دکمه «بازچرخانی هوا» چیست و چرا مهم می‌شود؟
دکمه بازچرخانی هوا معمولاً با یک نماد شبیه خودرو و یک فلش خمیده داخل آن مشخص می‌شود. وقتی این حالت فعال است، سیستم تهویه مطبوع (گرمایش/سرمایش) هوا را از داخل کابین دوباره می‌چرخاند و به‌جای اینکه مدام هوای تازه بیرون را وارد کند، همان هوای داخل را دوباره استفاده می‌کند. این کار می‌تواند در شروع حرکت، وقتی خودرو در گرما مانده، کمک کند کابین سریع‌تر خنک شود.
روش استفاده برای خنک‌کردن سریع: اگر کابین خیلی داغ است، می‌شود برای چند لحظه درها یا پنجره‌ها را باز کرد تا هوای بسیار گرم خارج شود و بعد، برای مدت کوتاهی حالت بازچرخانی را روشن کرد.
خطر پنهان: تجمع دی‌اکسیدکربن و خواب‌آلودگی
در گزارش درایو¹ آمده است که روشن‌گذاشتن طولانیِ حالت بازچرخانی می‌تواند باعث بالا رفتن دی‌اکسیدکربن (CO2) داخل کابین شود؛ گازی که انسان هنگام بازدم تولید می‌کند. طبق یک مطالعه سال ۲۰۱۷ از انجمن مهندسان خودرو²، در یک خودروی معمولی، اگر حالت بازچرخانی روشن بماند، سطح CO2 می‌تواند در مدت نسبتاً کوتاه بالا برود؛ به‌طوری‌که با چهار سرنشین حدود ۱۵ دقیقه، با سه سرنشین حدود ۲۰ دقیقه و با دو سرنشین حدود ۳۵ دقیقه به سطحی برسد که بالقوه مشکل‌ساز باشد. حتی رانندگیِ تنها هم می‌تواند در کمی بیش از نیم ساعت، CO2 را به حدی بالا ببرد که فرد احساس خواب‌آلودگی کند.
در این گزارش همچنین اشاره شده است که خستگی در استرالیا می‌تواند در سهم قابل توجهی از تصادفات نقش داشته باشد و به همین دلیل، استفاده نادرست از بازچرخانی در سفرهای طولانی (به‌خصوص با چند سرنشین) موضوعی جدی تلقی می‌شود.
سطح «خطرناک» CO2 یعنی چه؟
هوای تازه بیرون معمولاً حدود ۴۰۰ بخش در میلیون (ppm) دی‌اکسیدکربن دارد. در فضاهای بسته، سطح CO2 معمولاً بالاتر می‌رود. طبق توضیحات گزارش، در بازه ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ ppm ممکن است خواب‌آلودگی شروع شود و افراد در تصمیم‌گیری دچار مشکل شوند. در ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ ppm می‌تواند خستگی، سردرد، افت تمرکز و حتی حالت تهوع ایجاد شود. در سطوح بسیار بالاتر، CO2 می‌تواند سمی و تهدیدکننده زندگی باشد.
CO2 داخل خودرو چقدر بالا می‌رود؟
مطالعه SAE² که در گزارش به آن استناد شده، نشان داده است در سرعت حدود ۱۱۰ کیلومتر بر ساعت و با روشن‌ماندن بازچرخانی، چهار نفر در یک خودروی متوسط می‌توانند بعد از حدود ۲.۵ ساعت سطح CO2 را نزدیک ۶۰۰۰ ppm بالا ببرند. برای سه نفر حدود ۴۵۰۰ ppm طی حدود دو ساعت و برای دو نفر کمی بالاتر از ۳۰۰۰ ppm در حدود ۱.۵ ساعت گزارش شده است. برای رانندگیِ تک‌نفره هم گفته شده سطح CO2 تقریباً از ۱۸۰۰ ppm فراتر نمی‌رود.
گزارش همچنین به یک مطالعه سال ۲۰۱۷ برای دولت نیو ساوت ولز³ اشاره می‌کند: در یک هیوندای i30 مدل ۲۰۱۴⁴ با پنج سرنشین و بازچرخانی روشن، CO2 می‌تواند طی ۶۰ دقیقه به نزدیک ۱۰٬۰۰۰ ppm برسد؛ و با دو سرنشین سطح CO2 می‌تواند در حدود ۳۵ دقیقه از ۴۰۰۰ ppm عبور کند.
در یک تحقیق دیگر در سال ۲۰۱۸ از نشریه Science of the Total Environment⁵ نیز (طبق نقل گزارش) آمده که «سفرهای طولانی با چند سرنشین» نگرانی بیشتری ایجاد می‌کند، اما برای «رفت‌وآمدهای متوسط» (مثلاً حدود ۲۶ دقیقه) در بسیاری از مواقع حتی با بازچرخانی روشن هم از یک آستانه بحرانی عبور نمی‌کند. با این حال، برای خودروهای با بیش از دو سرنشین یا سفرهای طولانی‌تر توصیه شده است که گاهی به حالت هوای تازه سوئیچ شود تا CO2 بالا نرود.
مزایا و موقعیت‌های کاربردی بازچرخانی
بازچرخانی فقط برای خنک‌کردن سریع نیست. در ترافیک سنگین یا داخل تونل، یا وقتی خودروی جلویی دود و بو تولید می‌کند، استفاده از بازچرخانی (در کنار بستن پنجره‌ها) می‌تواند ورود آلودگی بیرون به کابین را کمتر کند. همچنین در گزارش آمده است که بسیاری از خودروهای جدید، حالت بازچرخانی خودکار دارند و در برخی مدل‌ها حتی حسگر کیفیت هوا یا حسگر CO2 هم به‌کار رفته است تا سیستم، بسته به شرایط، خودکار بین حالت‌ها جابه‌جا شود.
مه‌گرفتگی شیشه‌ها و رطوبت کابین
یکی از نکته‌های مهم این است که بازچرخانی می‌تواند در شرایط مرطوب، پاک‌شدن بخار شیشه‌ها را سخت‌تر کند؛ چون رطوبت داخل کابین کمتر تخلیه می‌شود. اگر شیشه‌ها مه گرفت، در متن توصیه شده است بازچرخانی را خاموش کنید و از دیفراستر جلوی خودرو استفاده کنید و اگر دید کافی ندارید، به رانندگی ادامه ندهید.
این دکمه را چطور استفاده کنید؟
جمع‌بندیِ کاربردیِ متن این است که بازچرخانی را برای «نیازهای کوتاه‌مدت مشخص» مثل خنک‌کردن سریع کابین داغ یا کم‌کردن ورود دود و بو روشن کنید و بعد به حالت هوای تازه برگردید. از طرفی چون تنظیمات و عملکرد سیستم تهویه در خودروها متفاوت است، پیشنهاد شده برای جزئیات مربوط به بازچرخانی و دیفراست به دفترچه راهنمای خودرو مراجعه شود.
پاورقی نام‌ها (اصل انگلیسی):
¹ Drive
² Society of Automotive Engineers (SAE)
³ NSW Government
⁴ Hyundai i30
⁵ Science of the Total Environment
⁶ Ford Australia
⁷ Genesis
⁸ Hyundai
Source: drive.com.au, upday.com, motorguide.lk, cleverdude.com, engineauditor.com, reddit.com, 7news.com.au, motor1.com, starweekly.com.au