قند شیر مادر ممکن است به محافظت نوزادان در برابر زردی کمک کند

قند موجود در شیر مادر و ارتباط احتمالی با پردازش بیلی‌روبین

یک پژوهش تازه در موش‌ها نشان می‌دهد قندی که به طور طبیعی در شیر انسان وجود دارد، ممکن است به رشد روده نوزاد و توانایی آن برای پردازش بیلی‌روبین کمک کند. این یافته می‌تواند توضیحی احتمالی برای این باشد که ترکیب شیر چگونه بر زردی نوزاد اثر می‌گذارد، اما نشان نمی‌دهد این قند در نوزادان انسان از زردی پیشگیری می‌کند.

این مطالعه که توسط پژوهشگران دانشکده پزشکی دانشگاه کالیفرنیا سن دیگو¹ انجام شد، روی ۳′-سیالیل‌لاکتوز (۳′SL) تمرکز داشت؛ قندی از شیر انسان. تیم پژوهشی اثرات آن را در یک مدل موشیِ هایپربیلی‌روبینمی نوزادی بررسی کرد؛ وضعیتی که در آن بیلی‌روبین—ماده‌ای که هنگام تجزیه گلبول‌های قرمز تولید می‌شود—در بدن تجمع پیدا می‌کند. افزایش بیلی‌روبین می‌تواند باعث زرد شدن پوست و سفیدی چشم‌ها شود که به آن زردی گفته می‌شود.

پژوهشگران چه دیدند؟

بچه‌موش‌هایی که با شیری تغذیه شدند که ۳′SL نداشت، نسبت به گروه مقایسه زردی شدیدتر، رشد ضعیف‌تر، شانس بقا کمتر و روده کوتاه‌تر داشتند. همچنین سطح روده‌ایِ آن‌ها از آنزیم UGT1A1—که در پاکسازی بیلی‌روبین نقش دارد—به شکل چشمگیری کمتر بود. پژوهشگران تغییراتی در فعالیت ژن‌ها گزارش کردند که با کمتر بالغ بودن سلول‌های روده هم‌راستا بود.

تیم تحقیق همچنین دریافت از دست رفتن ژن St3gal4—که با در دسترس بودن ۳′SL مرتبط است—با فعال شدن غیرطبیعی برخی ژن‌های پانکراس در بچه‌موش‌ها همراه بوده است. در موش‌های بالغی که کمبود St3gal4 به‌صورت پایدار داشتند، آسیب‌پذیری بیشتری نسبت به آسیب شیمیاییِ القاشده در کولون مشاهده شد. این نتایج نشان می‌دهد مواجهه با شیر در ابتدای زندگی ممکن است اثراتی فراتر از دوره نوزادی داشته باشد، هرچند مطالعه ثابت نمی‌کند همین اثرات در انسان هم رخ می‌دهد.

اهمیت یافته‌ها و پرسش‌های باز

زردی نوزادی شایع است و پژوهشگران یادآوری می‌کنند نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند نیز می‌توانند هایپربیلی‌روبینمی غیرکنژوگه طولانی‌مدت را تجربه کنند که گاهی به آن «زردی شیر مادر» گفته می‌شود. علت‌ها به‌طور کامل روشن نیست؛ هم میزان دریافت شیر در روزهای نخست و هم اجزای شیر می‌توانند نقش داشته باشند.

یافته‌های موشی به نقش احتمالی ۳′SL در بلوغ روده و پردازش بیلی‌روبین اشاره می‌کند و این سؤال را مطرح می‌کند که آیا تفاوت‌های طبیعی در ترکیب شیر می‌تواند بخشی از تفاوت در شدت زردی را توضیح دهد یا نه. با این حال، این پژوهش شاهدی نیست که مصرف مکمل‌های ۳′SL، تغییر روش‌های تغذیه یا استفاده از یک محصول شیر خاص بتواند زردی نوزاد را پیشگیری یا درمان کند. نویسندگان از راهبردهای تغذیه‌ای فقط به‌عنوان موضوعی برای بررسی‌های آینده نام برده‌اند، نه یک مداخله ثابت‌شده.

این مطالعه در نشریه Cellular and Molecular Gastroenterology and Hepatology² منتشر شده و با همکاری دانشمندان مؤسسه شیر انسانِ UC San Diego³ انجام شده است.

پاورقی منابع نام‌ها
¹ University of California San Diego School of Medicine
² Cellular and Molecular Gastroenterology and Hepatology
³ UC San Diego Human Milk Institute