سرقت مس از سایتهای تخریب «عادی» شده است
سرقت مس از سایتهای تخریب و ساختمانهای خالی، به گفته پیمانکاران تخریب در پرت¹ به یک اتفاق رایج تبدیل شده و علاوه بر هزینههای چند هزار دلاری برای مالکان و پیمانکاران، خطرهای جدی مثل برقگرفتگی، سقوط و قرار گرفتن در معرض آزبست را هم به همراه دارد.
استیو کینگ²، مدیرعامل مریت کانسالتینگ گروپ³ (شرکت فعال در تخریب و پاکسازی آزبست) در گفتوگو با نادیا میتسوپولوس⁴ در برنامه ۱۰۲.۵ ایبیسی رادیو پرت⁵ گفته است در پنج سال گذشته، در حدود ۸۰ درصد پروژههای تخریبی که شرکتش در آنها کار کرده، افراد وارد سایت شده و مس را دزدیدهاند. او میگوید سارقان علاوه بر مس، سراغ برنج و اقلام کوچکتر هم میروند، اما تمرکز اصلیشان روی لولههای آب، لولههای سیستم گرمایش و هر چیزی است که سریع بتوانند از آن پول نقد به دست بیاورند.
دزدها از زمان صدور مجوز تخریب جلوتر میرسند
به گفته کینگ، سرعت عمل سارقان به حدی است که گاهی تیمهای مجاز تخریب نمیتوانند زودتر از آنها به محل برسند. او توضیح میدهد که بعضی وقتها درست یک روز بعد از صدور مجوز تخریب، یا حتی قبل از صدور مجوز (وقتی ساختمان خالی دیده میشود) سرقت رخ میدهد. او همچنین به نمونههایی اشاره میکند که هنوز قرار نبوده ساختمان تخریب شود، اما به محض تخلیه شدن، از داخل آن «مسکِشی» شده است.
هزینهها برای مشتریان بالا میرود
کینگ میگوید این سرقتها روی قیمت نهایی پروژهها هم اثر گذاشته است؛ چون در گذشته، شرکتها معمولاً ارزش ضایعات مس را داخل قیمت پیشنهادی (تندر) حساب میکردند و مشتری بخشی از هزینه تخریب را از محل فروش مسِ باقیمانده جبران میکرد. اما حالا بسیاری از پیمانکاران دیگر این مبلغ را در قیمت لحاظ نمیکنند. به گفته او، ارزش مس در یک خانه معمولی میتواند حدود ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ دلار باشد و در ساختمانهای تجاری از ۵۰۰۰ تا ۱۰۰ هزار دلار هم برسد؛ و اگر مس باقی بماند، «یک امتیاز اضافی» محسوب میشود.
ریسکهای غیرعادی: کابل برق زنده و آزبست
کینگ میگوید پولی که از فروش مس به دست میآید باعث شده برخی سارقان، ریسکهای بسیار خطرناک انجام دهند. او از یک سایت نام میبرد که شواهد نشان میداد فردی با قیچی فلزی به یک کابل برقِ زنده دست زده تا به باسبارهای مسی داخل ترانسفورمر برسد؛ و حتی ابزار برش در کابل گیر کرده بود. او همچنین به سرقت از سازههای دوطبقهای اشاره میکند که به دلیل آتشسوزی ناپایدار شدهاند و بالا رفتن از آنها میتواند خطر سقوط و ریزش داشته باشد.
به گفته او، در برخی موارد خطر به آزبست هم میرسد؛ از جمله وقتی افراد وارد زیرزمین ساختمان میشوند و روکش و عایق دور لولههای مسی را جدا میکنند؛ عایقی که میتواند از نوع آزبست نرم و شکننده باشد و قرار گرفتن در معرض آن، از بدترین انواع مواجهه با آزبست محسوب میشود. کینگ میگوید این افراد معمولاً بدون تجهیزات حفاظتی کار میکنند.
قانون ۲۰۲۰ در استرالیای غربی⁶ و بحث اجرای آن
طبق گزارش، دولت ایالتی استرالیای غربی⁶ در سال ۲۰۲۰ قوانینی را برای کنترل فروش مس به مراکز ضایعاتی معرفی کرد. بر اساس این مقررات، ضایعاتفروشیهایی که در حوزه مس و آلیاژهای مس فعالیت میکنند باید مجوز داشته باشند و از افرادی که مس میفروشند یا تلاش میکنند بفروشند، ثبت اطلاعات انجام دهند. این سوابق هم در بازههای زمانی مشخص توسط پلیس بررسی میشود. با این حال، کینگ میگوید این قوانین اثر محسوس و قابل توجهی در کاهش سرقت نداشته و یکی از دلیلها، کمبود منابع برای پیگیری مستمر است.
رشد قیمت مس و جذابتر شدن سرقت
در این گزارش همچنین به افزایش شدید قیمت جهانی مس در ۱۰ سال گذشته اشاره شده است؛ به طوری که قیمت جهانی از ۷.۸۶ دلار برای هر کیلوگرم در سال ۲۰۱۷ به حدود ۲۰ دلار برای هر کیلوگرم رسیده است. در همین مدت، قیمت مسِ ضایعاتی هم از حدود ۶ دلار به حدود ۱۱ دلار برای هر کیلوگرم افزایش پیدا کرده و همین موضوع، فروش سریع مسِ سرقتی را برای سارقان جذابتر کرده است.
پاورقی منابع نامها
¹ Perth
² Steve King
³ Merit Consulting Group
⁴ Nadia Mitsopoulos
⁵ 102.5 ABC Radio Perth
⁶ Western Australia (WA)