سقوط ۳/۷ تریلیون دلاری ارزش بازار بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری جهان در اکتبر

اکتبر سخت برای غول‌های فناوری و تردیدها درباره بازگشت سرمایه AI

سهام شرکت‌های بزرگ فناوری در ماه اکتبر ضربه سنگینی خورد، چون سرمایه‌گذاران این پرسش را جدی‌تر مطرح کردند که آیا خرج‌های بسیار بزرگ برای هوش مصنوعی¹ می‌تواند به‌سرعت به بازدهی برسد یا نه.

در مجموع بیش از ۲.۸۵ تریلیون دلار از ارزش بازار شرکت‌های بزرگ فناوری کم شد و شاخص نزدک² حدود ۶ درصد افت کرد. موج فروش در روزهای پایانی ماه و پس از انتشار گزارش‌های درآمدی و پیش‌بینی‌ها شدت گرفت و نگرانی‌ها درباره سطح هزینه‌کرد، جریان نقدی³ و سرعت رشد را دوباره بالا برد.

بحث اصلی: از «ساخت زیرساخت» تا «درآمدزایی»

بحث سرمایه‌گذاران دارد از این‌که شرکت‌ها چقدر سریع می‌توانند زیرساخت هوش مصنوعی را بسازند، به این سمت می‌رود که آیا این زیرساخت اصلاً می‌تواند درآمد و سود کافی ایجاد کند یا نه. شرکت‌های بزرگ فناوری رقم‌های بسیار بزرگی را صرف دیتاسنترها⁴، چیپ‌ها⁵ و ظرفیت محاسباتی⁶ می‌کنند، اما سرمایه‌گذاران این برنامه‌ها را با بازدهی قابل مشاهده امروز مقایسه می‌کنند.

گزارش‌های مالی، سؤال‌های تازه درباره بازدهی

نتیجه‌های اخیر شرکت‌های بزرگ سیگنال‌های متفاوتی داده است. آلفابت⁷ و آمازون⁸ بعد از گزارش‌هایشان تحت فشار قرار گرفتند و چشم‌انداز اینتل⁹ هم سرمایه‌گذاران را ناامید کرد. همین نگرانی‌ها به یک فروش تند در روز جمعه کمک کرد: سهام اینتل نزدیک به ۲۹ درصد سقوط کرد و نزدک بیش از ۷۰۰ واحد پایین آمد.

سرمایه‌گذاران همچنین اثر سرمایه‌گذاری‌ها بر توان تولید نقدینگی را زیر نظر دارند. هزینه‌کرد سنگین سرمایه‌ای (Capex)¹⁰ می‌تواند جریان نقد آزاد¹¹ را ضعیف کند و برخی از فعالان بازار نگران‌اند برای تأمین مالی گسترش دیتاسنترها، چه میزان بدهی لازم می‌شود—به‌خصوص اگر هزینه‌های استقراض همچنان بالا بماند.

در همین حال، تحلیل‌گرانی که در پوشش‌های اخیر از آن‌ها نقل شده، برآورد می‌کنند چند شرکت بزرگ فناوری ممکن است در سال ۲۰۲۶ حدود ۸۰۰ میلیارد دلار برای هوش مصنوعی هزینه کنند. بزرگی این تعهد باعث شده سهام‌داران با فوریت بیشتری دنبال پاسخ این سؤال باشند که بازگشت تجاری سرمایه دقیقاً کِی و چطور اتفاق می‌افتد.

بازاری سخت‌گیرتر برای وعده‌های AI

افت‌های اخیر نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران کمتر حاضرند صرفِ «جاه‌طلبی‌های هوش مصنوعی» به شرکت‌ها پاداش بدهند. شرکت‌ها ممکن است لازم باشد نشان دهند هزینه‌ها به رشد پایدار درآمد و جریان‌های نقدی قوی‌تر تبدیل می‌شود، نه این‌که فقط به وعده تقاضای آینده تکیه کنند.

این سخت‌گیری لزوماً به معنی کنار گذاشتن هوش مصنوعی از سوی سرمایه‌گذاران نیست؛ اما حرکت‌های اخیر بازار از یک معیار بالاتر خبر می‌دهد: برنامه‌های سرمایه‌گذاری بلندپروازانه باید با شواهدی همراه شود که بازدهی می‌تواند هم‌پای هزینه‌ها جلو برود.

حالا توجه بازار به نتایج مالی پیشِ‌رو و داده‌های اقتصادی معطوف شده است. اگر نشانه‌های بیشتری از تقاضای سودآور برای هوش مصنوعی دیده شود، ممکن است جو بازار آرام‌تر شود؛ اما اگر رشد هزینه‌ها ادامه پیدا کند و بازدهی هم‌زمان بالا نیاید، فشار روی این بخش می‌تواند باقی بماند.

پاورقی

¹ Artificial intelligence (AI)

² Nasdaq

³ cash flow

⁴ data centres

⁵ chips

⁶ computing capacity

⁷ Alphabet

⁸ Amazon

⁹ Intel

¹⁰ capital expenditures (capex)

¹¹ free cash flow