بازگشت گونه‌های بومی به زیستگاه طبیعی پس از سال‌ها در نیوساوت‌ولز

بازگشت بتونگ‌های حفّار به بیابانِ نیو ساوت ولز

در یک اقدام مهم حفاظتی، چند بتونگ حفّار دوباره به طبیعتِ غربِ دورِ نیو ساوت ولز رهاسازی شدند و به زیستگاهی برگشتند که پس از اعلام «انقراض محلی» برای دهه‌ها از آن ناپدید شده بودند. این رهاسازی بخشی از پروژه وایلد دزرتس¹ است و در پارک ملی استرت²، نزدیک نقطه کمرون کورنر³ و در نزدیکی مرزهای کویینزلند⁴ و ساوت استرالیا⁵ انجام شد.

این حیوانات که خویشاوندی کوچک و شبیه به کانگورو دارند، زمانی در بخش‌های وسیعی از مناطق خشک و نیمه‌خشک استرالیا زندگی می‌کردند. اما پس از استقرار اروپایی‌ها، جمعیت آن‌ها در بسیاری از نقاط سرزمین اصلی به‌سرعت کاهش یافت و با فشار شکارچیان مهاجم مانند گربه‌های وحشی و روباه‌ها از بین رفت. تیم پروژه پس از حدود دو سال زادآوری در محوطه‌های حصارکشی‌شده و عاری از آفت، تعدادی از بتونگ‌ها را از پشت حصارها به فضای باز منتقل کرد.

«منطقه آموزش در طبیعت» برای یادگیری بقا

برخلاف مدل‌های رایج که هدفشان حذف کامل شکارچیان است، این پروژه از یک منطقه ۱۰۰ کیلومتر مربعی به‌عنوان «منطقه آموزش در طبیعت» استفاده می‌کند. در این محدوده، بوم‌شناسان تراکم شکارچیان مهاجم مثل گربه‌های وحشی را با ابزارهایی مثل پایش، تله‌گذاری و کنترل هدفمند پایین نگه می‌دارند، نه اینکه آن‌ها را کاملاً حذف کنند. هدف این است که بتونگ‌ها در یک محیط کنترل‌شده، دوباره مهارت‌های رفتار احتیاطی و واکنش به خطر را تمرین کنند و به حضور شکارچیان عادت کنند.

برای پیگیری وضعیت، روی گردنِ هر بتونگ قلاده رادیویی نصب شده تا تیم تحقیقاتی بتواند جابه‌جایی، پراکندگی، رفتار و میزان بقا را در هفته‌ها و ماه‌های آینده با دقت دنبال کند. این پایش با مشارکت پژوهشگران یو اِن اِس دبلیو سیدنی⁶ انجام می‌شود و بررسی می‌کند که حیوانات در زیستگاه تازه چگونه مسیرهای رفت‌وآمد، پناهگاه‌ها و منابع غذایی را پیدا می‌کنند.

نقش «مهندس اکوسیستم» در احیای بیابان

بتونگ‌ها به «مهندسان اکوسیستم» معروف‌اند، چون با کندن زمین برای یافتن قارچ‌ها، دانه‌ها و حشرات، خاک را زیرورو می‌کنند، هوا را وارد لایه‌های خاک می‌کنند و به گردش مواد مغذی و رشد گیاهان کمک می‌کنند. ربکا وست⁷، بوم‌شناس ارشد پروژه، گفته دیدن این حیوانات در زیستگاه طبیعی‌شان یک گام مهم برای بازسازی بیابان است؛ چون علاوه بر اثر روی خاک و بذرها، حفاری‌های آن‌ها می‌تواند برای گونه‌های دیگر هم پناهگاه و فرصت ایجاد کند.

بتونگ حفّار پنجمین گونه بومی است که تیم وایلد دزرتس به چرخه زادآوری و رهاسازی‌اش در این برنامه رسیده و در کنار گونه‌های دیگری قرار می‌گیرد که پیش‌تر به همین محدوده وارد شده‌اند؛ از جمله گریتر بیلبی⁸ (که طی ۱۸ ماه گذشته بیش از ۴۰۰ مورد از آن‌ها رهاسازی شده)، وسترن کوئول⁹، گلدن بندیکوت¹⁰ و کرست-تیلد مولگارا¹¹. گزارش‌ها از ادامه زادآوری در برخی از گونه‌های رهاسازی‌شده، در کنار باقی‌ماندن تهدید شکارچیان، خبر می‌دهند.

همکاری چندنهادی در یک برنامه ۱۰ ساله

پروژه وایلد دزرتس یک همکاری بزرگ ۱۰ ساله است که با مشارکت یو اِن اِس دبلیو سیدنی⁶، اکولوژیکال هورایزنز¹²، سرویس پارک‌ها و حیات‌وحش نیو ساوت ولز¹³ و انجمن حفاظت تارونگا استرالیا¹⁴ پیش می‌رود. این برنامه با ترکیبی از بودجه عمومی، پژوهش دانشگاهی و حمایت‌های خیریه تلاش می‌کند تنوع زیستیِ مناطق دورافتاده نیو ساوت ولز را بازگرداند و نقش گونه‌های بومی را در اکوسیستم دوباره فعال کند.

پاورقی نام‌ها:
¹ Wild Deserts
² Sturt National Park
³ Cameron Corner
⁴ Queensland
⁵ South Australia
⁶ UNSW Sydney
⁷ Rebecca West
⁸ Greater Bilbies
⁹ Western Quolls
¹⁰ Golden Bandicoots
¹¹ Crest-tailed Mulgaras
¹² Ecological Horizons
¹³ NSW National Parks and Wildlife Service (NPWS)
¹⁴ Taronga Conservation Society Australia