تحول تازه در نظام سلامت استرالیا؛ دسترسی سریع‌تر به درمان ADHD

نقش پررنگ‌تر جی‌پی‌ها در تشخیص و درمان ADHD؛ این تغییر چه معنایی دارد؟

در استرالیا، چند ایالت و قلمرو در حال تغییر قوانین تشخیص ADHD (اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی) و تجویز دارو هستند تا پزشکان عمومی یا همان جی‌پی‌ها نقش مرکزی‌تری در مراقبت داشته باشند.

ویکتوریا از ۲۶ اکتبر: تشخیص و درمان توسط جی‌پی‌های آموزش‌دیده

از ۲۶ اکتبر، جی‌پی‌های آموزش‌دیده در ایالت ویکتوریا¹ می‌توانند برای بزرگسالان و کودکان ۶ سال به بالا، ADHD را تشخیص دهند و درمان را انجام دهند؛ از جمله تجویز دارو. دولت ویکتوریا می‌گوید ۱۵۰ جی‌پی آموزش این برنامه را کامل کرده‌اند. هدف این مسیر جدید، دسترسی ساده‌تر به خدمات و کم‌کردن فشار از خدمات تخصصی است. هزینه‌های بالای پرداخت از جیب و صف‌های طولانی برای گرفتن وقت ارزیابی، برای خیلی‌ها مانع جدی بوده است.

قبل از این چه می‌شد؟

تا پیش از این تغییر، بزرگسالان معمولاً برای تشخیص و درمان نیاز به مراجعه به متخصص داشتند. برای کودکان هم ارزیابی عموماً توسط متخصص کودکان یا روان‌پزشک انجام می‌شد. در عمل، بسیاری از افراد با انتظارهای طولانی و هزینه‌های بالا روبه‌رو بودند؛ مخصوصاً در مناطق کم‌دسترسی‌تر.

دسترسی آسان‌تر، اما نه برای همه و نه در همه‌جا

این تغییر به این معنا نیست که همه جی‌پی‌ها از همین حالا ارزیابی ADHD انجام می‌دهند. افراد باید یک پزشکِ مشارکت‌کننده پیدا کنند و تعداد جی‌پی‌های آموزش‌دیده در شروع برنامه محدود است. دولت ویکتوریا می‌گوید فهرست کلینیک‌های مشارکت‌کننده از طریق دایرکتوری خدمات سلامت قابل پیدا کردن است.

ایالت‌های دیگر هم در حال گسترش نقش جی‌پی‌ها هستند، اما قوانین و جزئیات اجرایی در هر حوزه متفاوت است. در نیو ساوت ولز² اعلام شده نزدیک به ۳۰۰ جی‌پی آموزش «تجویزکننده تأییدشده» را گذرانده‌اند تا ADHD را تشخیص دهند و درمان کنند و آموزش‌های بیشتری هم برنامه‌ریزی شده است. همچنین درباره تأمین مالی ارزیابی‌ها و پشتیبانی تخصصی هم خبرهایی اعلام شده، هرچند برخی بخش‌ها برای ۲۰۲۷ زمان‌بندی شده‌اند.

تشخیص فقط تیک‌زدن یک چک‌لیست نیست

ارزیابی ADHD به بررسی نشانه‌ها و این‌که چطور روی زندگی روزمره اثر می‌گذارند وابسته است. گاهی لازم است سایر شرایط جسمی یا روانی هم بررسی شود و مشخص شود آیا به تخصص‌های دیگر نیاز هست یا نه. کالج سلطنتی روان‌پزشکان استرالیا و نیوزیلند³ ضمن استقبال از بهتر شدن دسترسی، تأکید کرده موارد پیچیده باید همچنان به مراقبت تخصصی ارجاع داده شوند و مسیرهای «ارجاع و تشدید» (escalation) روشن باشد.

به همین دلیل، مراقبت «جی‌پی‌محور» بیشتر به معنی تغییر در این است که چه کسی می‌تواند ارزیابی و درمان را ارائه دهد؛ نه این‌که برای همه بیماران دقیقاً یک مسیر یکسان وجود دارد یا دیگر نیازی به متخصص نیست.

درمان فقط دارو نیست

دارو می‌تواند بخشی از درمان ADHD باشد، اما درمان می‌تواند شامل راهکارهای عملی و انواع حمایت‌های دیگر هم بشود. کالج سلطنتی پزشکان عمومی استرالیا⁴ گفته مراقبت ADHD از یک رویکرد «کل‌نگر» سود می‌برد؛ یعنی در کنار دارو، در صورت نیاز مداخلات سبک زندگی و حمایت‌های مکمل هم دیده شود.

برای افراد، یک قدم عملی این است که هنگام تماس با مطب بپرسند آیا جی‌پی آموزش دیده و در حال حاضر وقت ارزیابی ADHD می‌دهد یا نه. کسانی که نیازهای پیچیده دارند، تشخیصشان نامطمئن است یا درباره درمان نگرانی دارند، می‌توانند بپرسند جی‌پی چطور با روان‌پزشک، متخصص کودکان و سایر متخصصان همکاری می‌کند.

چه نکاتی را باید در نظر داشت؟

این اصلاحات می‌تواند برای بخشی از مردم دسترسی به ارزیابی را ساده‌تر کند؛ مخصوصاً جایی که صف‌های تخصصی یا هزینه‌ها قابل مدیریت نبوده است. اما اثر واقعی آن به تعداد جی‌پی‌های آموزش‌دیده، ظرفیت محلی و میزان اتصال مراقبت‌های اولیه به پشتیبانی تخصصی بستگی دارد.

پاورقی نام‌های انگلیسی

¹ Victoria

² New South Wales (NSW)

³ Royal Australian and New Zealand College of Psychiatrists (RANZCP)

⁴ Royal Australian College of General Practitioners (RACGP)