مونجارو از PBS کنار گذاشته شد؛ ۴۵۰ هزار بیمار بیسهم از یارانه
در یک عقبگرد مهم برای مدیریت دیابت نوع ۲ در استرالیا¹، داروی پرطرفدار مونجارو² (تیرزپاتاید³) پس از شکست مذاکرات بین سازنده آمریکایی آن، الای لیلی⁴، و دولت فدرال استرالیا¹، به طرح «Pharmaceutical Benefits Scheme» (PBS) اضافه نمیشود. این تصمیم باعث میشود حدود ۴۵۰ هزار بیمار به قیمت یارانهای دسترسی نداشته باشند و بسیاری از آنها ناچار شوند هر دو ماه تا حدود ۷۰۰ دلار از جیب پرداخت کنند.
اختلاف بر سر قیمت و قراردادهای تقسیم ریسک
کمیته مشورتی مزایای دارویی (PBAC)⁵ پیشتر توصیه کرده بود مونجارو² برای بزرگسالانی که دیابت نوع ۲ آنها «بهطور کافی کنترل نشده» است، در PBS فهرست شود. این داروی تزریقی از گروه آگونیست گیرنده GLP‑1 است و همزمان اثر هورمون GIP را هم تقلید میکند؛ ویژگیای که به بهبود حساسیت به انسولین، کاهش اشتها و کمک به کاهش وزن مرتبط دانسته میشود؛ اثراتی که همیشه با جایگزینهایی مثل سماگلوتاید (اوزمپیک)⁶ به همان شکل گزارش نمیشود.
با این حال، الای لیلی⁴ از روند فهرست شدن خارج شد و گفت شرایط قیمتی پیشنهادی دولت «غیرواقعبینانه و غیرقابل دوام» است. مَنی سیمونز⁷، مدیرکل لیلی استرالیا و نیوزیلند⁸، گفت در قالب قراردادهای «تقسیم ریسک»، شرکتها ممکن است مجبور شوند اگر مصرف دارو بیشتر از پیشبینیها شد، هزینهها را به دولت بازگردانند و این موضوع «ریسک مالی نامتناسبی» ایجاد میکند.
انتقاد صنعت از روند PBS و اشاره به بازبینی HTA
لیز دِ سومر⁹، مدیرعامل داروهای استرالیا (Medicines Australia)¹⁰، سازوکار PBS را «خراب» توصیف کرد و گفت این سیستم با سرعت نوآوری همگام نیست. او به این نکته اشاره کرد که «میانه زمان رسیدن یک داروی جدید به PBS بعد از تأیید رگولاتوری حدود ۲۲ ماه است» و این مسیر با بروکراسی زیاد همراه است. همچنین گفته شد این نخستین بازبینی جامع فرایند «ارزیابی فناوری سلامت» (HTA)¹¹ در ۳۰ سال گذشته است و توصیههای ارائهشده در سال ۲۰۲۴ هنوز در دست بررسی دولت قرار دارد.
در مقابل، وزیر سلامت، مارک باتلر¹²، گفت مذاکرات «محکم و سختگیرانه» بوده و او از وزارتخانه/اداره مربوطه درخواست مشاوره کرده است. او تأکید کرد این کشمکشها برای پایداری PBS لازم است و نقش محافظتی برای مالیاتدهندگان دارد.
روایت بیماران؛ پرداخت شخصی تا ۷۰۰ دلار برای دو ماه
برای برخی بیماران، کنار گذاشته شدن مونجارو² پیامد مستقیم دارد. اینگرید باس-بکینگ¹³، بازنشسته ۷۴ ساله، که هم دیابت نوع ۱ و هم نوع ۲ دارد، میگوید از زمانی که اوایل امسال مونجارو² را شروع کرده، برای اولینبار در زندگیاش وزن کم کرده و مصرف انسولین را ۵۰٪ کاهش داده است. اما با هزینه نزدیک به ۷۰۰ دلار برای دو ماه مصرف دوزهای ۱۵ میلیگرمی، او دارو را جیرهبندی میکند و با «شمردن کلیکها» روی قلم تزریق، مقدار مصرف را مدیریت میکند.
او میگوید برای تأمین هزینه دارو از بعضی چیزهای دیگر میزند و از این وضعیت ناراضی است و این موضوع نگاهش به الای لیلی⁴ را هم تحت تأثیر قرار داده است.
هزینه-فایده در بودجه محدود و قیمتهای محرمانه
فیلیپ کلارک¹⁴، اقتصاددان سلامت و استاد دانشگاه ملبورن¹⁵ در «Centre for Health Policy»¹⁶، به هزینه-فایده این تصمیم اشاره کرد و گفت وقتی بودجه محدود است، فهرست شدن یک داروی بسیار پرهزینه مثل مونجارو² میتواند به معنی کاهش منابع برای داروها و درمانهای دیگر باشد، مخصوصاً وقتی گزینههای جایگزین هم وجود دارد. از طرف دیگر، قیمتهای واقعی پرداختی دولت محرمانه است و همین موضوع باعث میشود روشن نباشد آیا الای لیلی⁴ از این بنبست برای گرفتن توافق بهتر استفاده میکند یا نه.
بازتاب در رسانهها و واکنشها
گزارشها و پوششهای مرتبط از رسانهها و نهادهای استرالیایی¹ این موضوع را در چارچوب اختلاف قدیمی میان شرکتهای دارویی و سازوکار قیمتگذاری PBS مطرح کردهاند. گاردین استرالیا¹⁷ از نارضایتی شرکتهای آمریکایی از «کمارزش دانستن نوآوری» در PBS نوشته و گروههای حامی بیماران مانند دیابت استرالیا¹⁸ خواستار اصلاحات سریعتر شدهاند. سیدنی مورنینگ هرالد¹⁹ در گزارش جداگانه به داروهای مشابه GLP‑1 مانند اوزمپیک⁶ (که برای دیابت در PBS فهرست شده) و ویگووی²⁰ (که توصیه به فهرست شدن شده) پرداخته و همزمان به کمبود عرضه برخی گزینهها اشاره کرده است. روزنامه The Australian²¹ نیز نقلقولهایی از کارشناسان آورده که این بنبست را به تأخیرهای پس از بازبینی HTA¹¹ در ۲۰۲۴ مرتبط میدانند. دیابت استرالیا¹⁸ هم در بیانیهای گفته بیش از ۱.۳ میلیون نفر در استرالیا¹ با دیابت نوع ۲ زندگی میکنند و دسترسی به PBS در شرایط افزایش چاقی اهمیت بالایی دارد.
پاورقی (نامهای اصلی انگلیسی):
¹ Australia / Australian federal government
² Mounjaro
³ tirzepatide
⁴ Eli Lilly
⁵ Pharmaceutical Benefits Advisory Committee (PBAC)
⁶ semaglutide (Ozempic)
⁷ Manny Simons
⁸ Australia and New Zealand / Lilly Australia and New Zealand
⁹ Liz de Somer
¹⁰ Medicines Australia
¹¹ Health Technology Assessment (HTA)
¹² Mark Butler
¹³ Ingrid Baas-Becking
¹⁴ Philip Clarke
¹⁵ University of Melbourne
¹⁶ Centre for Health Policy
¹⁷ The Guardian Australia
¹⁸ Diabetes Australia
¹⁹ The Sydney Morning Herald
²⁰ Wegovy
²¹ The Australian