رکورد ۵۴۵ هزار دانشجوی بین‌المللی؛ پیامدهای مثبت و منفی برای استرالیا

دانشجویان خارجی؛ سود بزرگ و فشار پنهان بر دانشگاه‌ها

در ۳۰ جون ۲۰۲۶، مایکل مان¹ که دیپلمات پیشین و مدیر دانشگاهی است، در انستیتو امور بین‌الملل استرالیا² (شاخه نیو ساوت ولز³) درباره دانشجویان خارجی و دانشگاه‌های استرالیا و اینکه نقش آن‌ها در گذر زمان چگونه تغییر کرده، سخنرانی کرد.

او گفت در جست‌وجوی اطلاعات جامع درباره اینکه دانشجویان خارجی طی دهه‌ها چه برداشتی از آموزش در استرالیا داشته‌اند، به نتیجه مشخصی نرسیده و بخش زیادی از پژوهش‌های موجود بیشتر جنبه تبلیغاتی داشته تا پژوهش معتبر. او سپس تصویری کلی از جمعیت دانشجویان خارجی در استرالیا در بازه‌ای ۷۵ ساله ارائه داد: در سال ۲۰۲۵، حدود ۵۴۵ هزار دانشجوی خارجی در استرالیا زندگی می‌کردند؛ در حالی که در سال ۱۹۵۰ این عدد کمتر از هزار نفر بود. به گفته او، شهریه‌های بالایی که دانشجویان خارجی پرداخت می‌کنند به بخش ضروری درآمد دانشگاه‌های استرالیا تبدیل شده و بنابراین بعید است تعداد آن‌ها به شکل چشمگیری تغییر کند.

مایکل مان¹ به موضوع «فرار مغزها» برای کشورهای مبدأ اشاره کرد و بوتان⁴ را نمونه آورد؛ کشوری که به گفته او با خروج مداوم نیروهای ماهر روبه‌روست و این روند به اقتصادش آسیب می‌زند. طبق گفته‌های مطرح‌شده، بیش از ۱۰٪ از جمعیت ماهر بوتان⁴ در سال ۲۰۲۲ مهاجرت کرده‌اند و اکنون ۴۰ هزار نفر از جمعیت ۸۰۰ هزار نفری این کشور در استرالیا زندگی می‌کنند.

او گفت بسیاری از دانشجویان خارجی پس از پایان تحصیل در استرالیا می‌مانند. با پذیرش این واقعیت، استرالیا از سال ۲۰۰۶ دانشجویان بین‌المللی را مطابق معیارهای مهاجرتی هم پردازش می‌کند: اگر قصد داشته باشند بیش از ۱۶ ماه در کشور بمانند، از نظر «مناسب بودن برای مهاجرت» ارزیابی می‌شوند. به گفته او، این روند می‌تواند باعث افزایش انتظار خانواده‌ها از دانشجو و همچنین طولانی شدن زمان بررسی پرونده‌ها شود.

مایکل مان¹ به داده‌های اداره آمار استرالیا⁵ اشاره کرد که نشان می‌دهد استرالیا در سال مالی ۲۰۲۴–۲۵ از حضور دانشجویان خارجی ۵۳.۶ میلیارد دلار درآمد داشته است. همچنین دانشگاه‌ها در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۲.۳ میلیارد دلار از محل شهریه دانشجویان بین‌المللی به دست آورده‌اند؛ رقمی که ۲۷.۳٪ از کل درآمد آن‌ها را تشکیل می‌دهد (و در مورد دانشگاه سیدنی⁶ این سهم ۴۲.۶٪ بوده است)؛ در حالی که این سهم در سال ۲۰۱۰ حدود ۱۷.۶٪ بوده است.

او از «پارادوکس صادرات» استرالیا گفت: هرچه دانشجویان خارجی بیشتری در استرالیا درس بخوانند، درآمد استرالیا از کشورهای دیگر بیشتر می‌شود؛ و هم‌زمان، یک نیروی کار قابل‌توجه هم به دست می‌آید که به اقتصاد داخلی و اقتصاد صادراتی کمک می‌کند.

با این حال، در سخنرانی مطرح شد که با افزایش تعداد دانشجویان خارجی، ارزش مدرک استرالیایی در نگاه برخی کشورها در حال افت است. از سوی دیگر، تحصیل در استرالیا به دلیل بالا رفتن هزینه زندگی و شهریه‌ها، برای بعضی متقاضیان جذابیت کمتری پیدا کرده است. گفته شد شهریه‌ها در دانشگاه‌های گروه هشت⁷ از ۴۵ هزار دلار تا ۶۰ هزار دلار افزایش یافته و رقابت دانشگاه‌های خارجی هم بیشتر شده است.

او با مثال چین⁸ گفت مدرک استرالیایی مثل ۲۰ سال قبل «امتیاز ویژه برای استخدام» ایجاد نمی‌کند؛ به‌خصوص با گسترش هوش مصنوعی مولد که می‌تواند امکان تقلب و عبور آسان‌تر از ارزیابی‌های دانشگاهی را برای برخی دانشجویان فراهم کند.

در پایان گفته شد دانشگاه‌های استرالیا تا حدی «گروگان موفقیت خود» در جذب دانشجویان خارجی شده‌اند. او تأکید کرد مسیر آینده روشن نیست، اما نباید با مقررات‌گذاری سنگین متوقف شود. به گفته او، دانشگاه‌ها باید در مدیریت تعداد دانشجویان و جذب استعداد «هدفمندتر» عمل کنند. محدودیت عددی و افزایش هزینه ویزا، فقط نشانه‌ها را هدف می‌گیرد. او علت را مدل تأمین مالی دانشگاه‌ها دانست که به شهریه خارجی‌ها تکیه کرده، در حالی که سهم دولت از هزینه‌ها از حدود ۸۰٪ در سال ۱۹۹۰ کاهش یافته است. در این چارچوب، بازنگری یعنی تأمین مالی درست دانشگاه‌ها، اولویت دادن به کیفیت به‌جای حجم، و متنوع‌سازی اینکه دانشجوها از کجا و از چه گروه‌هایی می‌آیند، نه صرفاً محدود کردن تعداد.

در بخش پرسش‌وپاسخ، درباره مدل کسب‌وکار طرح کلمبو⁹ سؤال شد و او گفت این طرح کاملاً توسط دولت استرالیا تأمین مالی می‌شد. همچنین درباره واکنش دولت‌های خارجی به فرار مغزها پرسیده شد؛ او گفت مقام‌ها اغلب از این پدیده ناراضی‌اند و نابرابری و تناقض‌های اقتصادی آن را می‌پذیرند؛ از جمله اینکه اگر دانشجویان پس از افزایش مهارت‌ها به کشور خود برگردند و همان‌جا به‌کار بگیرند، رشد اقتصادی بیشتر و بهبود سطح زندگی سریع‌تر می‌تواند رخ دهد. او گفت غلبه بر فرار مغزها ممکن است چند نسل زمان ببرد.

او همچنین گفت روند با نبود سیاست مشخص برای نظارت بر حقوق کار دانشجویان خارجی پیچیده می‌شود و از طرف دیگر، فشار آوردن به دانشجویانی که در جامعه استرالیا جا افتاده‌اند برای بازگشت به کشورهایی که شرایط و چشم‌اندازشان برای خود و خانواده‌شان ضعیف‌تر است، با مسائل حقوق بشری گره می‌خورد.

این گزارش را کیمی کووک¹⁰ کارآموز انستیتو امور بین‌الملل استرالیا² در شاخه نیو ساوت ولز³ تهیه کرده است. در متن همچنین به حضور ایان لینکلن¹¹ رئیس انستیتو امور بین‌الملل استرالیا² در نیو ساوت ولز³ اشاره شده است.

پاورقی (نام‌های اصلی)

¹ Michael Mann

² Australian Institute of International Affairs

³ New South Wales

⁴ Bhutan

⁵ Australian Bureau of Statistics

⁶ Sydney University

⁷ Group of Eight universities

⁸ China

⁹ Colombo Plan

¹⁰ Kimmy Kwok

¹¹ Ian Lincoln