میلیاردها دلار در حساب‌های پس‌انداز استرالیا بدون سود مانده است
میلیاردها دلار در حساب‌های بانکی استرالیا بدون دریافت سود نگهداری می‌شود؛ این در حالی است که برخی بانک‌ها پس از افزایش‌های امسالِ نرخ نقدی، نرخ سود بعضی حساب‌های پس‌انداز را بالا برده‌اند. نکته اصلی این است که نرخ‌های بالاتر معمولاً فقط برای بعضی حساب‌ها اعمال می‌شود و مشتری‌ها ممکن است برای گرفتن آن مجبور باشند هر ماه شرط‌هایی را انجام دهند.
بر اساس داده‌هایی که برای ABC¹ توسط سایت مقایسه‌ای Canstar² جمع‌آوری شده، چهار بانک بزرگ—Commonwealth Bank³، Westpac⁴، NAB⁵ و ANZ⁶—پس از آخرین تغییر نرخ از سوی Reserve Bank of Australia⁷، حداکثر نرخ سود پس‌اندازشان را ۰٫۲۰ یا ۰٫۲۵ واحد درصد افزایش داده‌اند. اما این افزایش‌ها فقط شامل برخی محصولات بوده و معمولاً شرط‌هایی هم داشته است.
اگر مشتری یکی از شرط‌ها را از دست بدهد—مثلاً حداقل واریز ماهانه را انجام ندهد یا قوانین برداشت را رعایت نکند—سود حساب ممکن است فقط به «نرخ پایه» برگردد. ABC¹ گزارش داده در بانک‌هایی که بررسی شده‌اند، این نرخ پایه ۰٫۱۰ درصد بوده است.
موجودی‌های بزرگ در حساب‌های بدون سود
اعدادی که درباره چهار بانک بزرگ گزارش شده، نشان می‌دهد چه حجم بزرگی از پول در حساب‌هایی قرار دارد که هیچ سودی پرداخت نمی‌کنند. Commonwealth Bank³ اعلام کرده تا ماه جون، نزدیک به ۱۲۲ میلیارد دلار از پول مشتری‌ها در چنین حساب‌هایی بوده است. Westpac⁴ تا ماه مارچ حدود ۸۲ میلیارد دلار نگه داشته، و NAB⁵ و ANZ⁶ هم به‌ترتیب حدود ۶۷ میلیارد دلار و ۶۱ میلیارد دلار گزارش کرده‌اند.
این ارقام لزوماً به این معنی نیست که همه دارندگان این حساب‌ها قطعاً یک نرخ بهتر را از دست داده‌اند؛ شرایط افراد و نوع حساب‌ها متفاوت است. با این حال، داده‌ها نشان می‌دهد حتی وقتی در جاهای دیگر نرخ‌های بالاتر وجود دارد، مقدار زیادی پول می‌تواند بیرون از محصولات سودده باقی بماند.
شرط‌های «نرخ بونوس» به‌راحتی از قلم می‌افتند
این موضوع تازه نیست. یک بررسی درباره سپرده‌های خرد از سوی Australian Competition and Consumer Commission⁸ نشان داده شرط‌های دریافت سود بونوس بین بانک‌ها و حتی بین حساب‌های مختلفِ یک بانک تفاوت زیادی دارد. بعضی حساب‌ها فقط یک واریز ماهانه می‌خواهند، اما بعضی دیگر شرط‌های سنگین‌تری دارند.
طبق گزارش این بررسی، در نیمه اول سال ۲۰۲۳ به‌طور میانگین ۷۱ درصد از حساب‌های دارای «سود بونوس» نتوانسته‌اند نرخ بونوس را دریافت کنند، چون مشتری‌ها شرط‌ها را رعایت نکرده‌اند. این نتیجه توضیح می‌دهد چرا «نرخ تیترشده» همیشه همان چیزی نیست که مشتری واقعاً به دست می‌آورد: نرخ حداکثری معمولاً مشروط است و با رعایت نکردن معیارها، پس‌انداز ممکن است فقط نرخ پایه را بگیرد.
پس‌اندازکننده‌ها چه چیزهایی را می‌توانند بررسی کنند
مشتری‌هایی که درباره بازدهی پس‌اندازشان نگران‌اند می‌توانند نرخ فعلی حساب را چک کنند، ببینند برای گرفتن سود بونوس دقیقاً چه کارهایی باید انجام دهند، و اگر یکی از شرط‌ها را انجام ندهند چه نرخی اعمال می‌شود. مقایسه حساب‌ها هم می‌تواند کمک کند، اما سؤال اصلی فقط «حداکثر نرخ تبلیغ‌شده» نیست؛ بلکه نرخی است که یک مشتری در عمل و با رعایت قوانین حساب می‌تواند به دست بیاورد.
ABC¹ همچنین گزارش داده بانک‌ها در سال مالی گذشته بیش از ۱۲۰ میلیارد دلار سود به سپرده‌گذاران پرداخت کرده‌اند؛ رقمی که نشان می‌دهد نتیجه نهایی بین محصولات مختلف پس‌انداز و سطح موجودی حساب‌ها می‌تواند خیلی متفاوت باشد.
پاورقی منابع نام‌ها
¹ ABC (Australian Broadcasting Corporation)
² Canstar
³ Commonwealth Bank
⁴ Westpac
⁵ NAB (National Australia Bank)
⁶ ANZ (Australia and New Zealand Banking Group)
⁷ Reserve Bank of Australia
⁸ Australian Competition and Consumer Commission (ACCC)