حذف داروی «زولادکس» از استرالیا؛ نگرانی تازه بیماران سرطان پستان و آندومتریوز

حذف «زولادکس» از بازار استرالیا

کارشناسان سلامت و گروه‌های حامی بیماران پس از اعلام شرکت دارویی آسترازنکا¹ درباره توقف عرضه ایمپلنت ۳.۶ میلی‌گرمی زولادکس² (گوسرلین)³ در استرالیا، نسبت به پیامدهای این تصمیم هشدار داده‌اند. این دارو که برای هزاران زن مبتلا به سرطان پستان و اندومتریوز نقش درمانی مهمی دارد، قرار است از طرح مزایای دارویی (PBS)⁴ و همچنین بازار خصوصی از ۱ نوامبر ۲۰۲۶ حذف شود.

«تصمیم تجاری» و موضع نهادهای نظارتی

سازمان اداره کالاهای درمانی (TGA)⁵ و شرکت آسترازنکا¹ تایید کرده‌اند که حذف این محصول به دلیل «نبود صرفه تجاری» انجام می‌شود و ارتباطی با ایمنی، اثربخشی یا کیفیت دارو ندارد. نسخه ۳.۶ میلی‌گرمی که معمولا به‌صورت ماهانه و بیشتر در حوزه سلامت زنان استفاده می‌شود، کنار گذاشته می‌شود؛ اما دوز بالاتر ۱۰.۸ میلی‌گرمی که هر سه ماه یک‌بار و عمدتا برای سرطان پروستات تجویز می‌شود، همچنان در استرالیا در دسترس خواهد ماند.

کاربردهای اصلی و تعداد مصرف‌کنندگان

طبق گزارش‌ها، بیش از ۸ هزار نفر در استرالیا به زولادکس² ۳.۶ میلی‌گرمی وابسته‌اند. این دارو در چند حوزه مهم استفاده می‌شود:

• درمان سرطان پستان: این ایمپلنت با مهار تولید استروژن در تخمدان‌ها، برای کاهش خطر عود در سرطان پستانِ مرحله اولیه و گیرنده هورمونی مثبت به‌کار می‌رود.

• مدیریت اندومتریوز: برای کنترل علائم بیماری مزمن و دردناک اندومتریوز و کاهش درد، از جمله پیش از جراحی یا پیش از برخی درمان‌های باروری، و نیز در برخی موارد برای کنترل طولانی‌تر علائم استفاده می‌شود.

• حفظ باروری: در برخی زنان جوانی که شیمی‌درمانی دریافت می‌کنند، برای محافظت از عملکرد تخمدان‌ها به‌عنوان بخشی از برنامه حفظ باروری به کار می‌رود.

بر اساس گزارش گاردین⁶، شبکه Breast Cancer Network Australia⁷ برآورد می‌کند حدود ۷ هزار زن استرالیایی مبتلا به سرطان پستان هر سال به این دارو دسترسی دارند و در ۱۸ ماه گذشته حدود ۹۴ هزار نسخه برای این دارو پر شده است.

نگرانی‌ها درباره جایگزینی با دوز سه‌ماهه

نمایندگان بیماران و برخی پزشکان می‌گویند حذف نسخه ماهانه می‌تواند برای بخشی از بیماران «ویرانگر» باشد. یکی از محورهای نگرانی این است که هنوز برای برخی گروه‌های بیمار—به‌ویژه کسانی که همراه با زولادکس از مهارکننده‌های آروماتاز استفاده می‌کنند—شواهد کافی وجود ندارد که دوز سه‌ماهه ۱۰.۸ میلی‌گرمی بتواند جایگزین کاملا موثری باشد.

راهکارهای مطرح‌شده و مهلت دسترسی

در پی فشار گروه‌هایی مانند Breast Cancer Network Australia⁷، آسترازنکا¹ و وزارت بهداشت⁸ اقداماتی را برای کاهش اثر این تصمیم مطرح کرده‌اند:

• مهلت شش‌ماهه: برای بیماران واجد شرایطی که مسیر درمانی جایگزین فوری ندارند، امکان دسترسی رایگان به ایمپلنت ماهانه برای شش ماه پس از تاریخ توقف (۱ نوامبر ۲۰۲۶) در نظر گرفته می‌شود.

• درخواست برای گسترش مجوز دوز بالاتر: آسترازنکا¹ درخواست داده است تا TGA⁵ تایید دوز ۱۰.۸ میلی‌گرمی را برای بیماران مبتلا به سرطان پستان و اندومتریوز نیز گسترش دهد. اگر این تایید انجام شود و پس از آن این دوز در PBS⁴ هم قرار بگیرد، می‌تواند به‌عنوان گزینه جایگزین بلندمدت مطرح شود؛ هرچند نگرانی‌های بالینی درباره مناسب بودن آن برای همه بیماران همچنان مطرح است.

وزارت بهداشت⁸ به بیماران توصیه کرده است خیلی پیش از موعد نوامبر، با تیم درمانی خود درباره مسیرهای جایگزین درمانی مشورت کنند.

پاورقی (اسامی اصلی):
¹ AstraZeneca
² Zoladex
³ goserelin
⁴ Pharmaceutical Benefits Scheme (PBS)
⁵ Therapeutic Goods Administration (TGA)
⁶ The Guardian
⁷ Breast Cancer Network Australia (BCNA)
⁸ Department of Health