چرا شیر گاوِ زیاد میتواند برای نوپاها خطرناک باشد
کارشناسان سلامت در استرالیا¹ به والدین هشدار میدهند مصرف بیشازحد شیر گاو در کودکان خردسال میتواند به کمخونی ناشی از فقر آهن منجر شود و در موارد نادر، خطر مرگ ایجاد کند. یک گزارش تازه از ABC News² میگوید یک متخصص خون در کوئینزلند³ مصرف زیاد شیر گاو را با مرگ سه نوپا در کوئینزلند طی دو سال گذشته مرتبط دانسته است.
موضوع فقط این نیست که شیر گاو آهن کمی دارد. طبق این گزارش، نوشیدن شیر در مقدار زیاد میتواند «مستقیماً مانع» جذب آهن از غذاهای دیگر در بدن کودک شود. این یعنی دو خطر همزمان: کودک با شیر سیر میشود و کمتر سراغ غذاهای آهندار میرود، و از طرف دیگر بدنش آهنِ کمتری را هم از همان غذاهای مصرفشده جذب میکند.
والدین چه نکاتی را بدانند
راهنماییهای مطرحشده در گزارش ABC News² ساده است:
• نوزادان زیر ۱۲ ماه نباید شیر گاو را بهعنوان نوشیدنی دریافت کنند.
• شیر مادر، شیر خشک و آب نوشیدنیهای مناسب در سال اول هستند.
• غذاهای کمکیِ حاوی آهن بهتر است بین چهار تا ششماهگی وارد برنامه غذایی شوند.
• برای کودکان ۱ تا ۵ سال مصرف شیر معمولاً باید به حدود دو لیوان در روز محدود شود.
گزارش همچنین میگوید Queensland Health⁴ در پرونده سلامت کودک (معروف به Red Book⁵) توضیح را شفافتر کرده و نوشته است شیر گاو پرچرب میتواند بعد از ۱۲ ماهگی وارد برنامه شود. این با راهنمای فعلی Healthdirect⁶ همراستا است که میگوید تا ۱۲ ماهگی نوشیدنی اصلی باید شیر مادر یا شیر خشک باشد و شیر گاو حدود ۱۲ ماهگی قابل معرفی است.
چرا آهن برای کودکان مهم است
کمبود آهن میتواند روی رشد، سطح انرژی و تولید سالم گلبولهای قرمز اثر بگذارد. در گزارش ABC News² اشاره شده الگوی غذاییِ پر از شیر گاو و کم از غذاهای آهندار میتواند به کمخونی منجر شود و در موارد شدید، وضعیت را خطرناک کند. همچنین یک صفحه راهنمای بالینی در NHS Lothian RefHelp⁷ «مصرف بیشازحد شیر گاو» را بهعنوان یکی از عوامل خطر در کمخونی میکروسیتیک کودکان مطرح کرده و توصیه میکند مقدار شیر در بررسیهای تغذیهای کودک جدی گرفته شود.
اقدامهای عملی برای خانوادهها
در گزارش ABC News² چند راهکار عملی برای کاهش ریسک در کودکانی که شیر زیادی مینوشند مطرح شده است:
• دادن شیر با لیوان بهجای شیشه، بهخصوص بعد از ۱۲ ماهگی
• ندادن شیر موقع خواب شب یا زمان چرت روزانه
• بیشتر کردن خوراکیهای آهندار مثل گوشت، مرغ، حبوبات، غلات غنیشده و سبزیهای برگدار
• در صورت خیلی بالابودن مصرف، رقیقکردن شیر زیر نظر متخصص
پاورقی منابع و نامها
¹ Australia
² ABC News
³ Queensland
⁴ Queensland Health
⁵ Red Book
⁶ Healthdirect
⁷ NHS Lothian RefHelp
Source: abc.net.au, healthdirect.gov.au, memori.baby, inspq.qc.ca, apps.nhslothian.scot, bumpbites.health, au.headtopics.com, foodregulation.gov.au, bccdc.ca, ods.od.nih.gov, pharmicsvitamins.com, disuria.ru, jgzrichtlijnen.nl