بنِ شبکههای اجتماعی زیر ۱۶ سال در استرالیا چقدر اجرا شده است؟
بنِ دسترسی کودکان زیر ۱۶ سال به شبکههای اجتماعی در استرالیا¹ که بهعنوان نخستین قانون از این نوع در جهان معرفی شد، در ماههای ابتدایی با چالش اجرا روبهرو شده است. طبق یک مطالعه جدید از رگولاتور اینترنتی این کشور، «ایسیفتی»²، بیش از ۸ نفر از هر ۱۰ نوجوان و پیشنوجوان همچنان سه ماه پس از اجرایی شدن محدودیتها از شبکههای اجتماعی استفاده میکردند؛ موضوعی که نشان میدهد اجرای این سیاست سختتر از چیزی بوده که قانونگذاران انتظار داشتند.
یافتهها به فاصله قابل توجه میان هدف قانون و اثر واقعی آن اشاره دارد. «ایسیفتی»² اعلام کرد بیشتر کودکانی که قبل از شروع بن حساب کاربری داشتند، یا همان حسابها را حفظ کردهاند یا حسابهای تازه ساختهاند؛ و دلیل اصلی، ضعف پلتفرمها در اجرای «اطمینان از سن» (age assurance) و چکهای مؤثر سن عنوان شده است.
طبق گزارش «رویترز»³، سهم کودکان ۱۰ تا ۱۵ سال که از شبکههای اجتماعی استفاده میکردند، تغییر زیادی نکرده و فقط از ۸۵.۹ درصد قبل از بن به ۸۱.۵ درصد سه ماه بعد کاهش یافته است. در گزارش «ایسیفتی»² همچنین آمده که حدود ۵۸ درصد از نوجوانان گفتهاند هر روز از شبکههای اجتماعی استفاده میکنند؛ در حالی که قبل از بن این عدد حدود ۶۰ درصد بوده است.
چطور محدودیت سنی دور زده میشود؟
در گزارش «ایسیفتی»² گفته شده سیستمهای راستیآزمایی سن همچنان بهراحتی قابل دور زدن هستند. برخی کودکان گفتهاند پلتفرمها اصلاً سن آنها را چک نکردهاند؛ برخی دیگر گفتهاند حسابشان با سن ۱۶ سال یا بالاتر ثبت شده یا اینکه سیستمهای خودکار تشخیص سن، آنها را بهاشتباه بزرگسال شناسایی کردهاند. جمعبندی دادههای اولیه نشان میدهد بن تا حدی مالکیت حساب را کاهش داده، اما این کاهش آنقدر نبوده که استفاده روزمره را بهطور معنیدار مختل کند.
هدف قانون چه بود و مسئولیت اجرا روی دوش چه کسانی است؟
این قانون در استرالیا¹ با هدف دور کردن کودکان از پلتفرمهایی مطرح شد که با مواردی مانند زورگویی آنلاین، سوءاستفاده جنسی و محتوای آسیبزا پیوند داده میشوند. با این حال، دادههای اولیه نشان میدهد بسیاری از کاربران زیر ۱۶ سال همچنان آنلاین ماندهاند و بخش بزرگی از بار اجرای قانون بر دوش شرکتهای شبکه اجتماعی افتاده است.
بر اساس توضیحات منتشرشده، بن از ۱۰ دسامبر ۲۰۲۵ اجرایی شد و شامل پلتفرمهای بازی ویدیویی نمیشود. در چارچوب قانون، ۱۰ پلتفرم بزرگ در صورت انجام ندادن «گامهای معقول» برای مسدود کردن کاربران زیر ۱۶ سال در استرالیا¹، میتوانند با جریمههایی تا ۳۳ میلیون دلار مواجه شوند. مقامها گفتهاند تا ۱۶ ژانویه، دسترسی حدود ۴.۷ میلیون حساب شناساییشده بهعنوان متعلق به کودکان در استرالیا¹ لغو شده است.
در واکنش به ارزیابی اولیه، «اندرو لی»⁴ (معاون وزیر در حوزه بهرهوری، رقابت، امور خیریه و خزانهداری) از قانون دفاع کرده و گفته این بن، گفتوگوی ملی درباره استفاده کودکان از شبکههای اجتماعی را تغییر داده است. او همچنین این موضوع را با قوانین سن قانونی نوشیدن الکل مقایسه کرده و گفته انتظار «پایبندی ۱۰۰ درصدی» وجود نداشته است.
ابهامها و ادامه ارزیابی
«ایسیفتی»² این گزارش را یک نگاه اولیه از یک ارزیابی طولانیتر توصیف کرده و گفته دادههای بیشتری به مرور منتشر میشود. در همین حال، این نتایج اولیه این پرسش را پررنگ کرده که وقتی دور زدن یک محدودیت ساده باشد، میزان اثرگذاری آن در عمل چقدر است.
پاورقی منابع و نامها
¹ Australia’s under-16 social media ban / Australia
² eSafety (Australia’s internet regulator)
³ Reuters
⁴ Andrew Leigh
Source: aljazeera.com, reuters.com, thepeninsulaqatar.com, internazionale.it, telecomlive.in, nine.com.au, esafety.gov.au, abc.net.au, techxplore.com, andrewleigh.com, sharering.network