کاهش سرطان دهانه رحم و افزایش سرطان روده در جوانان استرالیا

داده‌های تازه: یک سرطان در آستانه حذف، یکی دیگر زودتر می‌آید

گزارش تازه داده‌های ملی Australian Institute of Health and Welfare¹ نشان می‌دهد استرالیا در حال نزدیک شدن به حذف سرطان دهانه رحم است؛ اما هم‌زمان، سرطان روده در برخی استرالیایی‌ها در سنین پایین‌تر دیده می‌شود و برای First Nations² روند کاهش برخی شاخص‌ها کندتر است.

سرطان دهانه رحم؛ کاهش مرحله‌به‌مرحله در گروه‌های سنی

طبق این گزارش، سرطان دهانه رحم در میان زنان ۲۵ تا ۲۹ ساله تقریباً ناپدید شده است. بروز این سرطان در این گروه سنی از ۹.۳ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر در سال ۲۰۱۳ به عدد پیش‌بینی‌شده ۰.۵ در سال ۲۰۲۵ رسیده؛ یعنی حدود ۹۵ درصد کاهش.

این داده‌ها روز سه‌شنبه از سوی Australian Institute of Health and Welfare¹ منتشر شد. در همین گزارش آمده است که تقریباً ۹ مورد از هر ۱۰ سرطانی که در سال ۲۰۲۵ تشخیص داده می‌شود، مربوط به افراد ۵۰ ساله یا بالاتر است.

نسل واکسن؛ نقش برنامه HPV و غربالگری

استرالیا از سال ۲۰۰۷ واکسیناسیون دختران ۱۲ تا ۱۳ ساله علیه ویروس پاپیلومای انسانی را آغاز کرد؛ ویروسی که مهم‌ترین عامل خطر سرطان دهانه رحم است. همچنین برای سنین ۱۴ تا ۲۶ سال تا سال ۲۰۰۹ برنامه «جبرانی» اجرا شد. این واکسن با نام Gardasil³ معرفی شد؛ فناوری آن در University of Queensland⁴ پیشگامی شد، در سال ۲۰۰۶ توسط Therapeutic Goods Administration⁵ تأیید شد و با بودجه دولت Howard government⁶ به ارزش ۶۳۲.۹ میلیون دلار طی چهار سال تأمین مالی شد.

برنامه مدرسه‌محور در آپریل ۲۰۰۷ شروع شد و استرالیا را به نخستین کشور جهان تبدیل کرد که واکسیناسیون HPV را به برنامه ملی ایمن‌سازی اضافه کرد. این برنامه در سال ۲۰۱۳ به پسران ۱۲ تا ۱۳ ساله هم گسترش یافت.

در گزارش توضیح داده می‌شود که سرطان دهانه رحم معمولاً ۱۵ تا ۲۰ سال پس از آلودگی به HPV شکل می‌گیرد؛ بنابراین انتظار می‌رفت بین شروع واکسیناسیون و افت بروز بیماری فاصله زمانی وجود داشته باشد. داده‌ها نشان می‌دهد کاهش در گروه ۲۵ تا ۲۹ سال از سال ۲۰۱۴ شروع شده و در گروه ۳۰ تا ۳۴ سال حدود سال ۲۰۲۰ دیده شده است.

سرطان دهانه رحم که زمانی دومین سرطان شایع تشخیص‌داده‌شده در میان زنان ۱۵ تا ۲۹ ساله بود، تا سال ۲۰۲۱ به رتبه نهم رسید و بر اساس روند فعلی، تا سال ۲۰۲۵ ممکن است از فهرست ۲۰ سرطان اول این گروه سنی خارج شود.

از سوی دیگر، واکسیناسیون بر بستری از برنامه غربالگری هم سوار شد. بروز بیماری بین سال‌های ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۳ نصف شد و پس از راه‌اندازی National Cervical Cancer Screening Program⁷ در سال ۱۹۹۱، با شناسایی تغییرات پیشاسرطانی قبل از پیشرفت آن‌ها، روند کاهش تقویت شد. مرگ‌ومیر نیز از ۳.۲ مرگ به ازای هر ۱۰۰ هزار زن در سال ۲۰۰۰ به عدد پیش‌بینی‌شده ۱.۸ در سال ۲۰۲۵ رسیده است.

«حذف» یعنی چه؟

در گزارش تأکید می‌شود که «حذف» یک آستانه آماری است، نه ناپدید شدن کامل بیماری. World Health Organization⁸ حذف سرطان دهانه رحم را کمتر از ۴ مورد جدید به ازای هر ۱۰۰ هزار زن در سال تعریف می‌کند.

یک مطالعه مدل‌سازی در سال ۲۰۱۹ در The Lancet Public Health⁹ پیش‌بینی کرده بود استرالیا حدود سال ۲۰۲۸ از این آستانه عبور می‌کند، با دامنه حساسیت بین ۲۰۲۱ تا ۲۰۳۵. راهبرد ملی استرالیا که در ۲۰۲۳ منتشر شده، هدف حذف را تا سال ۲۰۳۵ تعیین کرده است.

سرطان روده؛ کاهش در سالمندان، افزایش در دهه سی‌ها

طبق همین گزارش، سرطان کولورکتال (سرطانی که از کولون یا رکتوم آغاز می‌شود) در کلِ کشور نسبت به بسیاری از سرطان‌ها افت بیشتری داشته است. بروز استانداردشده سنی در سال ۲۰۰۱ به اوج ۸۶ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر رسید و پیش‌بینی می‌شود در ۲۰۲۵ به ۵۳ برسد.

در میان افراد ۵۰ ساله و بالاتر—جایی که بیماری عمدتاً متمرکز است—نرخ‌ها از ۲۰۱ مورد در سال ۲۰۰۵ به عدد پیش‌بینی‌شده ۱۳۱ در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است. بقای پنج‌ساله از ۵۶ درصد در بازه ۱۹۹۲–۹۶ به ۷۲ درصد در بازه ۲۰۱۷–۲۱ رسیده و مرگ‌ومیر نیز از ۳۵ مرگ به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر در سال ۲۰۰۰ به عدد پیش‌بینی‌شده ۱۹ در ۲۰۲۵ نزدیک شده است.

اما در گروه سنی ۳۰ تا ۳۹ سال، روند برعکس گزارش شده است: بروز از ۶.۳ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر در سال ۲۰۰۰ به عدد پیش‌بینی‌شده ۱۸.۹ در سال ۲۰۲۵ رسیده؛ یعنی تقریباً سه برابر. همچنین سهم سرطان‌های کولورکتال تشخیص‌داده‌شده در زیر ۴۰ سال از ۲.۲ درصد به حدود ۷.۲ درصد افزایش یافته است.

مرگ‌ومیر هم در همین گروه سنی بالا رفته: از ۱.۸ به ۲.۸ مرگ به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر. در گزارش آمده است که در میان سرطان‌های افرادِ در دهه سی زندگی، این تنها موردی است که افزایش تشخیص‌ها با افزایش مرگ‌ها همراه شده است.

تشخیص بیشتر یا بیماری بیشتر؟

Australian Institute of Health and Welfare¹ در گزارش، درباره نسبت دادن کامل افزایش به خود بیماری احتیاط می‌کند. بخشی از افزایش در سنین پایین‌تر می‌تواند به تومورهای نورواندوکرین مرتبط باشد؛ تومورهایی که از سلول‌های ترشح‌کننده هورمون به خون رشد می‌کنند و ممکن است اکنون راحت‌تر شناسایی شوند.

عواملی مانند تصویربرداری بهتر، استفاده بیشتر از کولونوسکوپی و آندوسکوپی، افزایش آگاهی بالینی و تغییر سال ۲۰۱۰ در طبقه‌بندی World Health Organization⁸ درباره این تومورها می‌تواند در افزایش اعداد نقش داشته باشد؛ در کنار احتمال افزایش واقعی موارد.

گزارش همچنین اشاره می‌کند که برآوردهای کولورکتال بیش از حد معمول تغییر کرده، چون داده‌های سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ در دوران COVID-19 pandemic¹⁰—زمانی که با کاهش مراجعه به پزشک، تشخیص‌ها افت کرد—برای نخستین‌بار در پیش‌بینی‌ها لحاظ شده است.

تصویر کلی در سنین پایین‌تر؛ نقش سرطان تیروئید

بر اساس گزارش، بروز سرطان در گروه‌های سنی پایین‌تر در حال افزایش است، اما این می‌تواند به معنای «پیدا شدن بیشتر» باشد، نه الزاماً «رخ دادن بیشتر». نرخ سرطان در میان افرادِ در دهه سی از ۱۲۱ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر در سال ۲۰۰۰ به عدد پیش‌بینی‌شده ۱۳۵ در ۲۰۲۵ رسیده و در دهه چهل از ۲۸۰ به ۳۱۳.

بزرگ‌ترین عامل افزایشی در هر دو گروه، سرطان تیروئید عنوان شده است (افزایش ۸.۸ و ۱۰.۵ واحد). Australian Institute of Health and Welfare¹ این افزایش را بیشتر به نظارت پزشکی بیشتر و روش‌های تشخیصی جدید مانند سونوگرافی گردن نسبت می‌دهد، نه افزایش بار واقعی بیماری.

در همین حال، مرگ‌ومیر سرطان در دهه سی از ۱۸ به ۱۱ مرگ به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر (۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵) کاهش یافته و در دهه چهل از ۶۰ به ۳۷. گزارش می‌گوید به‌جز سرطان روده در دهه سی زندگی، افزایش بروز در سنین پایین‌تر با افزایش مرگ‌ومیر همراه نبوده است.

داده‌های جامع‌تر برای First Nations

این گزارش، نخستین مجموعه داده ملی جامع Australian Institute of Health and Welfare¹ درباره سرطان در میان Aboriginal and Torres Strait Islander people¹¹ را ارائه می‌کند؛ مجموعه‌ای که با روش‌های جدید ساخته شده تا محدودیت‌های تاریخیِ ناقص بودن داده‌ها را دور بزند.

برآورد می‌شود در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۶۰۰ نفر از First Nations² با سرطان تشخیص داده شوند و حدود ۱۲۰۰ نفر جان خود را از دست بدهند. به گفته سخنگوی AIHW، Justin Harvey¹²، «در مجموع نرخ بروز و مرگ‌ومیر سرطان برای First Nations در گذر زمان رو به کاهش بوده است.»

بروز استانداردشده سنی در میان First Nations از ۳۴۲ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر در سال ۲۰۱۱ به عدد پیش‌بینی‌شده ۳۱۵ در ۲۰۲۵ رسیده و مرگ‌ومیر از ۱۴۸ به ۱۰۵. در همین دوره، مرگ‌ومیر غیر بومی‌ها از ۷۷ به ۵۸ کاهش یافته است. گزارش می‌گوید با وجود کاهش سریع‌تر و کمتر شدن فاصله، مرگ‌ومیر First Nations همچنان نزدیک به دو برابر است.

یکی از محورهای توضیح این شکاف، نوع سرطان‌های تشخیص‌داده‌شده است. طبق نقل‌قولی از Justin Harvey¹²، افراد First Nations دو برابر بیشتر از غیر بومی‌ها ممکن است با سرطان‌هایی تشخیص داده شوند که احتمال بقای پایین‌تری دارند؛ مانند سرطان‌های ریه، کبد و پانکراس، که در آن‌ها کمتر از ۳۰ درصد افراد بیش از پنج سال زنده می‌مانند.

در بازه ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱، بقای نسبی پنج‌ساله برای First Nations برابر ۵۸ درصد و برای غیر بومی‌ها حدود ۷۶ درصد گزارش شده است. برای سرطان پانکراس، این عدد ۸.۸ درصد در برابر ۱۹ درصد بوده است.

سرطان ریه هم هم‌زمان شایع‌ترین سرطان تشخیص‌داده‌شده و علت اصلی مرگ ناشی از سرطان در میان First Nations معرفی شده و حدود یک‌چهارم مرگ‌های سرطانی First Nations را تشکیل می‌دهد؛ در حالی که سهم آن در کل کشور حدود ۱۷ درصد است. همچنین بروز و مرگ‌ومیر سرطان کبد سه برابر نرخ غیر بومی‌ها گزارش شده است.

در مورد سرطان پستان، گزارش می‌گوید بقای کلی برای زنان First Nations پایین‌تر است، اما وقتی اندازه تومور در زمان تشخیص در نظر گرفته شود، تفاوت‌ها مشابه می‌شود؛ موضوعی که می‌تواند نقش تشخیص دیرتر را نشان دهد.

مدل‌سازی منتشرشده امسال در The Lancet Public Health⁹ نیز نشان داده بروز سرطان دهانه رحم در زنان Aboriginal و Torres Strait Islander حدود دو برابر نرخ ملی است و این وضعیت به نابرابری دیرینه در غربالگری مرتبط دانسته شده است. گزارش یادآوری می‌کند که هدف حذف سرطان دهانه رحم فقط با اتکا به واکسن به دست نمی‌آید.

این مجموعه داده AIHW شامل South Australia¹³ و Tasmania¹⁴ نمی‌شود، چون ثبت وضعیت بومی‌بودن در این ایالت‌ها برای گزارش‌دهی کامل نبوده است. همچنین گزارش اشاره می‌کند افزایش‌های ظاهری در نرخ‌های First Nations ممکن است تا حدی به افزایشِ خوداظهاری افراد به عنوان Aboriginal یا Torres Strait Islander در سرشماری‌های پیاپی مربوط باشد.

چند عدد از تصویر کلی سرطان در استرالیا

برآورد می‌شود تا پایان سال ۲۰۲۵، حدود ۹۶۹ هزار نفر در استرالیا (حدود ۳.۵ درصد جمعیت) زنده باشند که طی دهه گذشته تشخیص سرطان گرفته‌اند. همچنین تخمین زده می‌شود ۵۳٬۵۰۰ نفر در همین سال بر اثر سرطان جان خود را از دست بدهند. گزارش می‌گوید اگر نرخ‌های مرگ‌ومیر سال ۲۰۰۰ بهبود نکرده بود، این عدد می‌توانست حدود ۷۱ هزار نفر باشد.

پانویس نام‌ها (اصل انگلیسی):
¹ Australian Institute of Health and Welfare (AIHW)
² First Nations
³ Gardasil
⁴ University of Queensland
⁵ Therapeutic Goods Administration (TGA)
⁶ Howard government
⁷ National Cervical Cancer Screening Program
⁸ World Health Organization (WHO)
⁹ The Lancet Public Health
¹⁰ COVID-19 pandemic
¹¹ Aboriginal and Torres Strait Islander people
¹² Justin Harvey
¹³ South Australia
¹⁴ Tasmania