پژوهشگران خواستار «در معرض خطر» شدن دو خزنده کمیاب WA شدند
پژوهش تازه نشان میدهد پیلبارا بارکینگ گکو¹ و بانگل بانگل روباست اسلایدر²، دو گونه از کممطالعهترین خزندگان استرالیا³، با گرمتر شدن سریع اقلیم و محدودتر شدن زیستگاههای مناسب، با ریسک بالاتری برای انقراض روبهرو هستند. پژوهشگران دانشگاه موناش⁴ که برای هر کدام از این گونهها مطالعه جداگانه انجام دادهاند، میگویند مشاهده آنها در طبیعت رو به کاهش است و باید در رده «در معرض خطر» طبقهبندی شوند.
رابرت آدسِنت⁵، پژوهشگر هرپتولوژی دانشگاه موناش، میگوید این مطالعه نخستین پژوهش از این نوع درباره پیلبارا بارکینگ گکو بوده است؛ گونهای که نامش را از صدای «شبیه پارس سگ» میگیرد که هنگام تهدید از خود تولید میکند. این گکو معمولاً ارتفاعات بالاتر و هوای خنکتر را ترجیح میدهد و در هَمِرزلی رِینج⁶ در حدود ۱,۴۰۰ کیلومتری شمال پِرث⁷ زندگی میکند؛ اما زیستگاهش تحت فشار قرار گرفته است.
به گفته آدسنت، با گرم شدن هوا این گونه تلاش میکند برای دسترسی به محیط خنکتر، به ارتفاعات بالاتر پراکنده شود. او توضیح داد وقتی دما از حدی بالاتر برود، این جانور دچار استرس میشود، احتمال دسترسی بیماریها افزایش مییابد و خطر «انقراض محلی» بهوجود میآید و کل جمعیت ممکن است کاهش جدی را تجربه کند.
آدسنت گفت پژوهشگران برای پیدا کردن این گکو از روش اسپاتلایتینگ⁸ استفاده کردند؛ روشی که در آن شبها با چراغپیشانی به دنبال بازتاب نور از چشمهای جانور میگردند. او افزود پیش از آغاز این مطالعه فقط ۵۵ مشاهده تأییدشده از این خزنده ثبت شده بود.
در بخش دیگری از تحقیق، جولز فارکوهار⁹، افسر ارشد پژوهشی دانشگاه موناش، گفت این گونهها علاوه بر فشارهای اقلیمی، از گسترش فعالیتهای معدنی در منطقه پیلبارا¹⁰ هم تأثیر میگیرند. به گفته او، یکی از کارهایی که میتوان برای کاهش اثرات انجام داد این است که مشخص شود گکوها دقیقاً در کجا حضور دارند و در کجا حضور ندارند و پیش از تصمیمگیری درباره محل معدنکاری، از اکولوژیستها و متخصصان گونه استفاده شود تا پیمایشهای دقیق انجام دهند.
فارکوهار گفت مطالعات اخیر میتواند به افزایش آگاهی و توجه به حفاظت از این خزندگان کمک کند و افزود اکنون که پژوهش انجام شده و درخواست ارتقای وضعیت حفاظتی مطرح است، این گونهها بیشتر در دید شرکتها قرار گرفتهاند.
در مورد بانگل بانگل روباست اسلایدر²، پیش از شروع بررسیها فقط سه مشاهده ثبتشده وجود داشت. پژوهشگران در جریان کار میدانی، ۲۱ فرد جدید را در هشت نقطه مختلف شناسایی کردند. این گونه نام خود را از زیستگاهش در پورنولولو نشنال پارک¹¹ گرفته و به گفته پژوهشگران تنها در همین محدوده از رشتهکوههای بانگل بانگل در شمالغرب غرب استرالیا¹² مشاهده شده است.
فارکوهار گفت محدود بودن زیستگاه، آسیبپذیری این گونه را بیشتر میکند. او همچنین گفت یکی از یافتههای کلیدی این بود که به نظر میرسد اسلایدر از آتشسوزیها تأثیر میگیرد و این منطقه مستعد آتشسوزی است. به گفته او، این گونه ظاهراً فقط در درههای باریک و پناهدار زندگی میکند.
طبق قانون حفاظت از تنوع زیستی WA (۲۰۱۶)¹³، هر دو گونه در حال حاضر در دسته «اطلاعات ناکافی» قرار دارند؛ یعنی داده کافی درباره آنها وجود ندارد. پس از انجام این مطالعات، پژوهشگران دانشگاه موناش نامزدیِ پیلبارا بارکینگ گکو برای قرار گرفتن در فهرست «در معرض خطر» را ارائه کردهاند. سخنگوی DBCA¹⁴ گفت این نامزدی دریافت شده و قرار است در نشست ۲۰۲۶ کمیته علمی گونههای در معرض تهدید WA¹⁵ مطرح شود و دولت ایالتی پیش از تصمیمگیری، یافتههای پژوهش را بررسی خواهد کرد.
پاورقی نامها (اصل انگلیسی):
¹ Pilbara barking gecko
² Bungle Bungle robust slider
³ Australia
⁴ Monash University
⁵ Robert Audcent
⁶ Hamersley Range
⁷ Perth
⁸ spotlighting
⁹ Jules Farquhar
¹⁰ Pilbara
¹¹ Purnululu National Park
¹² Western Australia (WA)
¹³ WA Biodiversity Conservation Act 2016
¹⁴ DBCA (Department of Biodiversity, Conservation and Attractions)
¹⁵ WA Threatened Species Scientific Committee