نفت تا ۱۵۰ دلار؛ فشار تازه روی باک و هزینههای رفتوآمد
رانندگان استرالیایی همین حالا هم با افزایش تند قیمت بنزین و دیزل روبهرو هستند. اما اگر قیمت جهانی نفت خام تا ۱۵۰ دلار آمریکا برای هر بشکه بالا برود، شوک شدیدتری به هزینههای حملونقل خانوار وارد میشود و فشار تورمی را بیشتر میکند.
نفت برنت¹، شاخص بینالمللی، اخیراً در پی درگیریها در خاورمیانه از ۱۰۰ دلار عبور کرد و بنا بر تحلیل کامنولث بانک² برای مدتی بالای ۱۰۸ دلار رفت؛ بالاترین سطح از ماه می. همزمان، قیمت سوخت در استرالیا هم بالا رفته و طبق گزارشهای اخیر، میانگین بنزین معمولی بدون سرب در سطح ملی حدود ۲.۱۱ دلار به ازای هر لیتر ثبت شده؛ در حالی که در جولای حدود ۱.۵۵ دلار بود.
نفت ۱۵۰دلاری یعنی چه برای قیمت سرِ پمپ؟
اثر ماجرا فقط به قیمت نفت خام محدود نیست. نرخهای معیار جهانی روی هزینه سوخت پالایششده در منطقه آسیا-اقیانوسیه اثر میگذارد و در کنار آن، دلار استرالیا، مالیاتها، هزینه حملونقل و میزان رقابت بین جایگاهها هم قیمت نهایی را تعیین میکند.
برآوردهای اخیر میگویند قیمت بنزین ممکن است بهطور تقریبی با هر ۱ دلار افزایش در قیمت نفت خام، حدود ۱۰ سنت در هر لیتر بالا برود؛ هرچند این رابطه دقیق و ثابت نیست و با «حاشیه پالایش» و نوسان ارز تغییر میکند.
با این مبنا، جهش از حدود ۱۰۸ دلار به ۱۵۰ دلار میتواند (قبل از در نظر گرفتن عوامل دیگر بازار) چیزی نزدیک به ۴۰ سنت افزایش اضافی در هر لیتر ایجاد کند؛ افزایشی که روی موج گرانیهای قبلی سوار میشود و وارد قیمتهای جایگاهها میشود.
در عمل، برای یک باک ۶۰ لیتری، هر افزایش ۴۰ سنتی یعنی حدود ۲۴ دلار هزینه بیشتر در هر بار سوختگیری. برای رانندهای که هر هفته باک را پر میکند، هزینه اضافه میتواند تا حدود ۱,۲۵۰ دلار در سال نزدیک شود. اندازه نهایی افزایش میتواند کمتر یا بیشتر باشد؛ بسته به نرخ دلار استرالیا و حاشیه سود عمدهفروشی سوخت.
این اعداد نمونه و توضیحی هستند و به معنی پیشبینی قطعی نیستند. قیمت بنزین همیشه خطی بالا نمیرود و معمولاً قیمت خردهفروشی با تأخیر نسبت به تغییرات بازارهای بینالمللی واکنش نشان میدهد.
رانندگان از قبل هم منتظر موج بعدی افزایشاند
چشمانداز کوتاهمدت هم ساده نیست. برای بنزین و دیزل در استرالیا افزایش ۲۰ تا ۳۰ سنتی دیگر هم مطرح شده؛ چون قیمتهای بالاتر جهانی بهتدریج وارد بازار عمدهفروشی میشود.
در گزارشی جداگانه بر اساس دادههای ایسیسیسی³ گفته شده میانگین قیمت بنزین در پنج شهر بزرگ پایتختی استرالیا بین ۲۰ فوریه تا ۹ سپتامبر حدود ۳۹ سنت در هر لیتر بالا رفته و دیزل در همین بازه حدود ۷۷.۱ سنت افزایش داشته است.
شدت اثر در همهجا یکسان نیست. چرخههای خردهفروشی قیمت بنزین در هر شهر متفاوت است و ممکن است بعضی رانندگان زودتر افزایش را ببینند. رانندگان مناطق منطقهای هم بهخاطر هزینههای حملونقل و توزیع، گاهی با قیمتهای بالاتری روبهرو میشوند.
مسئله فقط خودروهای شخصی نیست
نفت ۱۵۰دلاری فقط روی صاحبان خودرو اثر نمیگذارد. سوخت یک نهاده اصلی برای حمل بار، کشاورزی، معدن، هوانوردی و حملونقل عمومی است. بالا رفتن دیزل میتواند هزینه جابهجایی غذا و کالاهای تولیدی را زیاد کند و بعضی کسبوکارها هم ممکن است هزینههای عملیاتی بالاتر را به قیمت نهایی منتقل کنند.
این موضوع کار رزرو بانک استرالیا⁴ را برای کنترل تورم پیچیدهتر میکند. قیمت سوخت نوسانی است و ممکن است همیشه به افزایش پایدار در تورمِ زیربنایی منجر نشود، اما شوک طولانی انرژی میتواند روی انتظارهای خانوار، هزینههای بنگاهها و دستمزدها اثر بگذارد.
در گزارشهای اقتصادی اخیر هم افزایش قیمت سوخت بهعنوان یک ریسک تازه تورمی مطرح شده؛ وقتی بنزین بدون سرب به حدود ۲.۱۰ دلار نزدیک میشود و دیزل در بعضی بازارها از ۲.۵۰ دلار عبور میکند.
چرا سناریوی ۱۵۰ دلار مهم شد؟
رسیدن نفت به ۱۵۰ دلار معمولاً به یک اختلال بزرگ و پایدار در عرضه جهانی نیاز دارد؛ مثل جنگ طولانی، محدودیت در رفتوآمد نفتکشها یا ایجاد مشکل جدی در عبور کشتیها از تنگه هرمز⁵.
گزارش گاردین⁶ نوشته بود برنت وقتی از ۱۰۰ دلار عبور کرد که درگیری، خطر اختلال بیشتر در عرضه جهانی را پررنگ کرد. بنابراین حرکت به سمت ۱۵۰ دلار از جنس یک تشدید جدی است، نه یک نوسان معمول بازار.
برای خانوارهای استرالیایی، اثر میتواند خیلی سریع در هزینههای روزمره دیده شود: رفتوآمد گرانتر، هزینه ارسال بالاتر و فشار بیشتر روی بودجه. خانوادههای وابسته به خودرو، نیروهای فنی و کسبوکارهای منطقهای بیشتر در معرض این فشار هستند.
رانندگان چه کارهایی میتوانند انجام دهند؟
کنترل قیمت جهانی نفت از دست رانندگان خارج است، اما چند اقدام میتواند فشار را کمتر کند:
• قبل از سوختگیری، قیمت چند جایگاه نزدیک را مقایسه کنید.
• اگر ممکن است در بخش ارزانترِ چرخه قیمت شهر خود سوخت بزنید.
• رفتوآمدهای غیرضروری را کم کنید و کارها را با هم انجام دهید.
• باد لاستیک و سرویس خودرو را چک کنید تا مصرف سوخت بهتر شود.
• در صورت امکان از حملونقل عمومی یا همسفری استفاده کنید.
• اگر قیمتها بالا ماند، هزینه سوخت را واقعبینانهتر در بودجه خانوار در نظر بگیرید.
عامل اصلی، مدتزمان اختلال بینالمللی است؛ جهش کوتاهمدت میتواند با تنظیم زنجیره تأمین کاهش پیدا کند، اما حرکت طولانی به سمت ۱۵۰ دلار میتواند هزینههای حملونقل و زندگی را در بخشهای مختلف اقتصاد استرالیا بالا نگه دارد.
پاورقیها (اسامی اصلی):
¹ Brent crude
² Commonwealth Bank / Commonwealth Bank of Australia (CBA)
³ ACCC (Australian Competition and Consumer Commission)
⁴ Reserve Bank of Australia (RBA)
⁵ Strait of Hormuz
⁶ The Guardian