یک برخورد عجیب زیر آب و سرنخ یک معمای قدیمی
در سال ۱۹۶۷، سه نیزهماهیگیر در سواحل کوئینزلند¹ هنگام یک رفتوآمد معمولی روی آب، با چیزی غیرعادی روبهرو شدند؛ شیئی که از سطح آب بیرون زده بود. آنها وقتی با نیزه به آن زدند، از صدای «زنگِ فلز» فهمیدند با یک تکه فلزی روبهرو هستند و خیلی زود مشخص شد که ماجرا به یک لاشهکشتی تاریخی مربوط میشود.
ارتباط سرنخها با «اساس گوتنبرگ»
طبق گزارشها، یکی از این نیزهماهیگیرها، پیتر روبیولو²، بعدتر یک «پنجره گرد کشتی» (پورتهول) را از محل بیرون آورد و آن را به بریزبن³ برد. یک تاریخپژوهِ لاشهکشتیها با بررسی نشانههای روی آن، از جمله علامتی شبیه «فلش پهن»، این قطعه را به یک شناور دولتی مرتبط دانست و همین سرنخها به شناسایی محل اساس گوتنبرگ⁴ کمک کرد.
کشتی چه بوده و چرا مهم است؟
اساس گوتنبرگ⁴ یک کشتی بخار ساختهشده در انگلستان⁵ با طول حدود ۱۹۷ فوت بود که در چارچوب قرارداد با دولت استرالیای جنوبی⁶ بین پالمِرستون (داروینِ امروز)⁷ و آدلاید⁸ رفتوآمد میکرد. روایتهای تاریخی میگویند این کشتی بهقدری «قابلاعتماد» تلقی میشد که لقب «بانکِ شناور» گرفته بود و گفته شده بیمه هم نداشت.
سانحه ۱۸۷۵ در گریت بریر ریف و محموله طلا
در سال ۱۸۷۵، این کشتی هنگام عبور به گریت بریر ریف⁹ برخورد کرد؛ در حالی که بنا بر گزارشها، محمولهای شامل حدود ۲۰۵ پوند طلا حمل میکرد. نزدیک به یک روز پس از برخورد، کشتی غرق شد و حدود ۱۰۰ نفر جان باختند. در منابع مختلف از ثبت ۲۲ نفر بازمانده یاد شده است.
روایتهایی از بقا و جزئیات انسانی حادثه
در روایتهای مرتبط با بازماندگان آمده است که برخی از آنها حدود ۳۱ مایل با قایق پارویی خود را به جزیره هولبورن¹⁰ رساندند و برای زندهماندن، از تخم خام پرندگان دریایی تغذیه کردند. در یک روایت دیگر گفته شده یکی از بازماندگان به نام جیمز فیتزجرالد¹¹ نام افراد سرگردان را داخل لاکِ یک لاکپشت حک کرده بود؛ لاکپشتی که برای غذا شکار شده بود.
لاشهکشتی، گورستان زیر آب و ماجرای بازیابی طلا
این حادثه فقط بهخاطر طلا مطرح نشد؛ بلکه بهعنوان یک فاجعه دریایی با تلفات سنگین شناخته میشود. در گزارشها آمده است که تلاش برای بیرونکشیدن گنج، بعد از سانحه شدت گرفت. از یک غواص به نام جیمز پوتوِین¹² نیز یاد شده که بعدها «صندوق طلا» را بالا آورد؛ آن هم پس از مشاهده صحنهای بسیار تلخ که خودش از آن با عبارت «منظره غمانگیز» یاد کرده بود: دو پیکر زن که همچنان در پایین پلههای کشتی در کنار هم گیر کرده بودند.
حفاظت قانونی از محل و محدودیت دسترسی
طبق گزارشها، محل اساس گوتنبرگ⁴ اکنون تحت قوانین مشترکالمنافع استرالیا¹³ محافظت میشود. به این معنی که سایت صرفاً «محل کنجکاوی» یا جستوجوی سوغاتی نیست و برای بازدید یا بررسی، مجوز لازم است؛ ضمن اینکه سیاست «عدم دستکاری» بهصورت سختگیرانه اجرا میشود. همچنین اشاره شده است که بسیاری از لاشهکشتیها از راه تحقیقات تاریخی یا کاملاً اتفاقی پیدا میشوند، و این موردِ سال ۱۹۶۷ هم نمونهای از همان کشف تصادفی بود.
پاورقی نامها (اصل انگلیسی):
¹ Queensland
² Peter Rubiolo
³ Brisbane
⁴ SS Gothenburg
⁵ England
⁶ South Australian government
⁷ Palmerston (now Darwin)
⁸ Adelaide
⁹ Great Barrier Reef
¹⁰ Holbourne Island
¹¹ James Fitzgerald
¹² James Putwain
¹³ Commonwealth law (Australia)