چالش تازه استرالیای غربی؛ جهش قیمت برق در پی شارژ گسترده باتری‌ها

جهش نیمه‌شب قیمت برق در WA و نقش شارژ باتری‌ها

باتری‌ها هرچه بیشتر به‌عنوان راهی برای باثبات‌تر کردن بازار برق دیده می‌شوند: زمانی که برق ارزان است شارژ می‌کنند و وقتی تقاضا و قیمت بالا می‌رود، برق را به شبکه برمی‌گردانند. اما یک اتفاق در وسترن استرالیا¹ نشان داد همین فناوری می‌تواند در صورت شارژ شدنِ باتری‌های بزرگ در زمان نامناسب، نوسان قیمت را تشدید کند.

در ساعت‌های ابتدایی بامداد ۱۲ جولای، قیمت عمده‌فروشی برق در وسترن استرالیا¹ از حدود ۱۲۰ دلار به‌ازای هر مگاوات‌ساعت به بیش از ۳۵۰ دلار/مگاوات‌ساعت رسید. این جهش نه به‌خاطر خرابی بزرگ در شبکه انتقال بود و نه به‌دلیل از مدار خارج شدن ناگهانی یک نیروگاه بزرگ؛ بلکه با افزایش محسوس شارژ باتری‌ها توسط سینرژی²، شرکت دولتی برق ایالت، هم‌زمان شد. ای‌بی‌سی³ این هم‌زمانی را در گزارش خود برجسته کرده است.

سینرژی² چهار باتری بزرگ خود را طوری به شارژ برد که مجموع بارِ شارژ از ۲۲۹ مگاوات به ۶۴۰ مگاوات رسید. این تقاضای اضافه تقریباً معادل یک‌سوم مصرف برق سیستم در دوره کم‌تقاضای شبانه بود.

زمان‌بندی این اتفاق مهم بود. تقاضای شبانه برای ماه جولای «معمولی» توصیف شد و تولید برق بادی هم نزدیک به میانگین ماهانه بود. بر اساس تحلیلی که ای‌بی‌سی³ به آن استناد کرده، بازار با کمبود پایه‌ایِ تقاضا یا کمبود عرضه تجدیدپذیر مواجه نبود؛ در عوض افزایش قیمت درست زمانی رخ داد که ناوگان باتری‌ها شارژ را بالا برد.

باتری‌ها هم عرضه‌اند، هم تقاضا

باتری‌های مقیاس‌شبکه دو اثر متفاوت روی بازار برق دارند. وقتی تخلیه می‌کنند، مثل تولیدکننده عمل می‌کنند و عرضه را بالا می‌برند. وقتی شارژ می‌کنند، مثل مصرف‌کننده صنعتی بزرگ رفتار می‌کنند و تقاضا را افزایش می‌دهند.

این نقش دوگانه معمولاً مفید است: باتری‌ها می‌توانند مازاد تولید خورشیدی در میانه روز را جذب کنند و در اوج مصرف عصرگاهی برق را آزاد کنند. در سراسر بازار ملی برق استرالیا⁴، ظرفیت باتری از ۲.۲ گیگاوات در سال ۲۰۲۴ به ۶.۱ گیگاوات در سال ۲۰۲۵ رسید و کمک کرد زمانی که تولید خورشیدی کاهش می‌یابد و تقاضای خانگی بالا می‌رود، برق بیشتری در دسترس باشد.

اما شارژ هم‌زمان و هماهنگ می‌تواند اثر معکوس ایجاد کند. اگر چند باتری بزرگ هم‌زمان شارژ را شروع کنند و بازار از قبل هم نسبتاً «فشرده» باشد، این رفتار می‌تواند تقاضا را بالا ببرد، قیمت تسویه را افزایش دهد و سپس همان باتری‌ها برق را با قیمتی بالاتر بخرند که بخشی از آن را خودشان شکل داده‌اند.

ای‌بی‌سی³ گزارش داد ناوگان باتری‌های سینرژی² در طول روز ۱۲ جولای حدود ۳۸۳ هزار دلار ضرر کرد. در گزارش همچنین به الگوهای شارژ مشابه در آپریل، جون و جولای اشاره شده است.

اثرگذاری رو به رشد باتری‌ها بر شکل‌گیری قیمت

اپیزود وسترن استرالیا¹ در شرایطی رخ می‌دهد که باتری‌ها در بازارهای برق استرالیا نقش پررنگ‌تری پیدا می‌کنند.

طبق تحلیلی بر مبنای یافته‌های تازه گزارش عملکرد بازارِ رگولاتور انرژی استرالیا⁵، در بازار ملی برق استرالیا⁴ مجموعِ تولید باتری‌ها و بارِ شارژ آن‌ها در سال ۲۰۲۵ در ۱۶.۳ درصد از بازه‌های اعزام (dispatch intervals) قیمت عمده‌فروشی را تعیین کرده است؛ در حالی که این سهم در سال ۲۰۲۱ حدود ۱ درصد بود.

این اثرگذاری در اوج عصرگاهی بیشتر هم دیده می‌شود. در کوئینزلند⁶، باتری‌ها در ۲۵.۵ درصد از بازه‌های اوج عصرگاهی در سال ۲۰۲۵ قیمت را تعیین کردند؛ در مقایسه با حدود ۱ درصد چهار سال قبل.

با این حال این افزایش اثرگذاری الزاماً به معنی بالاتر رفتنِ کلی قیمت‌ها به‌خاطر باتری‌ها نیست. روند عمومی با افزایش تولید تجدیدپذیر و ظرفیت ذخیره‌سازی، حرکت به سمت قیمت‌های عمده‌فروشی پایین‌تر بوده است. گزارش رگولاتور انرژی استرالیا⁵ نشان داد قیمت‌ها در همه مناطق بازار ملی برق استرالیا⁴ در سال ۲۰۲۵ کاهش یافت و کوئینزلند⁶ یکی از بیشترین کاهش‌ها را ثبت کرد.

این تفاوت مهم است: باتری‌ها می‌توانند در بازه‌های طولانی‌تر به افت قیمت کمک کنند، اما اگر شارژ آن‌ها بدزمان‌بندی شود یا بیش از حد متمرکز و هم‌جهت باشد، جهش‌های کوتاه‌مدت ایجاد کند.

اقتصاد باتری‌ها در حال تغییر است

رشد سریع ذخیره‌سازی، درآمد باتری‌ها را هم تحت فشار گذاشته است. اختلاف قیمت‌های مناسب برای خرید ارزان و فروش گران (spread) در بازار ملی برق استرالیا⁴ حدود ۸۵ درصد افت کرده و در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ به میانگین ۵۱ دلار/مگاوات‌ساعت رسیده؛ چون باتری‌های بیشتری برای فرصت‌های مشابه رقابت می‌کنند.

در یک تحلیل جداگانه گزارش شد فاصله آربیتراژ تحقق‌یافته باتری‌ها نسبت به سال قبل در همان فصل، به‌طور محسوسی کاهش یافته است. باتری‌ها به‌طور متوسط ۸.۴ درصد از تقاضا را در ساعت ۶ عصر تأمین کردند (در برابر ۳.۱ درصد یک سال قبل) و سهم گاز از ۱۲.۶ درصد به ۶.۸ درصد کاهش پیدا کرد.

با ورود ذخیره‌سازی بیشتر، باتری‌ها بیشتر با یکدیگر رقابت می‌کنند. تصمیمی که شاید زمانی برای یک دارایی به‌تنهایی منطقی بود، وقتی تعداد زیادی دارایی همان تصمیم را هم‌زمان می‌گیرند می‌تواند اثر نامطلوب بگذارد.

این رخداد برای طراحی بازار چه معنایی دارد؟

جهش نیمه‌شب در وسترن استرالیا¹ پرسش‌هایی ایجاد کرده درباره این‌که اپراتورهای باتری چطور باید شارژ را هماهنگ کنند و قواعد بازار چگونه باید واکنش نشان دهد.

اپراتورها لازم است نه فقط قیمتِ لحظه شروع شارژ، بلکه اثر تقاضای تجمعی ناشی از شارژ هم‌زمان را هم در نظر بگیرند. سیستم‌های پیشنهاددهی خودکار می‌توانند خیلی سریع به سیگنال قیمت واکنش دهند، اما اگر چند دارایی مشابه هم واکنش نشان دهند، ممکن است نوسان را تشدید کنند.

از گزینه‌هایی که مطرح شده می‌توان به پیش‌بینی بهترِ تقاضای تجمیعی باتری‌ها، پایش دقیق‌تر شارژ هماهنگ و راهبردهای پیشنهاددهی، و ایجاد مشوق‌های روشن‌تر برای شارژ در دوره‌هایی اشاره کرد که برق تجدیدپذیر واقعاً فراوان است.

این اتفاق همچنین تفاوت بین «عملیات باتری» و «مالکیت باتری» را پررنگ می‌کند. جهش شارژِ گزارش‌شده در ای‌بی‌سی³ مربوط به باتری‌های متعلق به سینرژی² بود، نه واکنش گسترده تعداد زیادی سامانه مستقل خانگی یا تجاری.

تصویر بزرگ‌تر

باتری‌ها در گذار استرالیا به سمت سیستم برق تجدیدپذیر نقش محوری دارند. آن‌ها می‌توانند بخشی از تولید گازی در اوج عصرگاهی را جایگزین کنند، مازاد برق خورشیدی را جذب کنند و خدمات پاسخ سریع به شبکه بدهند. داده‌های بازار نشان می‌دهد آن‌ها در حال تبدیل شدن به یک منبع مهم رقابت قیمتی هستند.

اما با بزرگ‌تر شدن مقیاس، رفتار بهره‌برداری آن‌ها نتیجه‌سازتر می‌شود. یک ناوگان باتری می‌تواند وقتی در اوج مصرف تخلیه می‌کند قیمت‌ها را پایین بیاورد، و وقتی در یک دوره محدودیت شارژ می‌کند قیمت‌ها را بالا ببرد. به بیان دیگر، ذخیره‌سازی به‌صورت خودکار بازار را پایدار نمی‌کند؛ اثر آن به این بستگی دارد که چه زمانی، چقدر و با چه میزان هم‌زمانی شارژ انجام شود.

پاورقی نام‌ها

¹ Western Australia

² Synergy

³ ABC

⁴ National Electricity Market

⁵ Australian Energy Regulator

⁶ Queensland