سیگار چگونه بودجه خانواده‌ها را خالی می‌کند
سیگار می‌تواند بودجه خانوار را خالی کند، سلامت و درآمد را پایین بیاورد و فشار مالی را شدیدتر کند. اما واکنش به این آسیب‌ها فقط با «ارزان‌تر کردن سیگار» حل نمی‌شود. گزارش‌های اخیر درباره یک مطالعه تازه، به یک چالش دو بخشی اشاره می‌کند: هم مصرف سیگار کمتر شود، هم افرادی که برای ترک کردن درگیر مشکل‌اند، حمایت کافی بگیرند.¹
هزینه مستقیم برای خانواده‌ها
با قیمت‌های بازار قانونی حدود ۳۸ تا ۶۶ دلار استرالیا برای هر پاکت، کشیدن نصف پاکت در روز می‌تواند سالانه حدود ۷۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ دلار استرالیا هزینه داشته باشد. سیگارهای بازار غیرقانونی ممکن است ارزان‌تر باشند، اما باز هم در مجموع می‌توانند حدود ۳۵۰۰ دلار در سال خرج روی دست فرد بگذارند.¹
پژوهشگران از اصطلاح «محرومیت ناشی از سیگار» استفاده می‌کنند؛ یعنی وقتی پولِ خرج‌شده برای سیگار باعث می‌شود افراد برای نیازهای ضروری مثل غذا، اجاره یا برق کم بیاورند. طبق مطالعه‌ای که مدیکال اکسپرس¹ پوشش داده، در سال ۲۰۲۴، ۱۸.۳٪ از استرالیایی‌هایی که سیگار می‌کشیدند گفته‌اند چنین محرومیتی را تجربه کرده‌اند؛ سهمی بالاتر از انگلستان²، کانادا³ و ایالات متحده⁴.
فشار مالی فراتر از قیمت پاکت
بار مالی فقط به پول خرید سیگار محدود نمی‌شود. بیماری‌های مرتبط با سیگار می‌تواند به مرخصی‌های درمانی بیشتر، افت بهره‌وری، محدود شدن فرصت‌های شغلی و هزینه‌های درمانی بالاتر منجر شود. همچنین اگر نان‌آور اصلی خانواده به‌طور زودهنگام بر اثر بیماری مرتبط با سیگار از دنیا برود، پیامدهای مالی می‌تواند شدید و طولانی‌مدت باشد.¹
در این میان یک تفاوت مهم هم مطرح است: «سختی مالی بین افراد سیگاری» با «روند کلی در کل جمعیت» یکی نیست. مطالعه نشان داده محرومیت ناشی از سیگار در میان افراد سیگاریِ کشورهای بررسی‌شده بیشتر شده است. با این حال سهم کل جمعیت استرالیا که چنین محرومیتی را تجربه می‌کردند، از ۱.۹٪ در سال ۲۰۱۶ به ۱.۵٪ در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته؛ هم‌زمان نسبت بزرگسالان سیگاری هم از ۱۵.۶٪ به ۸.۲٪ رسیده است.¹
چرا ارزان کردن سیگار «راه‌حل ساده» نیست
قیمت پایین‌تر ممکن است در کوتاه‌مدت برای بعضی افراد سیگاری کمی از فشار مالی کم کند. اما نویسندگان مطالعه هشدار می‌دهند کاهش گسترده مالیات می‌تواند انگیزه ترک را کاهش دهد، مصرف را بالا ببرد و شروع سیگار را بیشتر کند؛ به‌ویژه میان جوانان و گروه‌هایی که با محرومیت اجتماعی-اقتصادی مواجه‌اند. به گفته آن‌ها، پایین آوردن قیمت‌ها، عوامل اصلیِ محرومیت ناشی از سیگار را برطرف نمی‌کند.¹
این بحث در کنار نگرانی‌ها درباره تنباکوی غیرقانونی و اثرات مالیات‌های بالای دخانیات ادامه دارد. گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد سیاست‌گذاران در حال بررسی واکنش به بازار غیرقانونی‌اند، اما در گزارش‌های موجود دیدگاه‌های متفاوتی مطرح شده و هنوز یک راه‌حل قطعی و یک‌دست ارائه نشده است.⁵ ⁶
پیشنهاد: سرمایه‌گذاری روی کمک به ترک
پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند درآمد مالیات دخانیات برای کاهش مصرف سیگار و پوشش هزینه‌های درمانی مرتبط با آن استفاده شود، نه اینکه با کاهش مالیات‌ها از حدود ۳.۵۶ میلیارد دلار استرالیا درآمد پیش‌بینی‌شده در سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۷ صرف‌نظر شود. پیشنهادهای مطرح‌شده شامل این موارد است: رایگان شدن داروهای ترک سیگار، گسترش حمایت‌های رفتاری، کنترل قوی‌تر فروش تنباکوی غیرقانونی، و برنامه‌های هدفمند برای گروه‌هایی که بیشترین آسیب را از سیگار می‌بینند.¹
نکته اصلی این است که قیمت دخانیات به‌تنهایی فشار مالی مرتبط با سیگار را حل نمی‌کند. در این گزارش آمده پاسخ پایدارتر، کمک به ترک سیگار همراه با رسیدگی به فشارهای سلامت و مالی است؛ فشارهایی که ترک کردن را برای برخی افراد سخت‌تر می‌کند.¹
پاورقی منابع (اسامی انگلیسی):
¹ Medical Xpress
² England
³ Canada
⁴ United States
⁵ The Sydney Morning Herald
⁶ Herald Sun
⁷ The University of Queensland
⁸ Addiction (journal)
⁹ The Conversation
¹⁰ NHMRC Centre of Research Excellence on Achieving the Tobacco Endgame
¹¹ ARC Future Fellow