هشدار دولت استرالیا درباره حریم خصوصی در اسکرایبهای هوش مصنوعی
وزارت بهداشت فدرال استرالیا¹ با افزایش استفاده پزشکان از «اسکرایبهای هوش مصنوعی» درباره حریم خصوصی و ایمنی هشدار داده است؛ همزمان نهادهای ناظر در حال بررسی این هستند که آیا برای این فناوری به حفاظتها و مقررات مشخصتری نیاز است یا نه.
اسکرایبهای هوش مصنوعی ابزارهایی هستند که گفتوگوی پزشک و بیمار را ضبط میکنند، سپس آن را پیادهسازی و خلاصه میکنند تا به شکل یادداشت پزشکی در پرونده ثبت شود. این ابزارها در ۱۸ ماه گذشته رشد سریعی داشتهاند. طبق یک نظرسنجی آنلاین از کالج سلطنتی پزشکان عمومی استرالیا (آرایسیجیپی)²، میزان استفاده پزشکان در استرالیا از ۲۲٪ در آگوست ۲۰۲۴ به ۴۰٪ در نوامبر ۲۰۲۵ رسیده است.
شرکتهایی که این فناوری را به پزشکان عرضه میکنند میگویند در همین ۱۸ ماه گذشته، این ابزارها در سطح جهان صدها میلیون بار استفاده شدهاند؛ چون پزشکان تلاش میکنند بار اداریِ مراجعهها را کاهش دهند. با این حال، وزارت بهداشت فدرال استرالیا در اسناد ارائهشده برای جلسه «برآوردهای سنا» در فوریه ۲۰۲۶—که گاردین استرالیا³ بر اساس قوانین دسترسی آزاد به اطلاعات به دست آورده—نوشته است این اسکرایبها «نظارت اندکی» دارند و درباره بهکارگیریشان در محیطهای درمانی نگرانیهایی وجود دارد.
در این اسناد آمده است که «اسکرایبهای دیجیتال» فقط در صورتی «ابزار پزشکی» محسوب میشوند و بنابراین زیر چتر قانون کالاهای درمانی⁴ قرار میگیرند که هدف درمانی داشته باشند. وزارت بهداشت همچنین اشاره کرده که بهصورت غیررسمی برخی محصولات طوری بازاریابی میشوند که انگار خارج از اهرمهای نظارتی هستند (مثلاً «ابزار پزشکی نیستند») یا به عنوان «همسو با حریم خصوصی» معرفی میشوند، در حالی که شفافیت محدودی درباره جزئیات وجود دارد.
یکی از نگرانیهای مطرحشده این است که برخی تأمینکنندگان ممکن است ندانند پلتفرمهای ابریِ آنها داده را به خارج از استرالیا¹ میفرستد؛ موضوعی که میتواند ریسکهایی برای امنیت دادههای بیمار ایجاد کند. وزارت بهداشت همچنین گفته بعضی فروشندگان افزایش ۳۰ درصدی درآمد را برای ارائهدهندگان خدمات سلامت تبلیغ میکنند، بدون افزایش ساعات کار یا تعداد ویزیتها؛ و این موضوع «پیامدهایی برای هزینههای طرح مزایای مدیکر»⁵ دارد.
در یک سند توجیهی دیگر از «گروه مشورتی هوش مصنوعی» وزارتخانه در آپریل ۲۰۲۶، اشاره شده که اسکرایبهای هوش مصنوعی میتوانند بهرهوری پزشکان را بالا ببرند و احتمالاً فرسودگی شغلی را کاهش دهند، اما از نظر کیفیت و دقت، همان محدودیتهایی را دارند که در سایر مدلهای زبانی بزرگ دیده میشود. در سند آمده این مسئله میتواند بر ایمنی بیمار، مسئولیتپذیری بالینی و یکپارچگی دادههای ذخیرهشده در زیرساخت ملی سلامت دیجیتال اثر بگذارد.
موضوع مهم دیگر، «رضایت» بیمار است. وزارت بهداشت گفته رضایت آگاهانه یعنی مصرفکننده باید مزایا و محدودیتهای فناوریای را که به آن رضایت میدهد، بفهمد. در همین حال، در اسناد به تفاوت قابل توجه میان پزشکان و کلینیکها در شیوه گرفتن رضایت از بیماران اشاره شده است.
دکتر الیزابت دوِنی⁶، مدیر اجرایی «انجمن سلامت مصرفکنندگان»⁷، گفته این اسناد نشان میدهد مصرفکنندگان و دولت، پرسشهای مشابهی درباره این فناوری دارند و حالا سؤال اصلی این است که حفاظتهای فعلی در عمل روزمره تا چه حد «قوی» و «یکدست» هستند. او همچنین گفته اگر اسکرایبها وقت پزشکان را ذخیره میکنند، مردم حق دارند بدانند این زمان ذخیرهشده به «مراقبت بهتر» و «دسترسی بهتر» تبدیل میشود یا به «فعالیتهای بیشترِ قابل صورتحساب» که به مسئله فرسودگی کمک نمیکند.
گاردین استرالیا³ پیشتر گزارش داده بود که برخی بیماران درباره کافی نبودن رضایتگیری هنگام استفاده از این ابزارها نگرانی دارند. در ملبورن⁸، یک روانپزشک گفته بود بیمارانی را که با استفاده از اسکرایب هوش مصنوعی موافقت نکنند، نمیپذیرد. دوِنی افزوده که این انجمن بیشتر از قبل از بیمارانی میشنود که به آنها گفته شده اگر رضایت ندهند، باید سراغ ارائهدهنده دیگری بروند.
در استرالیا¹، نظارت بر اسکرایبهای هوش مصنوعی میان مجموعهای از نهادها تقسیم شده است؛ از جمله اداره کالاهای درمانی (تیجیای)⁹، آژانس تنظیم مقررات پزشکان استرالیا (آهپرا)¹⁰ و دفتر کمیسر اطلاعات استرالیا (اوایآیسی)¹¹. به گفته سخنگوی وزارت بهداشت، تیجیای در حال انجام بازبینی «اسکرایبهای دیجیتال» است تا بخشی از آن مشخص کند آیا باید این ابزارها «ابزار پزشکی» طبقهبندی شوند و زیر نظارت رسمی قرار بگیرند یا نه؛ و گزارش آن در ماههای آینده منتشر میشود. همچنین کمیسر حریم خصوصی، کارلی کیند¹²، در یک سخنرانی در می گفته دفتر او «از نزدیک» روند پیادهسازی این فناوری را دنبال میکند و با کمیته اخلاق آرایسیجیپی² و ارائهدهندگان فناوری اسکرایب نشستهایی داشته است. او گفته نگرانیهایی درباره ضعفهای اجرایی در پروتکلهای رضایتگیری در مطبهای پزشکان عمومی و نبود شفافیت درباره اسکرایبها در سیاستهای حریم خصوصی مطرح است.
پاورقی منابع نامها
¹ Australia / Australian federal health department
² Royal Australian College of General Practitioners (RACGP)
³ Guardian Australia / The Guardian
⁴ Therapeutic Goods Act
⁵ Medicare Benefits Scheme (MBS)
⁶ Dr Elizabeth Deveny
⁷ Consumer Health Forum
⁸ Melbourne
⁹ Therapeutic Goods Administration (TGA)
¹⁰ Australian Health Practitioner Regulation Agency (Ahpra)
¹¹ Office of the Australian Information Commissioner (OAIC)
¹² Carly Kind