هشدار درباره بحران سلامت روان مادران پس از زایمان در استرالیا

زایمانِ دشوار، آسیب ماندگار

برای اِیمی داوز¹ زایمان آن تجربه زندگی‌ساز و امیدبخشی نبود که انتظارش را داشت. او می‌گوید یک زایمان سخت، زندگی‌اش را زیر و رو کرد و در نهایت باعث شد برای تغییر در سیستم مراقبت‌های بارداری و پس از زایمان در استرالیا² کمپین راه بیندازد.

این تجربه فقط به او محدود نیست. گزارش‌ها می‌گویند حدود یک‌سوم زنان استرالیایی زایمان خود را «تروماتیک» توصیف می‌کنند و نزدیک به ۶ درصد هم پس از زایمان دچار اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) می‌شوند.

وقتی زایمان، ترس و بی‌اختیاری به جا می‌گذارد

ترومای زایمان فقط به یک وضعیت اورژانسی در اتاق زایمان خلاصه نمی‌شود. گاهی از جایی شروع می‌شود که مادر در طول روند زایمان می‌ترسد، احساس می‌کند نادیده گرفته شده، بی‌اختیار است یا اطلاعات کافی ندارد. عوارض، مداخلات غیرمنتظره، ارتباط ضعیف با تیم درمان و کمبود حمایت عاطفی می‌تواند این تجربه را تشدید کند.

برای برخی زنان، پیامدها بعد از ترخیص از بیمارستان هم ادامه دارد: اضطراب، فلش‌بک، اختلال خواب، افسردگی یا ترس از بارداری دوباره. در بعضی موارد، این وضعیت می‌تواند روی پیوند عاطفی با نوزاد، روابط خانوادگی و اعتمادبه‌نفس مادر در مراقبت از کودک اثر بگذارد.

داستان اِیمی داوز¹ یک چهره واقعی به موضوعی داده که خیلی از مادران به سختی درباره‌اش حرف می‌زنند. او تأکید دارد مسئله فقط اتفاقی نیست که برای خودش افتاده؛ درباره این است که زنان قبل، حین و بعد از زایمان شنیده شوند، حمایت شوند و با کرامت با آن‌ها رفتار شود.

شکاف بزرگ بعد از ترخیص از بیمارستان

تمرکز اصلی در زمان زایمان معمولاً روی سلامت نوزاد و ایمنی لحظه تولد است، اما مادرها بعد از برگشتن به خانه ممکن است با چالش‌های جدی جسمی و روانی روبه‌رو شوند.

مراقبت‌های پس از زایمان گاهی پراکنده و نامنسجم است و مادر نمی‌داند دقیقاً برای کمک باید به کجا مراجعه کند. ممکن است هم‌زمان در حال ریکاوری از جراحی یا آسیب جدی باشد و در عین حال با خستگی شدید، مشکلات شیردهی و فشار مراقبت از نوزاد کنار بیاید. اگر زایمان برای او تروماتیک بوده باشد، این فشارها با خاطرات آزاردهنده و نبود پیگیری کافی، سنگین‌تر می‌شود.

یک گزارش دیگر از ۷نیوز³ هم بر درخواست‌ها برای بازنگری جدی در مراقبت‌های پس از زایمان برای مادران استرالیایی تأکید کرده و این حرف را پررنگ‌تر کرده که حمایت باید فراتر از اتاق زایمان ادامه پیدا کند.

تغییرهای پیشنهادی؛ مراقبتِ مادر-محور

از نگاه افرادی مثل اِیمی داوز¹، بهتر شدن مراقبت‌های بارداری و زایمان یعنی ساختن سیستمی که تجربه و نیازهای مادر را در مرکز قرار دهد. این تغییرها می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• توضیح روشن‌تر درباره تصمیم‌ها و مداخلات پزشکی

• رضایت آگاهانه واقعی تا جایی که شرایط اجازه می‌دهد

• دسترسی منظم و قابل اتکا به حمایت روان‌شناختی بعد از زایمان تروماتیک

• تداوم مراقبت در بارداری، زایمان و دوره پس از تولد

• مسیر ساده و قابل فهم برای ثبت شکایت و پیگیری

• بررسی‌هایی که به حرف مادران و خانواده‌ها دقیق گوش می‌دهد

• جدی گرفتن ترومای زایمان به عنوان یک مسئله مهم سلامت

در این نگاه، بیمارستان‌ها و خدمات درمانی فقط نباید به نتیجه‌های بالینی نگاه کنند؛ باید بررسی کنند زنان در طول مراقبت چه احساسی داشته‌اند. ممکن است از نظر پزشکی «همه چیز موفق» بوده باشد، اما اگر مادر احساس کرده کنار گذاشته شده، ناامن بوده یا از تصمیم‌ها حذف شده، همچنان تجربه‌ای تروماتیک برایش شکل می‌گیرد.

وقتی مادرها بلندتر حرف می‌زنند

تصمیم اِیمی داوز¹ برای گفتنِ علنی تجربه‌اش، بخشی از تلاشی گسترده‌تر است تا ترومای زایمان نادیده گرفته نشود. او می‌خواهد این تصور را به چالش بکشد که مادرها باید فقط به سالم بودن نوزاد فکر کنند و از آنچه خودشان پشت سر گذاشته‌اند، سکوت کنند.

در این روایت، «زایمان امن» فقط یک خروجی بالینی سالم نیست؛ احترام، ارتباط درست و مراقبت متناسب از سلامت جسم و روان مادر هم در آن نقش دارد. پیام او هم روشن است: مادرها باید شنیده شوند؛ نه فقط در لحظه زایمان، بلکه در تمام دوره نقاهت و برگشت به زندگی روزمره.

پاورقی‌ها

¹ Amy Dawes

² Australia

³ 7NEWS