شایعههای بودجه لِیبر؛ اصلاح تراستهای خانوادگی زیر ذرهبین
با نزدیک شدن بودجه فدرال استرالیا¹، نگاهها به تغییرات احتمالی در مالیات بر سود سرمایه (CGT) و «تراستهای خانوادگی اختیاری» تیزتر شده است؛ تغییراتی که به گفته برخی کارشناسان میتواند بخشی از نابرابری مالیاتی به نفع ثروتمندان را محدود کند. گرگ جریکو² اقتصاددان در تحلیلی که در گاردین³ منتشر شده، توضیح میدهد شایعه اصلاحات لِیبر⁴ درباره تراستهای خانوادگی میتواند باعث شود درآمدهای بالا، از نظر میزان مالیات پرداختی، به وضعیت نزدیکتری نسبت به حقوقبگیران معمولی برسند.
این نوشته با عنوان «در این بودجه همه چشمها به CGT است، اما تغییرات شایعهشده لِیبر در تراستهای خانوادگی شاید به مبارزه با نابرابری مالیاتی هم کمک کند» با تکیه بر دادههای سازمان مالیات استرالیا (ATO)⁵ اختلافهای جدی در نوع درآمد و روشهای کمینهسازی مالیات را نشان میدهد. طبق آمار، بیشتر استرالیاییها به حقوق و دستمزد متکیاند؛ بهطوری که برای افراد با درآمد کمتر از ۶۰ هزار دلار در سال ۲۰۲۲–۲۳، حقوق و دستمزد ۷۳٪ کل درآمد را تشکیل میداد. در مقابل، میلیونرها بخش عمده درآمدشان را از سود سرمایه، سود سهام، شراکتها و تراستها به دست میآورند. برای کسانی که بیش از ۱ میلیون دلار در سال درآمد دارند، سهم تراستها و شراکتها بهطور نامتناسبی بالاست و همین مسیر را برای کاهش مالیات هموارتر میکند.
مکانیزم دور زدن مالیات با تراست
«تراست خانوادگی اختیاری» امکان تقسیم درآمد بین اعضای خانواده را فراهم میکند و از ساختار پلکانی مالیات در استرالیا¹ استفاده میکند. جریکو² یک مثال عددی میآورد: اگر ۴۰۰ هزار دلار به جای یک نفر، بین چهار ذینفع توزیع شود، مالیات از ۱۴۶٬۱۳۸ دلار به ۸۳٬۱۵۲ دلار کاهش پیدا میکند؛ یعنی ۴۳٪ کمتر. این کاهش از طریق استفاده همزمان از چند «آستانه معافیت» و نرخهای پایینتر مالیاتی رخ میدهد.
به گفته او، استفاده از این ساختار طی دههها افزایش زیادی داشته است: تعداد تراستهای اختیاری از ۳۲۸٬۷۲۵ مورد در سال ۱۹۹۰–۹۱ به ۱.۰۲ میلیون مورد در سال ۲۰۲۲–۲۳ رسیده است. همچنین نسبت تراستهای اختیاری به هر ۱۰۰ مؤدی از ۳.۳ در ۲۰۰۰–۰۱ به ۵.۱ در امروز افزایش یافته است. در همان بازه، با «تخفیف ۵۰٪ مالیات بر سود سرمایه» در دوره هاوارد⁶، حجم عبور درآمد از مسیر تراستها رشد کرده؛ رقمی که در متن به حدود ۶۰۰ میلیارد دلار در سال برآورد شده و نزدیک به یکچهارم تولید ناخالص داخلی است.
سهم بالای ثروتمندان از درآمد تراستها
طبق دادههای خزانهداری، ثروتمندترین ۱۰٪ جامعه ۶۳٪ از کل درآمد تراستها را دریافت میکنند. همچنین میانگین درآمد تراستِ میلیونرها ۵۰ برابر گروههای با درآمد میانه (بازه ۶۰ تا ۱۰۰ هزار دلار) گزارش شده است. برآوردهای ATO⁵ در سال ۲۰۱۹ نشان میدهد درآمد مالیاتیِ از دسترفته ناشی از دستکاریها و استفادههای خاص از تراستها، سالانه بین ۶۷۲ میلیون تا ۱.۲ میلیارد دلار بوده است. در متن همچنین به گزارش هادسن فایننشیال پلنینگ⁷ اشاره شده که مدعی است افراد با ثروت بالا، بهطور متوسط سالانه ۱۴۵ هزار دلار از طریق «تراستهای خانوادگی با ذینفع شرکتی» صرفهجویی مالیاتی دارند.
جزئیات شایعه اصلاحات: حداقل مالیات ۳۰٪
بر اساس آنچه در گزارش بهعنوان «شنیدهها» مطرح شده، دولت ممکن است برای درآمد تراستهای اختیاری در حوزههای غیر از تولید اولیه (مثلاً سرمایهگذاری)، یک حداقل مالیات ۳۰٪ در نظر بگیرد تا مزیت تقسیم درآمد محدودتر شود. در این روایت، گفته میشود کشاورزان از این قاعده مستثنا میشوند؛ چون از تراستها برای حفظ زمینهای خانوادگی در انتقال بین نسلها استفاده میکنند و ATO⁵ هم در برخی تمایزها چنین مرزبندیای را در نظر میگیرد.
موضعگیریها و ارقام مورد بحث
جریکو² به واکنشهای محافظهکارانه هم اشاره میکند؛ از جمله اینکه در Australian Financial Review (AFR)⁸ گفته شده اصلاحات «بیش از حد پیچیده» است و فقط ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیون دلار درآمد ایجاد میکند. او در مقابل، به ارقام ATO⁵ و برآورد صرفهجویی احتمالی ۲.۱ میلیارد دلاری از محل تغییر رفتار مالیاتی درآمدهای بالا اشاره میکند و میگوید چنین عددی میتواند به اندازهای باشد که مثلاً بودجه TAFE⁹ دو برابر شود.
در متن همچنین آمده که تا ۷ می ۲۰۲۶، مقالهای «عیناً مشابه» در منابع استرالیاییِ بررسیشده مانند ABC News¹⁰، The Sydney Morning Herald¹¹ یا The Australian¹² دیده نشده است. با این حال، پوششهای مرتبط همراستا توصیف شدهاند: گزارشهایی در AFR⁸ در آپریل ۲۰۲۶ درباره استفاده از راهبردهایی مثل «تراست خانوادگی» برای کاهش مالیات انتقال دارایی به وارث؛ و گزارشها و تحلیلهای Australia Institute¹³ درباره شکاف درآمدی تراستها، از جمله تحلیلهای دیوید ریچاردسون¹⁴ که با عدد ۶۰۰ میلیارد دلار همخوانی دارد.
بودجه می ۲۰۲۶ و بحث CGT
بودجه می ۲۰۲۶ که با نام جیم چالمرز¹⁵ خزانهدار همراه است، در فضایی بررسی میشود که شایعههایی درباره تغییر «تخفیف ۵۰٪ CGT» و حرکت به سمت مالیاتگیری بر «سود واقعی» مطرح است. در نقلقولی که در گزارش آمده، جریکو² میگوید «تعجبی ندارد؛ روشی که میلیونرها پول درمیآورند، فرار از مالیات را خیلی آسانتر میکند.»
پاورقی نامها
¹ Australia
² Greg Jericho
³ The Guardian
⁴ Labor
⁵ Australian Taxation Office (ATO)
⁶ Howard
⁷ Hudson Financial Planning
⁸ Australian Financial Review (AFR)
⁹ TAFE
¹⁰ ABC News
¹¹ The Sydney Morning Herald
¹² The Australian
¹³ Australia Institute
¹⁴ David Richardson
¹⁵ Jim Chalmers