پروژه جدید استرالیا برای نجات جان بیماران؛ تولید خون مناسب گروه‌های بسیار نادر

همکاری تازه برای تولید خون آزمایشگاهی

یک همکاری پژوهشی تازه در کوئینزلند² قرار است تولید گلبول‌های قرمزِ رشد داده‌شده در آزمایشگاه را ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر کند؛ هدف، کمک به افرادی است که گروه خونی‌شان آن‌قدر کمیاب است که پیدا کردن اهداکننده سازگار برایشان سخت می‌شود.

دانشگاه کوئینزلند¹ و Australian Red Cross Lifeblood³ طی چهار سال روی روش‌هایی کار می‌کنند که تولید را در مقیاس بالا ممکن کند. این پروژه با ۲.۵ میلیون دلار حمایت از SMART Cooperative Research Centre for Advanced Regenerative Therapies⁴ پیش می‌رود.

وقتی اهداکننده سازگار خیلی کم است

نمونه‌اش افرادی در استرالیا⁵ با گروه‌های خونی فوق‌العاده کمیاب است. در گزارشی از ABC News Australia⁶ به گروه خونی Jk-null اشاره شده؛ جو فاگاسه⁷ و سه برادرش جزو تنها ۱۴ اهداکننده شناسایی‌شده در استرالیا با این نوع هستند. گزارش دیگری هم درباره بهابیسارا گارتی ماگار⁸ است که گروه خونی بسیار نادرِ Para-Bombay دارد و وقتی به انتقال خون نیاز می‌شود، پیدا کردن خون سازگار برایش چالش‌برانگیز است.

سرویس‌های خون‌رسانی تلاش می‌کنند خون اهداییِ سازگار را برای بیمارانِ دارای گروه خونی نادر پیدا کنند، اما وقتی تعداد اهداکننده‌های هم‌خوان کم باشد، این کار پیچیده می‌شود. در همین چارچوب، پژوهشگران می‌گویند گلبول‌های قرمزِ آزمایشگاهی می‌تواند در آینده برای برخی بیماران به‌عنوان منبعی دیگر مطرح باشد؛ از جمله برای کسانی که به‌طور مکرر انتقال خون لازم دارند و همچنین نوزادانی که به خون تخصصی نیاز دارند.

چالش اصلی: تولید کند و بسیار گران

Lifeblood³ می‌تواند از سلول‌های بنیادی، گلبول قرمزِ عملکردی را در آزمایشگاه رشد بدهد؛ اما تولید فعلاً هم کند است و هم پرهزینه. طبق گزارش ABC News Australia⁶ ساختن مقدار خیلی کمی در حد یک قاشق چای‌خوری حدود سه هفته زمان می‌برد و هزینه هر واحد می‌تواند حدود یک میلیون دلار باشد. در گزارش‌های مرتبط، گفته شده این روند به روش‌های دستیِ پیچیده و مواد آزمایشگاهیِ گران وابسته است.

در این همکاری، تیم‌ها بررسی می‌کنند چگونه می‌شود فرآیند تولید را دوباره طراحی و مهندسی کرد تا تعداد سلول‌های قابل تولید بیشتر شود، بازده بالا برود و هزینه پایین بیاید. تمرکز فقط «ساختن خون در آزمایشگاه» نیست؛ بلکه رسیدن به یک فرآیند تولیدی است که در مقیاس مناسب بتواند برای بیمارانی که گزینه‌های بسیار محدودی برای خون اهدایی دارند، سلول‌های مناسب فراهم کند.

پژوهش در مرحله توسعه، نه جایگزین اهدا

خون آزمایشگاهی هنوز برای انتقال خونِ روتین آماده نیست. قبل از استفاده برای بیماران، باید در کارآزمایی‌های بالینی بررسی شود و سپس مجوزهای لازم را از نهادهای نظارتی بگیرد؛ از جمله Therapeutic Goods Administration⁹ در استرالیا.

Lifeblood³ همچنین تأکید می‌کند هدف از خون آزمایشگاهی جایگزین کردنِ اهدا نیست؛ کاربردی که مطرح می‌شود، یک گزینه هدفمند برای گروه کوچکی از بیماران با نیازهای انتقال خونِ بسیار دشوار است. در حال حاضر، پروژه روی حل مسئله تولید در مقیاس و کاهش هزینه تمرکز دارد.

پاورقی نام‌ها
¹ The University of Queensland
² Queensland
³ Australian Red Cross Lifeblood
⁴ SMART Cooperative Research Centre for Advanced Regenerative Therapies (SMART CRC)
⁵ Australia
⁶ ABC News Australia
⁷ Joe Fa'agase
⁸ Bhabisara Gharti Magar
⁹ Therapeutic Goods Administration