راه‌اندازی نخستین بانک اسپرم و تخمک کوالا در کوئینزلند

بانک تخمک و اسپرم کوالا برای حفظ تنوع ژنتیکی

دانشمندانِ University of Queensland¹ در پردیس Gatton² در حال راه‌اندازی نخستین بانک تخمک و اسپرم کوالا در Queensland³ هستند؛ طرحی که هدفش حفظ تنوع ژنتیکی این گونه در معرض خطر و ایجاد یک «تور ایمنی ژنتیکی» برای آینده است. در این پروژه، تیمی از دانشمندان و زیست‌شناسان با بیمارستان‌های حیات‌وحش همکاری می‌کنند تا از کوالاهای رو به مرگ یا تلف‌شده نمونه‌های تولیدمثلی جمع‌آوری کنند و آن‌ها را به‌صورت کرایو (منجمد) نگهداری کنند.

Andres Gambini⁴، زیست‌شناس تولیدمثل، می‌گوید اگر این نمونه‌ها جمع‌آوری نشوند، بخشی از ژنتیک ارزشمند کوالاها ممکن است برای همیشه از دست برود. به گفته او، بیوبانک‌کردن برای گونه‌های در خطر انقراض حیاتی است، چون هرچه تنوع ژنتیکی در یک جمعیت بیشتر باشد، توان سازگاری گونه با تغییرات محیطی مثل گرما، استرس، آتش‌سوزی، بیماری و تغییرات زیست‌محیطی هم بیشتر می‌شود.

نمونه‌ها از کجا می‌آیند و چگونه ذخیره می‌شوند؟

این بانک زیستی با نمونه‌هایی پر می‌شود که از بیضه‌ها و تخمدان‌های کوالاهای تلف‌شده یا در حال مرگ گرفته می‌شود. سلول‌های اسپرم و تخمک پس از بررسی و تحلیل، در نیتروژن مایع نگهداری می‌شوند تا در آینده بتوان از این مواد ژنتیکی برای روش‌هایی مثل insemination (لقاح مصنوعی) یا IVF (لقاح آزمایشگاهی) استفاده کرد. دکتر گامبینی می‌گوید هدف این است که در آینده بتوان جنین‌های ساخته‌شده در آزمایشگاه را به کوالاهای ماده منتقل کرد تا دوره بارداری را طی کنند؛ فرایندی مشابه کاری که در برخی حیوانات اهلی و حتی انسان انجام می‌شود.

همکاری با بیمارستان حیات‌وحش در گلد کوست

تیم پژوهشی با Currumbin Wildlife Hospital⁵ در Gold Coast⁶ همکاری می‌کند؛ بیمارستانی که قرار است مواد ژنتیکی کوالاهایی را فراهم کند که دیگر امکان نجاتشان وجود ندارد. این مرکز حیات‌وحش بومی آسیب‌دیده، از جمله کوالاها، را درمان می‌کند.

Michael Pyne⁷ از این بیمارستان می‌گوید سالانه حدود ۴۰۰ کوالا در این مرکز تحت درمان قرار می‌گیرند و کوالاها با چالش‌های متعددی روبه‌رو هستند که فقط به از دست رفتن زیستگاه محدود نمی‌شود. او به عواملی مثل همه‌گیری کلامیدیا، حمله حیوانات وحشی/رهاشده و برخورد خودروها اشاره می‌کند که باعث کاهش شمار کوالاها شده است. همچنین RSPCA⁸ هشدار داده که این گونه ممکن است در جنوب‌شرق کوئینزلند در آینده‌ای نه‌چندان دور به‌طور کامل از بین برود.

دسته‌بندی نمونه‌ها و «امتیاز ژنتیکی»

پس از شناسایی مواد ژنتیکی مهم، دانشمندان نمونه‌ها را بر اساس وضعیت سلامت و «شایستگی/امتیاز ژنتیکی» حیوان دسته‌بندی می‌کنند تا اگر مثلاً ۲۰ سال بعد نیاز باشد از یک نمونه استفاده شود، دسترسی به آن در بانک منجمد آسان باشد.

دکتر گامبینی همچنین اشاره می‌کند که سال گذشته، تیمی از دانشگاه کوئینزلند به رهبری او برای نخستین‌بار یک جنین کانگورو را با روش IVF تولید کرد. او می‌گوید رسیدن به تولد زنده از این فرایند دست‌کم یک دهه فاصله دارد، اما کار روی ساخت جنین در گونه‌های مختلف در حال پیشرفت است؛ از جمله گونه‌هایی مثل گاو، اسب، خوک، الاغ و گربه، و اکنون حرکت تدریجی به سمت دنیای کیسه‌داران.

تمرکز ویژه روی کلامیدیا و باروری کوالاها

یکی از موانع مهم بقا برای کوالاها، شیوع کلامیدیا است. دکتر پاین می‌گوید بیماری کلامیدیایی می‌تواند هم باعث مرگ کوالا شود و هم آن‌ها را نابارور کند؛ موضوعی که برای یک گونه در خطر انقراض، وضعیت را پیچیده‌تر می‌کند چون برای افزایش جمعیت، نیاز به زادآوری وجود دارد.

بخشی از پژوهش‌های دانشگاه کوئینزلند، شناسایی وجود باکتری کلامیدیا در نمونه‌های تولیدمثلی است. دکتر گامبینی می‌گوید وقتی در آینده قرار باشد از نمونه‌ها استفاده شود، می‌توان جنین ایجاد کرد یا از اسپرم حیواناتی استفاده کرد که مشخص شده این باکتری را ندارند؛ رویکردی که می‌تواند روی برنامه‌های تولیدمثلِ آینده اثر بگذارد.

پانویس نام‌های اصلی

¹ University of Queensland

² Gatton

³ Queensland

⁴ Andres Gambini

⁵ Currumbin Wildlife Hospital

⁶ Gold Coast

⁷ Michael Pyne

⁸ RSPCA