تغییر نوع نمک مصرفی؛ راهکاری برای نجات بیش از ۲ هزار جان در استرالیا

یک جابه‌جایی ساده در نمک؛ عددهای بزرگ در مدل‌سازی

یک پژوهش «مدل‌سازی جهانی» که در مجله Nature Health¹ منتشر شده، برآورد کرده است اگر نمک خوراکی معمولی با نمکِ غنی‌شده با پتاسیم جایگزین شود، در استرالیا می‌تواند هر سال از حدود ۲۰۷۶ مرگ و ۱۵٬۶۷۴ مورد جدید بیماری‌های قلبی‌عروقی و بیماری‌های کلیوی جلوگیری کند.

این مطالعه اثرات احتمالی را در ۱۹۳ کشور بررسی کرده است. در سناریوی جایگزینی کامل نمک معمولی با نمک پتاسیم‌دار در جهان، برآوردها از جلوگیری سالانه ۲٫۹۶ میلیون مرگ و ۱۰٫۱۷ میلیون مورد جدید بیماری‌های قلبی‌عروقی و بیماری مزمن کلیه خبر می‌دهد. پژوهشگران تأکید کرده‌اند این عددها «برآوردهای سناریومحور» هستند و حاصل یک کارآزمایی ملی که واقعاً تعویض نمک را اجرا و پیامدها را اندازه‌گیری کند، نیستند.

نمک پتاسیم‌دار چطور کار می‌کند؟

نمک معمولی عمدتاً از سدیم کلراید تشکیل شده است. در نمکِ پتاسیم‌دار، بخشی از سدیم کلراید با پتاسیم کلراید جایگزین می‌شود؛ هدف این است که هم مصرف سدیم کمتر شود و هم دریافت پتاسیم بیشتر.

در گزارش 7NEWS² به نقل از پروفسور بروس نیل³ از The George Institute for Global Health⁴ آمده است که این تغییر می‌تواند به کاهش فشار خون کمک کند و از رخدادهایی مثل سکته مغزی و حمله قلبی بکاهد. او در گفت‌وگو با 7NEWS گفته است: «ما این فرصت را داریم که واقعاً جلوی سکته‌های مغزی و حمله‌های قلبیِ هزاران نفر در استرالیا را بگیریم و در سطح جهان میلیون‌ها نفر.»

سناریوهای محدودتر هم بررسی شده‌اند

پژوهشگران چند رویکرد را مدل‌سازی کرده‌اند: از جایگزینی همه نمکِ افزوده‌شده (از جمله در غذاهای فرآوری‌شده و رستوران‌ها) تا تغییر فقط نمکِ خانگی، یا تمرکز بر افرادی که فشار خون بالا دارند و تشخیص گرفته‌اند یا تحت درمان هستند. در مدل، هرچه این جایگزینی گسترده‌تر باشد، میزان اثر هم بیشتر می‌شود.

در یکی از سناریوهای محدودتر، فقط جایگزینی نمکِ مصرفی در خانه (برای پخت‌وپز و سر میز) در سطح جهانی می‌تواند سالانه از حدود ۱٫۸۵ میلیون مرگ جلوگیری کند. با این حال، میزان اثر به این بستگی دارد که این نمک جایگزین تا چه اندازه در خانه‌ها، تولید غذا و رستوران‌ها پذیرفته و استفاده شود.

نمونه‌ای از اجرای تغییر در یک کسب‌وکار

در گزارش 7NEWS، سرویس تحویل غذای Dietlicious⁵ در سیدنی⁶ به عنوان نمونه آورده شده است که نمکِ مورد استفاده در آشپزخانه‌هایش را تغییر داده است. جنل هورتون⁷، بنیان‌گذار این کسب‌وکار، گفته این تصمیم با توجه به مشتریانشان گرفته شده؛ از جمله سالمندان و افرادی که خدمات حمایتی ناتوانی دریافت می‌کنند.

او گفته است شرکت اکنون بیش از ۵۰ وعده غذایی کم‌نمک ارائه می‌دهد و به گفته او ۹۷ درصد از مشتریان متوجه تفاوت طعم نشده‌اند. همچنین اشاره کرده که هرچند ماده اولیه گران‌تر بوده، سهم آن در هزینه هر وعده آن‌قدر کم بوده که کسب‌وکار توانسته هزینه را جذب کند.

هشدارهای ایمنی: برای همه مناسب نیست

نمکِ غنی‌شده با پتاسیم برای همه افراد مناسب نیست. افرادی که بیماری کلیوی پیشرفته دارند، یا کسانی که داروهایی مصرف می‌کنند که می‌تواند سطح پتاسیم را بالا ببرد، ممکن است در معرض خطر هایپرکالمی (پتاسیم بیش از حد در خون) قرار بگیرند. در گزارش‌ها تأکید شده هر کسی که قصد تغییر نمک را دارد—به‌ویژه اگر مشکل کلیه دارد یا داروی منظم مصرف می‌کند—بهتر است قبل از تغییر با پزشک یا متخصص سلامت مشورت کند.

در مجموع، عددهای مربوط به استرالیا و جهان بر پایه مدل‌سازی هستند و به عنوان «تضمین» برای وقوع دقیق همین تعداد مرگ یا بیماریِ قابل پیشگیری مطرح نشده‌اند.

پاورقی منابع و نام‌ها

¹ Nature Health

² 7NEWS

³ Bruce Neal

⁴ The George Institute for Global Health

⁵ Dietlicious

⁶ Sydney

⁷ Janel Horton