زنگ خطر در دانشگاههای استرالیا درباره شهریههای نزدیک به ۱۰۰ هزار دلار
بخش آموزش عالی استرالیا¹ میگوید با بزرگتر شدن بدهی دانشجویی تحت طرح بحثبرانگیز «آمادهسازی فارغالتحصیلان برای کار»، هزینه برخی رشتهها مثل هنر، حقوق و بازرگانی ممکن است بهزودی تا حدود ۱۰۰ هزار دلار برسد. لوک شیهی²، مدیرعامل یونیورسیتیز استرالیا³، در جریان یک تحقیق پارلمانی این روند را «غیرقابلقبول» توصیف کرد و از سیاستمداران خواست برای اصلاح مسیر، «شجاعت و منابع مالی بیشتر» نشان دهند.
از «مدرکهای ۵۰ هزار دلاری» تا نزدیک شدن به ۱۰۰ هزار دلار
بسته «آمادهسازی فارغالتحصیلان برای کار» که در سال ۲۰۲۱ توسط دولت موریسون⁴ معرفی شد، قرار بود دانشجوها را به سمت رشتههای اولویتدار مثل پرستاری، معلمی و مهندسی هدایت کند؛ با این روش که شهریه آن رشتهها کاهش پیدا کند و در مقابل، هزینه رشتههایی مثل علوم انسانی، حقوق، بازرگانی و علوم اجتماعی افزایش یابد. اما منتقدان میگویند این سیاست نتیجه معکوس داده است.
به گفته اتحادیه ملی آموزش عالی⁵، دانشجویان رشتههای حقوق، بازرگانی و علوم انسانی فقط در سال ۲۰۲۴ نسبت به دوران قبل از اجرای طرح، در مجموع با ۱.۳ میلیارد دلار هزینه اضافه روبهرو شدند. میانگین هزینه مدرک هنر حالا حدود ۵۲ هزار دلار است؛ یعنی تقریباً دو برابر قبل و این موضوع بسیاری از فارغالتحصیلان را با بدهیهای سنگین HECS‑HELP⁶ روبهرو کرده است. شیهی در جلسه سنا درباره لایحه عضو مستقلِ سناتور سبزها مهرین فاروقی⁷ گفت این هزینهها «به سمت ۱۰۰ هزار دلار حرکت میکند»، به «مانع فرصت» تبدیل شده و از سال ۲۰۲۱ تا امروز حدود ۴ میلیارد دلار از سیستم خارج کرده است.
مدلسازیها و بحث بودجه دولتی
بر اساس مدلسازی دکتر آدام لوکاس⁸ از دانشگاه ولونگونگ⁹ و دکتر جیمز گاتری¹⁰ از IULM میلان¹¹ که به این تحقیق ارائه شده، اگر این طرح برگردانده شود، هزینه مدرک هنر میتواند تا حدود ۲۴,۵۰۰ دلار کاهش پیدا کند و برای حقوق و بازرگانی هم کاهش مشابهی رخ دهد. با این حال، گفته میشود در متن لایحه، به دلیل محدودیتهای قانون اساسی، سازوکار روشنی برای افزایش بودجه دولتی دیده نشده و همین موضوع باعث مخالفت برخی رؤسای دانشگاهها و کارشناسان شده است.
اندرو نورتون¹²، تحلیلگر آموزش عالی، هشدار داد اگر سهم پرداختی دانشجو کم شود اما هزینه عمومی (بودجه دولت) بالا نرود، «نرخ کلی تأمین مالی برای رشتههای هنر نصف میشود و ارائه این رشتهها را به خطر میاندازد». او با کنایه گفت: «تمام کردن مدرکهای ۵۰ هزار دلاری هنر با تمام کردن خودِ رشتههای هنر، چیزی نیست که طرفداران لایحه میخواهند.»
هدف اصلی طرح و تغییر نکردن انتخاب رشتهها
با وجود افزایش قیمتها، این طرح نتوانسته محبوبیت رشتههای علوم انسانی و علوم اجتماعی را کم کند و ثبتنامها در این حوزهها همچنان بالا مانده است؛ موضوعی که هدف اصلی سیاست را زیر سؤال برده است. ویکی تامسون¹³، مدیرعامل گروه هشت¹⁴، در گزارش ارسالی خود نوشت این سیاست «ارتباط بین سهم پرداختی دانشجو و درآمد احتمالی آینده» را بههم زده و بدهیهای غیرقابلبازیابی را بزرگتر کرده است.
برآورد یونیورسیتیز استرالیا³ نشان میدهد طی پنج سال، حدود ۴ میلیارد دلار کسری تأمین مالی ایجاد شده و این فشار، همزمان با چالشهای پساکرونا و سقفگذاری برای ویزای دانشجویان بینالمللی، روی دانشگاهها سنگینتر شده است.
موضع دولت و ادامه بحث اصلاحات
دولت آنتونی آلبانیزی¹⁵ با وجود انتقادهای گذشته از این طرح، نزدیک به چهار سال پس از آغاز دورهاش، آن را دستنخورده نگه داشته است. جیسن کلر¹⁶، وزیر آموزش، روز سهشنبه گفت «آمادهسازی فارغالتحصیلان برای کار شکست خورده»، اما جدول زمانی مشخصی برای اصلاح ارائه نکرد. او اوایل امسال هم در پاسخ به پرسشهای ABC¹⁷ وارد جزئیات نشد و فضای احتیاط سیاسی در شرایط محدودیت بودجه دیده میشود.
بازتاب رسانهای و روایتهای مختلف
این موضوع در رسانههای مختلف استرالیا¹ هم دنبال شده است:
The Australian¹⁸ (۲۸ آپریل ۲۰۲۶) گزارش داده برخی رؤسای دانشگاهها از جمله از دانشگاه سیدنی¹⁹ و UNSW²⁰ در جلسه تحقیق گفتهاند افزایش شهریهها باعث شده بعضی دانشجویان داخلی از پردیسهای منطقهای منصرف شوند و این موضوع به نابرابری دسترسی دامن زده است. آنها همچنین بر برابری تأمین مالی با رشتههای اولویتدار تأکید کردهاند.
ABC News¹⁷ (۲۷ آپریل ۲۰۲۶) از تجربههای دانشجویان گفته؛ از جمله فارغالتحصیل حقوق در ملبورن²¹ که با بدهی ۶۰ هزار دلاری روبهرو شده و از انتخابش ناراضی است، چون شهریهها تقریباً دو برابر شدهاند. در این گزارش به فشار اتحادیه ملی آموزش عالی⁵ برای لغو کامل طرح هم اشاره شده است.
The Age²² (۲۸ آپریل ۲۰۲۶) روی مدلسازیها تمرکز کرده و نوشته در صورت تغییرات پیشنهادی، هزینه مدرکهای بازرگانی میتواند به حدود ۳۰ هزار دلار برگردد، اما همزمان هشدار داده بدون منابع جبرانی ممکن است برخی دورهها حذف شوند. این گزارش برای مقایسه، به انتقادهای قبلی تانیا پلیبرسک²³ هم اشاره کرده است.
Campus Review²⁴ (۲۵ آپریل ۲۰۲۶) در تحلیل پیش از جلسه تحقیق نوشته این طرح شکاف جنسیتی را هم پررنگتر کرده، چون رشتههای علوم انسانی که سهم بیشتری از دانشجویان زن دارند، بیشترین ضربه را از افزایش شهریهها خوردهاند.
با ادامه جلسات تحقیق، دانشگاهها و ذینفعان منتظرند ببینند در روند سیاستگذاری چه تغییری ایجاد میشود و بحث تأمین مالی در کنار کاهش هزینههای دانشجویی چگونه پیش میرود.
پاورقیها (نامهای اصلی انگلیسی):
¹ Australia
² Luke Sheehy
³ Universities Australia
⁴ Morrison government
⁵ National Tertiary Education Union
⁶ HECS-HELP
⁷ Greens Senator Mehreen Faruqi
⁸ Dr. Adam Lucas
⁹ University of Wollongong
¹⁰ Dr. James Guthrie
¹¹ Milan’s IULM
¹² Andrew Norton
¹³ Vicki Thomson
¹⁴ Group of Eight
¹⁵ Anthony Albanese
¹⁶ Jason Clare
¹⁷ ABC, ABC News
¹⁸ The Australian
¹⁹ University of Sydney
²⁰ UNSW
²¹ Melbourne
²² The Age
²³ Tanya Plibersek
²⁴ Campus Review