ادعاهای تازه پزشک استرالیایی متهم به ارتباط با داعش از زندان عراق

مصاحبه قدیمی دوباره مطرح شد؛ «دکتر جهاد» چه گفت؟

یک مرد استرالیایی که به «دکتر جهاد» معروف شده، در یک مصاحبه که اخیراً دوباره منتشر شده ادعا کرده هرگز قصد پیوستن به «اسلامیک استیت»¹ را نداشته و هیچ‌وقت به این سازمان افراطی «بیعت» نکرده است. این گفت‌وگو پس از آن دوباره خبرساز شد که هفته گذشته مشخص شد طارق کاملَه² ــ پزشک اطفالِ متولد پِرث³ و آموزش‌دیده در آدلاید⁴ ــ برخلاف گمانه‌زنی‌های سال‌های قبل، زنده است و در یک زندان در عراق⁵ نگهداری می‌شود.

گزارش اي‌بی‌سی نیوز⁶ می‌گوید این موضوع بحث‌های قدیمی در استرالیا را دوباره داغ کرده است؛ از جمله این‌که با شهروندانی که به «خلافت» شکست‌خورده این گروه در سوریه⁷ و عراق پیوسته‌اند یا با آن ارتباط داشته‌اند چه برخوردی باید شود. کاملَه که در سال ۲۰۱۵ به سوریه سفر کرده، اکنون در میان بیش از دوازده استرالیایی قرار دارد که به ارتباط یا نقش داشتن در این گروه متهم‌اند و در یک زندان عراقی هستند.

این مصاحبه کجا ضبط شده بود؟

طبق گزارش، کاملَه در قالب مجموعه‌ای از مصاحبه‌ها که توسط رسانه آلمانی funk⁸ (با حمایت مالی شبکه‌های عمومی آلمان) منتشر شده، زمانی که در یک زندان در سوریه بوده با خبرنگاران گفت‌وگو کرده است. این ویدئو نخستین‌بار اوایل جولای ۲۰۲۵ بارگذاری شده و او در آن می‌گوید نمی‌داند چرا بازداشت و زندانی شده است.

او در مصاحبه می‌گوید: «هیچ‌کس با تو حرف نمی‌زند… نمی‌دانی چرا اینجایی، نمی‌دانی تا کی اینجا می‌مانی.» در گزارش آمده است که این نوع اظهارات می‌تواند تلاشی برای فاصله گرفتن از اتهاماتی باشد که او و دیگر زندانیان در عراق با آن مواجه‌اند؛ با این حال، سفر به سوریه در آن مقطع زمانی، صرف‌نظر از آنچه بعدها در منطقه انجام داده، طبق قوانین استرالیا می‌تواند جرم تلقی شود.

آیا واقعاً فرد در ویدئو خودِ طارق کاملَه است؟

در ویدئوی مصاحبه، چهره او محو شده و نام او هم گفته نمی‌شود؛ خبرنگاران گفته‌اند این‌ها شرط‌های او برای صحبت کردن بوده است. با این حال، تصاویری که مستند از او (هرچند محوشده) استفاده کرده، با عکس‌ها و ویدئوهایی که در استرالیا قبلاً منتشر و پخش شده بود، هم‌خوانی دارد.

در بخشی از گفت‌وگو، از او درباره یکی از ویدئوهایی که در آن با سلاح دیده می‌شود و در فضایی شبیه تونل از «فضیلت‌های» اسلامیک استیت تعریف می‌کند، سؤال می‌شود. کاملَه ادعا می‌کند در سال ۲۰۱۷ مجبور شده آن ویدئو را ضبط کند و می‌گوید متن را روی کاغذ به او داده‌اند تا حفظ کند و خودش تلاش کرده بعضی عبارت‌ها را تغییر دهد.

او درباره پیوستن به اسلامیک استیت چه می‌گوید؟

کاملَه در مصاحبه ادعا می‌کند «رسماً» به این گروه نپیوسته و می‌گوید برداشت اشتباهی وجود دارد که هرکس به سوریه رفته، عضو این گروه شده است. او می‌گوید آموزش ندیده و چیزی را که از آن با عنوان «بیعت» یاد می‌کند انجام نداده است. خبرنگاران اما به استفاده او از واژه عربی «دَوله» اشاره می‌کنند و می‌گویند این کلمه معمولاً توسط کسانی به کار می‌رود که برای این گروه نوعی «اختیار حکومتی» قائل‌اند.

چرا به سوریه رفت و چطور وارد شد؟

او می‌گوید پس از دیدن صحنه‌های «فاجعه‌بار» سوریه می‌خواسته به‌عنوان پزشک کمک کند و برای سازمان بشردوستانه Médecins Sans Frontières⁹ (پزشکان بدون مرز) درخواست داده بوده، اما به گفته خودش به او گفته‌اند فعلاً اعزام به سوریه متوقف شده و اگر می‌خواهد باید به آفریقا برود. او می‌گوید در نهایت مسیرش به تورکیه¹⁰ افتاده و از آنجا وارد سوریه شده است.

خبرنگاران از مسیر او پرسیده‌اند و گفته‌اند این راه عملاً به مناطق تحت کنترل اسلامیک استیت می‌رسیده و او باید این را می‌دانسته است. کاملَه در پاسخ گفته برنامه مشخصی نداشته و «اتفاقی» وارد منطقه‌ای شده که آن زمان تحت کنترل این گروه بوده و گفته برایش تفاوتی نمی‌کرده کنترل با این گروه باشد یا گروه‌های دیگر.

او در سوریه چه کاری انجام داده است؟

کاملَه می‌گوید در آنجا به‌عنوان پزشک کار می‌کرده و از اداره بخش اورژانس، بخش بستری و نوزادان صحبت کرده است. او می‌گوید بیشتر مراجعه‌ها مربوط به مسائل معمول کودکان بوده، اما هم‌زمان بچه‌هایی با قطع عضو، سوختگی و آسیب‌های ناشی از جنگ هم می‌دیده است. او همچنین گفته این گروه برای او و خانواده‌اش خانه فراهم کرده بوده و زندگی روزمره‌اش با وجود جنگ «روال عادی» داشته است.

او استدلال می‌کند چون متخصص کودکان بوده، از نیروهای جنگی گروه جدا بوده و می‌گوید اگر جراح یا پزشک بزرگسالان بود «مسئله‌ساز» می‌شد؛ چون آن‌وقت با سربازها یا مقام‌ها سر و کار پیدا می‌کرد. با این حال، او اذعان می‌کند که اگر از دستورهای گروه سرپیچی می‌کرد، ممکن بود کشته شود؛ موضوعی که در گزارش، در ارتباط با حضور او در ویدئوهای تبلیغاتی هم مطرح شده است.

بازداشت او کجا رخ داد و وضعیت پرونده چیست؟

طبق گزارش، کاملَه در باغوز¹¹ ــ محل یکی از نبردهای بزرگ نیروهای ائتلاف علیه این گروه در سال ۲۰۱۹ ــ بازداشت شده است. او اکنون در عراق نگهداری می‌شود و گفته شده همراه گروهی از زندانیان که پیش‌تر در زندان‌های سوریه بودند، اوایل امسال در قالب توافقی با میانجی‌گری ایالات متحده¹² به عراق منتقل شده‌اند.

پلیس فدرال استرالیا¹³ او را به اتهام‌های تروریستی، از جمله «پیوستن» و «جذب نیرو» برای این گروه، متهم کرده است. از سوی دیگر، بیانیه‌ای در ماه ژوئن از دادگاه عالی عراق¹⁴ منتشر شده که می‌گوید درباره او تحقیقات جریان دارد و فعالیت‌هایش «به ارائه خدمات پزشکی محدود نبوده است». این بیانیه همچنین او را متهم می‌کند که پیام‌های تبلیغاتی گروه را پذیرفته و از ایده‌های افراطی حمایت کرده است.

او درباره اجرای قوانین سخت‌گیرانه چه گفت؟

در بخشی از مصاحبه، از او درباره اجرای قوانین سخت‌گیرانه دینی توسط این گروه پرسیده می‌شود؛ از جمله سنگسار و قطع دست. او می‌گوید از وقوع آن آگاه بوده اما ادعا می‌کند خودش «ندیده» است، و در عین حال اشاره می‌کند بیمارانی را قبل از قطع دست دیده که برای آمپوتاسیون آماده می‌شدند. او در پاسخ به سؤال درباره درست یا غلط بودن این کار، می‌گوید این موضوع را «دینی» می‌داند و حاضر نیست علیه آنچه برداشت خودش از دین است بحث کند.

ارتباط با خانواده و موضع دولت استرالیا

کاملَه در مصاحبه می‌گوید می‌خواهد همسر و فرزندانش را ببیند اما نمی‌داند آن‌ها کجا هستند. او همچنین گفته با خانواده‌اش در استرالیا تماسی ندارد و ادعا کرده خانواده‌اش از سفر او خبر نداشتند و مادرش با رفتن او مخالفت کرده بود.

در همین حال، دولت استرالیا اعلام کرده به مردانی که به این سازمان پیوسته‌اند برای بازگشت کمک نخواهد کرد. در گزارش آمده است دولت گفته برای بعضی از افراد این گروه، بازگشت به استرالیا به معنای روبه‌رو شدن با «تمام ظرفیت قانون» خواهد بود.

پاورقی منابع نام‌ها

¹ Islamic State | ² Tareq Kamleh | ³ Perth | ⁴ Adelaide | ⁵ Iraq | ⁶ ABC News | ⁷ Syria | ⁸ funk | ⁹ Médecins Sans Frontières (MSF) / Doctors Without Borders | ¹⁰ Türkiye | ¹¹ Baghuz | ¹² United States | ¹³ Australian Federal Police | ¹⁴ Iraqi Supreme Court