میکروجلبک عامل شدیدترین پیامدهای الگل بلوم در جنوب استرالیا
گروه پژوهشی به رهبری استرالیا اعلام کرده است میکروجلبک دریایی کارنیا کریستاتا¹ که عامل بخش بزرگی از آثار مخرب الگل بلوم² (شکوفایی جلبکیِ زیانبار) در جنوب استرالیا³ شناخته میشود، در آزمونهای سمشناسی بهعنوان سمیترین گونه از نوع خود که تا امروز مطالعه شده، ثبت شده است.
این نتایج در مقالهای تازه در نشریه نیچر اکولوژی اند اوولوشن⁴ منتشر شده است. تیم پژوهشی که اواخر سال گذشته کارنیا کریستاتا¹ را بهعنوان منبع نوروتوکسینها در این شکوفایی معرفی کرده بود، اینبار با دادههای جدید سمشناسی، یافتههای قبلی را گسترش داده است.
سمیت بسیار بالاتر از گونههای شناختهشده
نویسنده اصلی، پروفسور شاونا موری⁵ از یونیورسیتی آو تکنولوژی سیدنی (یوتیاِس)⁶ گفته است این رخداد که بیش از یک سال طول کشیده، برای جنوب استرالیا³ هزینههای سنگین زیستمحیطی، اقتصادی، اجتماعی و سلامت عمومی داشته است.
به گفته او، کارنیا کریستاتا¹ مجموعهای از ترکیبات سمی از جمله بروتوتوکسینها⁷ آزاد میکند و اثرات سمی آن از گونههای دیگرِ مرتبط با شکوفاییهای زیانبار که پیشتر بررسی شدهاند، قویتر گزارش شده است. او توضیح داده این شدت سمیت میتواند بخشی از دلیل دامنه گسترده آثار مشاهدهشده باشد؛ آثاری که شامل مرگومیر انبوه بیمهرگان دریایی، ماهیها، پستانداران و پرندگان طی ماههای متوالی بوده است.
موری همچنین گفته است تیم پژوهشی همراه با همکارانی از کاوترون اینستیتیوت⁸ در نیوزیلند⁹ (دکتر کیرستی اسمیت¹⁰، دکتر آن رولتو¹¹ و اندی سلوود¹²) و یونیورسیتی آو ادلاید¹³ (دکتر کریگ استایان¹⁴) آزمایشهایی را روی سویههای رشد دادهشده در آزمایشگاه از کارنیا کریستاتا¹ انجام دادهاند تا میزان سمیت آن دقیقتر سنجیده شود.
طبق توضیحات او، پژوهشگران از سه روش متفاوت زیستآزمون و یک روش تحلیل شیمیایی برای بررسی سمشناسی کارنیا کریستاتا¹ در کشت آزمایشگاهی استفاده کردهاند و همزمان سمشناسی نمونههای آبِ برداشتشده از خود رخداد الگل بلوم² را نیز ارزیابی کردهاند. در نتایج گزارش شده که نمونههای آزمایشگاهی کارنیا کریستاتا¹ حتی در غلظتهای بسیار پایین سلولی هم «بهشدت سمی» بودهاند.
در مقاله آمده است نتایج بهدستآمده با دورههای مرگومیر گسترده جانوران دریایی در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ و نیز با غلظتهای محیطیِ ثبتشده از کارنیا کریستاتا¹ در همان زمان همخوانی دارد. پژوهشگران همچنین گزارش کردهاند این گونه حدود یک مرتبه بزرگی (یک «order of magnitude») سمیتر از «سمیترین میکروجلبک بعدی» است که تا امروز بررسی شده است.
موری گفته است این رخداد میتواند پیامدهای بینالمللی داشته باشد، چون بر اساس دادهها اکنون یک گونه کارنیا¹ تولیدکننده بروتوتوکسینها⁷ در آبهای سرد شناخته شده که در صورت وجود شرایط مشابه آبهای ساحلی، امکان شکوفایی در مناطق دیگر هم دارد. او اضافه کرده است پیش از این، گونه آبهای گرم کارنیا برویس¹⁵ که فقط در جنوبشرقی ایالات متحده¹⁶ دیده میشود و آن هم بروتوتوکسینها⁷ تولید میکند، مخربترین گونه از نظر آثار محیطی، اقتصادی و اجتماعی در نظر گرفته میشد.
ردیابی شکوفاییِ ادامهدار و نیاز به پایش
به گفته تیم پژوهشی، برای ترسیم گستره پراکنش و فراوانی گونههای کارنیا¹ درگیر در این رخداد، از چند روش مولکولیِ ژنتیکی استفاده شده است. موری گفته است الگل بلوم² در جنوب استرالیا³ حتی پس از گذشت ۱۵ ماه از آغاز، هنوز بهطور کامل از بین نرفته است.
او تأکید کرده است اکنون نیاز است عواملی که باعث رشد کارنیا¹ میشوند، بهطور کامل بررسی شوند و سازوکارهای سمیت آن بهتر شناخته شود. او شکوفایی زیانبار جلبکی را با «یک فاجعه طبیعی مثل سیکلون» مقایسه کرده و گفته نمیتوان انتظار داشت کاملاً کنترل یا معکوس شود، اما شناخت بومشناسی، فیزیولوژی و ژنتیک کارنیا کریستاتا¹ میتواند پایهای برای توسعه روشهای آزمون و شاید روشهای کاهش اثر در آینده باشد؛ اقدامهایی که به حفاظت از آبزیپروری و اطلاعرسانی در مدیریت سلامت عمومی کمک میکند.
جزئیات انتشار
این پژوهش با عنوان «یک رخداد فاجعهبار مرگومیر دریایی ناشی از شکوفایی پیچیده جلبکی شامل تولیدکننده بروتوتوکسین، کارنیا کریستاتا» در نیچر اکولوژی اند اوولوشن⁴ منتشر شده و شناسه دیجیتال (DOI) آن 10.1038/s41559-026-03115-0 است.
پاورقی نامها و معادل انگلیسی
¹ Karenia cristata
² Harmful Algal Bloom (HAB) / algal bloom
³ South Australia
⁴ Nature Ecology & Evolution
⁵ Professor Shauna Murray
⁶ University of Technology Sydney (UTS)
⁷ brevetoxins
⁸ Cawthron Institute
⁹ New Zealand
¹⁰ Dr. Kirsty Smith
¹¹ Dr. Anne Rolto
¹² Andy Selwood
¹³ Adelaide University / The University of Adelaide
¹⁴ Dr. Craig Styan
¹⁵ Karenia brevis
¹⁶ United States