ساخت خانه‌های سفالی برای نجات اژدهای نادر در کانبرا

لانه‌های سفالی برای کمک به یک خزنده بسیار کمیاب

پژوهشگران در کانبرا¹ در حال آزمایش لانه‌های دست‌ساز سفالی هستند تا به اژدهای بی‌گوشِ علفزارِ کانبرا² که در وضعیت «به‌شدت در معرض انقراض» قرار دارد، برای کنار آمدن با گرما، پیدا کردن پناهگاه و همچنین یافتن محل تخم‌گذاری کمک کنند. برآوردها می‌گوید کمتر از ۱۰۰ فرد از این خزنده‌ها در طبیعت باقی مانده‌اند و به همین دلیل این کار به‌صورت فوری دنبال می‌شود تا مشخص شود آیا تغییرات کوچک در زیستگاه می‌تواند شانس بقا را بالا ببرد یا نه.

گرمای کشنده روی زمینِ علفزار

مسئله اصلی، دمای خودِ علفزار است. این اژدها دمای بالاتر از حدود ۴۰ درجه سانتی‌گراد را تحمل نمی‌کند، در حالی که پژوهشگران در اوج تابستان دمای سطح زمین را تا ۷۰ درجه سانتی‌گراد هم اندازه‌گیری کرده‌اند. این خزنده‌ها معمولاً به لانه‌های عنکبوت پناه می‌برند؛ جایی که چند سانتی‌متر پایین‌تر از سطحِ بدون سایه، شرایط خنک‌تری دارد.

طراحی شبیه پناهگاه طبیعی

طرح جدید، لوله‌های تراکوتا³ است که حدود ۲۰ سانتی‌متر زیر زمین می‌رود. عمق لوله‌ها طوری در نظر گرفته شده که هم یک لایه عایق ایجاد کند و هم یک «شیب دمایی» بسازد؛ یعنی اژدها بتواند داخل لانه بالا و پایین برود و نقطه‌ای را پیدا کند که دمایش برای او مناسب‌تر است. پژوهشگران همچنین امیدوارند سفال رطوبت را بهتر نگه دارد و محیط مناسب‌تری برای تخم‌ها فراهم کند.

در پایش‌های قبلی از لوله‌های PVC⁴ استفاده شده بود، اما به گفته پژوهشگران این لوله‌ها برای تخم‌گذاری مناسب نبودند. ایده لانه‌های سفالی این است که هم پناهگاهی طبیعی‌تر شبیه لانه‌های واقعی فراهم شود و هم به‌عنوان محل احتمالی لانه‌سازی و تخم‌گذاری به کار بیاید.

نصب ۱۰۰ لانه و پایش با آندوسکوپ

تا اینجا ۱۰۰ لانه در دو سایت در کانبرا¹ نصب شده است. پژوهشگران می‌گویند اژدهاها خیلی زود از این لانه‌های جدید استفاده کرده‌اند و مشاهدات اولیه نشان می‌دهد ممکن است آن‌ها را به گزینه‌های PVC⁴ ترجیح بدهند. برای دیدن نحوه استفاده حیوانات از داخل لانه‌ها، از آندوسکوپ⁵ استفاده می‌شود.

آزمونی امیدبخش، اما نه راه‌حل کامل

این آزمایش قرار است نشان دهد با نزدیک شدن گرمای تابستان، این لانه‌ها چقدر کارآمد می‌مانند. پر شدن زودهنگام لانه‌ها نشانه مثبتی است، اما لازم است در طول زمان بررسی شود این پناهگاه‌ها تا چه حد واقعاً برای فرار از گرما و همچنین برای تخم‌گذاری مناسب هستند.

لانه‌های مصنوعی فقط یکی از بخش‌های حفاظت از این گونه است. ارزش بلندمدت آن‌ها به این بستگی دارد که آیا این پناهگاه‌ها به اژدهاها کمک می‌کند شرایط سخت را تاب بیاورند و تولیدمثل کنند یا نه؛ در کنار تلاش‌های گسترده‌تر برای حفاظت از زیستگاه علفزاری که به آن وابسته‌اند.

پانوشت

¹ Canberra

² Canberra grassland earless dragon

³ terracotta

⁴ PVC

⁵ endoscope