محبوبیت ناگهانی ساردین در استرالیا؛ ترند جدید زیبایی و سلامت در تیک‌تاک

ساردین‌مکسینگ؛ چرا قفسه‌ها خالی شده و چه پرسش‌هایی مطرح است

در برخی سوپرمارکت‌های استرالیا¹، با قدم زدن در راهروی کنسرو ماهی ممکن است با یک جای خالی غیرمنتظره روبه‌رو شوید: ساردین‌ها تمام شده‌اند. این کمبود کوتاه‌مدت با موجی از توجه در شبکه‌های اجتماعی به ترندی به نام «ساردین‌مکسینگ» گره خورده است؛ اصطلاحی غیررسمی برای اینکه افراد عمداً ساردین را بیشتر از قبل و گاهی در مقدارهای زیاد مصرف کنند.

در تیک‌تاک² و اینستاگرام³، تعدادی از اینفلوئنسرها ساردین را به‌عنوان منبعی نسبتاً ارزان برای پروتئین و چربی‌های امگا-۳ معرفی می‌کنند. بعضی محتواها حتی پا را فراتر می‌گذارند و با عبارت‌هایی مثل «بوتاکس روی چنگال» از اثرهای ادعایی روی پوست، مو و جوان‌سازی صحبت می‌کنند.

چرا ساردین برای اینفلوئنسرهای سبک زندگی جذاب است

ساردین غذایی فشرده از نظر مواد مغذی و در عین حال آماده‌مصرف است: پروتئین و چربی‌های امگا-۳ دارد و معمولاً درباره وجود موادی مثل ویتامین دی هم از آن یاد می‌شود. کنسروی بودن باعث می‌شود ماندگاری بالایی داشته باشد، نسبتاً ارزان است و معمولاً به آماده‌سازی پیچیده نیاز ندارد؛ ویژگی‌هایی که آن را برای کاربران شبکه‌های اجتماعی که دنبال «هک‌های سلامتی» سریع و کم‌هزینه هستند، جذاب می‌کند.

هم‌زمان با «ساردین‌مکسینگ»، ایده‌های دیگری هم در فضای آنلاین دیده می‌شود؛ از جمله «ساردین‌کور» و «تابستان دختر ساردینی»، که ساردین را علاوه بر غذا، به یک نماد سبک زندگی و حتی مد تبدیل می‌کند.

ادعاهای بزرگ در کنار رژیم‌های محدودکننده

در روایت‌های آنلاین، مرز میان توصیه‌های معمول تغذیه‌ای و ادعاهای بزرگ گاهی مبهم می‌شود. ساردین می‌تواند بخشی از یک رژیم غذایی متعادل باشد، اما ادعاهایی مثل تضمین پوست درخشان، موی بهتر یا اثر ضدپیری با مصرف زیاد، همان چیزی نیست که به‌عنوان شواهد تثبیت‌شده تغذیه‌ای مطرح می‌شود.

برخی نسخه‌های ترند به «روزه ساردین» هم نسبت داده می‌شود؛ یعنی چند روز مصرف غذاها محدود می‌شود و تقریباً فقط ساردین خورده می‌شود. رژیمی که روی یک ماده غذایی بچرخد، می‌تواند دسترسی به طیف کامل مواد مغذیِ موجود در یک رژیم متنوع را سخت‌تر کند.

از نظر عملی هم موضوع «اعتدال» مطرح است: بسته به محصول، کنسرو ساردین می‌تواند نمک قابل توجهی داشته باشد. همچنین افرادی که آلرژی به غذاهای دریایی دارند یا شرایط پزشکی خاصی دارند، معمولاً لازم است درباره مصرف‌شان نظر تخصصی بگیرند.

مسئله بزرگ‌تر: ردگیری منشأ و تاب‌آوری زنجیره تأمین

نگرانی‌ای که در گفته‌های برخی کارشناسان پررنگ است، فقط مربوط به «سلامت» نیست؛ بلکه به این برمی‌گردد که شیلات و زنجیره تأمین تا چه حد می‌توانند افزایش ناگهانی تقاضا را مدیریت کنند. آدریان مدر⁴، مدیر برنامه غذای دریایی پایدار در انجمن حفاظت دریایی استرالیا⁵، به نمونه‌هایی اشاره کرده که افزایش ناگهانی تقاضا برای گونه‌های دریایی فشار سنگینی ایجاد کرده است؛ مثل باله کوسه، خیار دریایی و برخی شیلات تُن.

از طرف دیگر، بخشی از ساردین کنسرویِ موجود در قفسه‌های استرالیا وارداتی است و برای مصرف‌کننده همیشه روشن نیست دقیقاً از کجا صید شده، با چه روشی صید شده و آیا شیلات آن به شکل پایدار مدیریت می‌شود یا نه. به همین دلیل، برخی سازمان‌ها از مردم می‌خواهند علاوه بر توجه به هشتگ‌های وایرال، به «منشأ محصول» و شاخص‌های پایداری هم دقت کنند.

آنچه در استرالیا گفته می‌شود

در گزارش SBS News⁶ گفته می‌شود این موج باعث شده در بعضی فروشگاه‌ها ساردین کمیاب شود. در همین گزارش، لیزا اَشر⁷ از دانشکده بازرگانی دانشگاه سیدنی⁸ به الگوی تکرارشونده ترندهای غذایی اشاره می‌کند: افزایش ناگهانی تقاضا، خالی شدن قفسه‌ها، احتمال بالا رفتن قیمت، و سپس برگشت تدریجی کالا با فروکش کردن موج.

در بخش دیگری، جاناتان اسمارت⁹، پژوهشگر وابسته ارشد در دانشگاه جیمز کوک¹⁰، موضوع واردات را مطرح می‌کند و می‌گوید منشأ و استانداردهای مدیریت شیلات در کشورهایی که محصول از آنجا وارد می‌شود، برای ارزیابی پیامدهای محیط‌زیستی اهمیت دارد. در عین حال، او درباره ویژگی زیستی ساردین هم صحبت می‌کند و می‌گوید ساردین ماهیِ سریع‌الرشد و کوتاه‌عمر است و در برخی شرایط می‌تواند تاب‌آوری بیشتری داشته باشد.

گزارش همچنین به این نکته اشاره می‌کند که بزرگ‌ترین شیلات استرالیا یک شیلات ساردین در استرالیای جنوبی¹¹ است و بخش زیادی از صید آن به خوراک آبزی‌پروری می‌رود و کمتر به مصرف انسانی می‌رسد؛ موضوعی که باعث می‌شود برچسب محصول و «استرالیایی بودن» آن برای مصرف‌کننده مهم باشد.

پیوست: ارجاعات نام‌های خاص (اصل انگلیسی)

¹ Australia

² TikTok

³ Instagram

⁴ Adrian Meder

⁵ Australian Marine Conservation Society

⁶ SBS News

⁷ Lisa Asher

⁸ University of Sydney Business School

⁹ Jonathan Smart

¹⁰ James Cook University

¹¹ South Australia