بازگشت دیفتری در استرالیا؛ هشدارهای بهداشتی در انتی و دبلیوای
استرالیا با بازگشت نادرِ دیفتری روبهرو شده است؛ یک عفونت باکتریایی که پیش از فراگیر شدن واکسیناسیون، مسئول هزاران مرگومیر بود. شیوعهای اخیر در نورثرن تریتوری¹ و وسترن استرالیا²، بهویژه در منطقه کیمبرلی³، باعث شده مقامهای سلامت از مردم بخواهند واکسیناسیون و دوزهای یادآور را جدیتر دنبال کنند؛ در حالی که پوشش واکسن بعد از دوران کووید کاهش پیدا کرده است.
وضعیت شیوعها و تعداد موارد
در نورثرن تریتوری¹ طی یک ماه گذشته ۱۷ مورد دیفتری تنفسی گزارش شده و در کنار آن، طی یک سال گذشته ۶۰ مورد دیفتری پوستی ثبت شده است. در کیمبرلی³ در وسترن استرالیا² هم طی یک ماه گذشته ۲۷ مورد شناسایی شده که حدود ۲۵٪ آنها تنفسی بودهاند. امسال موارد پراکندهای هم در کوئینزلند⁴ (دو مورد) و ساوت استرالیا⁵ (یک مورد) دیده شده است.
این اعداد نسبت به وضعیت نزدیک به ریشهکنی از دهه ۱۹۵۰، افزایش قابل توجهی را نشان میدهند. در گزارشهای مقامهای سلامت نیز به همین روند اشاره شده است: وزارت سلامت نورثرن تریتوری¹ درباره خوشه تنفسی اطلاعیه عمومی داده، وزارت سلامت وسترن استرالیا² در بولتن شیوع کیمبرلی³ از ارتباط موارد با پایین بودن دریافت دوز یادآور در جوامع دورافتاده گفته و کوئینزلند هلث⁶ نیز در گزارشهای پایش بیماریهای قابل گزارش، به ریسکهای رفتوآمد بین مرزی اشاره کرده است. همچنین یک مورد در نیو ساوت ولز⁷ در سال ۲۰۲۲ (یک کودک نوپا که به مراقبتهای ویژه نیاز پیدا کرد) بهعنوان نخستین مورد تنفسی از سال ۱۹۹۲ مطرح شد.
دیفتری چیست و چگونه منتقل میشود؟
دیفتری توسط باکتریهای تولیدکننده سم از جمله Corynebacterium diphtheriae یا C. ulcerans ایجاد میشود. گزارشها میگویند این بیماری بین سالهای ۱۹۲۶ تا ۱۹۳۵ بیش از ۴۰۰۰ نفر را در استرالیا به کام مرگ برد. واکسیناسیون از دهه ۱۹۳۰ شروع شد و میزان بروز بیماری را بهشدت پایین آورد.
انتقال بیماری از طریق قطرات تنفسی (سرفه و عطسه) یا تماس با زخمهای پوستی رخ میدهد. نوع تنفسی با تب، گلودرد و بیحالی شروع میشود و میتواند با ایجاد یک غشای خاکستری در گلو، راه هوایی را مسدود کند. نوع پوستی معمولاً به صورت زخمهایی ظاهر میشود که دیر خوب میشوند و میتوانند نقش «مخزن» باکتری را داشته باشند. عوارض ناشی از سم هم میتواند شامل التهاب قلب (میوکاردیت) و فلج عصبی باشد.
درمان و محدودیتهای دارویی
آنتیبیوتیکها برای درمان هر دو نوع استفاده میشوند، اما موارد تنفسی معمولاً به پادزهر دیفتری (آنتیتوکسین) در مراحل ابتدایی نیاز دارند؛ دارویی که بهدلیل کاهش تقاضا در جهان، کمیاب توصیف میشود. حتی با درمان هم نرخ مرگومیر میتواند تا حدود ۱۰٪ برسد. همچنین درباره محدود بودن ذخایر استرالیا به هشدارهای Therapeutic Goods Administration⁸ اشاره شده است.
کاهش پوشش واکسن و نکات پیشگیری
واکسنهای روتین DTPa (دیفتری-کزاز-سیاهسرفه) در سنین ۲، ۴، ۶ و ۱۸ ماهگی، ۴ سالگی، دوره نوجوانی، بارداری و یادآور ۵۰ سالگی توصیه میشوند. اثربخشی در نوزادی بالای ۹۹٪ گزارش شده، اما با گذشت زمان و تا میانسالی کاهش پیدا میکند.
پوشش واکسیناسیون در سال ۲۰۲۵ به پایینترین سطح پنجساله رسید: برای کودکان ۱۲ ماهه ۹۰.۵٪ (در مقایسه با ۹۴.۸٪ در ۲۰۲۰) و برای کودکان ۲ ساله ۸۸.۴٪ (در مقایسه با ۹۲.۱٪ در ۲۰۲۰). برای کودکان ۵ ساله در نورثرن تریتوری¹ رقم کلی ۹۱.۹٪ ذکر شده (و برای کودکان ابورجینال/تورِس استریت آیلندر⁹ ۹۵.۳۵٪) و در وسترن استرالیا² هم ۹۲.۲٪ گزارش شده است.
در متن به عواملی مثل دشواری دسترسی، تردید نسبت به واکسن و بیاعتمادی پساکووید اشاره شده و برای پیگیری وضعیت واکسیناسیون، گفتوگو با پزشک عمومی یا داروساز، استفاده از واکسیناسیون جبرانی رایگان برای زیر ۲۰ سال و بررسی سوابق از طریق myGov¹⁰ مطرح شده است.
دیدگاه کارشناسان و گزارشهای تکمیلی
در گزارش به دیدگاههای آرچانا کویرالا¹¹ از یونیورسیتی آو سیدنی¹² و همچنین بیانکا میدلتون¹³ و رابرت دوگاید¹⁴ از Menzies School of Health Research¹⁵ و چارلز داروین یونیورسیتی¹⁶ اشاره شده که درباره شکاف در دسترسی به واکسیناسیون و شباهت آن با روندهای جهانیِ بازگشت بیماریها صحبت کردهاند. همچنین چند رسانه و نهاد دولتی، اعداد و جزئیات مربوط به موارد و پوشش واکسن را گزارش کردهاند.
پاورقی نامها (اصل انگلیسی):
¹ Northern Territory (NT)
² Western Australia (WA)
³ Kimberley
⁴ Queensland
⁵ South Australia
⁶ Queensland Health
⁷ New South Wales
⁸ Therapeutic Goods Administration (TGA)
⁹ Aboriginal/Torres Strait Islander
¹⁰ myGov
¹¹ Archana Koirala
¹² University of Sydney
¹³ Bianca Middleton
¹⁴ Robert Duguid
¹⁵ Menzies School of Health Research
¹⁶ Charles Darwin University