیا داستان متفاوت است.
طبق آمارهای مرکز ملی پژوهش آموزش فنیوحرفهای⁵، در ۱۲ ماه منتهی به جون ۲۰۲۵، کارآموزیهای فنی ۷.۳ درصد کاهش داشته و کارآموزیهای غیر فنی هم ۲۰.۲ درصد افت کرده است.
این در حالی است که حوزههایی مثل ساختوساز، آرایشگری، تولید، انرژی و اتوماسیون—فقط برای نام بردن چند نمونه از صنایعی که برنامههای کارآموزی جاافتاده دارند—به کمبود نیروی کار اشاره میکنند. دلیلها چندلایه است و هم به «عرضه» مربوط میشود و هم به «تقاضا».
از سمت عرضه، آموزش دادن نیروی تازه زمانبر و پرهزینه است. دولت هم این را میداند و سال گذشته برنامه کارآموزیهای کلیدی⁶ را معرفی کرد تا به کارفرماها کمک کند بخشی از هزینهها را—در حوزههای اولویتدار مثل ساختوساز و انرژی پاک—جبران کنند.
در همین حال، کارآموزیها معمولاً دستمزد پایین و کار سخت دارند و گاهی نیازمند فعالیت بدنی فرسایندهاند. گفته میشود در مدت فقط ۱۰ ماه، بیش از ۲۵ هزار نفر کارآموزی در ساختوساز مسکن را شروع کردهاند؛ با این حال، تغییراتی که در آخرین بودجه برای این نوع حمایتهای مالی اعمال شده ممکن است بخشی از این اعداد را محدود کند.
با توجه به اینکه بیکاری جوانان طی چهار سال، آرام اما پیوسته تا ۱۱.۱ درصد بالا رفته و همزمان نگرانیها درباره پذیرش هوش مصنوعی⁷ و اثر آن بر بازار کار هم افزایش پیدا کرده، ممکن است تصور شود آموزشهای مهارتی باید جذابتر از همیشه باشد.
اما موضوع مهمتر این است که بسیاری از جوانها اساساً تمایلی به رفتن سمت کارآموزی ندارند. تکرار این نکته در متن هم دیده میشود که کارآموزیها معمولاً کمدرآمد و سختاند و ممکن است از نظر جسمی خستهکننده باشند.
بخشی از مسئله به نگاه فرهنگی برمیگردد: شیوهای که درباره مسیرهای شغلی حرف میزنیم، تشویق میکنیم و نسل بعدی نیروی کار را آموزش میدهیم. نقشها و مسیرهای دانشگاهی و «سفیدپوش» اغلب پرپرستیژتر تصور میشوند و گاهی به کار فنی به چشم سطح دوم نگاه میشود. نویسنده میگوید تغییر باید از همین قاببندی شروع شود: کارآموزی نباید «گزینه پشتیبان» باشد، بلکه میتواند راهی برای ساختن یک مسیر شغلی باثباتتر و قابل اتکا تلقی شود.
در متن همچنین به این اشاره میشود که تا زمان زیادی، هوش مصنوعی⁷ و رباتیک بهطور معنادار جای نیروی کار دستی را نمیگیرند و به همین دلیل، کارهای فنی نوعی حاشیه امن دارند که در بسیاری از حوزههای دیگر کمتر دیده میشود.
به عنوان نمونه، آلمان⁸ یک سیستم آموزشی دوگانه و جاافتاده دارد که آموزش عملی در محیط کار را با آموزش نظری ترکیب میکند. این مدل که با نام آوسبیلدونگ⁹ شناخته میشود، آنقدر فراگیر و موفق بوده که بیش از ۶۰ درصد آلمانیها کارشان را از همین مسیر شروع میکنند.
در نهایت، متن بر این نکته تأکید دارد که در بسیاری از نقاط جهان، جوانها برای آیندهای غیرقابل پیشبینی، روی مهارتهای ملموس و قابل اتکا سرمایهگذاری میکنند و اگر استرالیا بخواهد در حوزههای حیاتی عقب نماند، باید نگاه عمومی به کارآموزیها تغییر کند.
پاورقی (نامهای اصلی انگلیسی):
¹ Australia
² United States (US)
³ China
⁴ gaokao
⁵ National Centre of Vocational Education Research
⁶ Key Apprenticeship Program
⁷ AI (Artificial Intelligence)
⁸ Germany
⁹ ausbildung