ثبت رکورد تازه فشار هوا در استرالیا
دادههای اولیه نشان میدهد صبح دوشنبه، بالاترین فشار هوای ثبتشده در استرالیا در اوس¹ در تاسمانیا² اندازهگیری شده است. ساعت ۹:۵۰ صبح، ایستگاه هواشناسی این شهر کوچک که حدود ۶۷ کیلومتر شمالغرب هوبارت³ قرار دارد، فشار هوا را ۱۰۴۴.۵ هکتوپاسکال ثبت کرد؛ عددی که رکورد قبلی کشور یعنی ۱۰۴۴.۳ هکتوپاسکال در لانچستون⁴ در ۷ جون ۱۹۶۷ را پشت سر گذاشت.
این رکورد بهدلیل یک سامانه کمنظیر پرفشار بوده که مرکز آن تقریباً دقیقاً روی تاسمانیا قرار گرفته و در حال حاضر بخش زیادی از وضعیت آبوهوای کشور را تحت تأثیر دارد. تحلیل اداره هواشناسی استرالیا⁵ از فشار هوا در صبح دوشنبه، وجود یک پرفشار با مقدار بالای ۱۰۴۰ هکتوپاسکال روی تاسمانیا را نشان میدهد.
چرا این پرفشار تا این حد قوی شده است؟
«پرفشارها» وقتی شکل میگیرند که هوا با حرکت رو به پایین به سمت سطح زمین میآید؛ این حرکت باعث فشردهشدن جو در نزدیکی سطح و افزایش فشار میشود. چیزی که در این سامانه بیشتر جلب توجه میکند، کند بودن حرکت آن و زمان وقوع است.
این سامانه پس از عبور از بایت⁶ در روز شنبه، هنگام نزدیک شدن به تاسمانیا در روز یکشنبه کند شد و حالا تقریباً در همان موقعیت متوقف مانده است. همین کمتحرکی باعث شده هوا در یک نقطه روی هم «جمع» شود و یکی از دلیلهای اصلی بالا رفتن غیرعادی فشار در سطح زمین باشد.
همزمان، قرار گرفتن این رویداد در نیمه زمستان هم نقش داشته است؛ صبح دوشنبه دما در بخشهای داخلی تاسمانیا بهطور محسوسی پایینتر از صفر رفت و چون هوای سرد متراکمتر است، خودش میتواند یکیدو هکتوپاسکال به عدد فشار اضافه کند.
شبهای یخی، یخزدگی گسترده و افت سطح دریا
زیر چنین پرفشار قدرتمندی، واضحترین تغییر در هوا سرد شدن شدید شبها است. سامانههای پرفشار معمولاً با آسمان صاف و بادهای ضعیف همراهاند و همین شرایط باعث میشود گرما در طول شب خیلی راحت از سطح زمین به فضا تابش و خارج شود.
ایستگاه ارتفاعات لیاونِی⁷ در مرکز تاسمانیا پایینترین دمای حداقل روز دوشنبه را با ۸.۱- درجه سانتیگراد ثبت کرد. اوس¹ هم به ۵.۵- رسید. ایستگاه رسمی هوبارت³ بهدلیل نزدیکی به رودخانه درونت⁸ معمولاً کمتر زیر صفر میرود، اما ایستگاههای نزدیکتر در داخل خشکی مانند بوشی پارک⁹ و گروو¹⁰ بهترتیب ۳.۰- و ۲.۳- ثبت کردند.
این پرفشار همچنین باعث یخزدگی گسترده در ویکتوریا¹¹ و جنوب نیو ساوت ولز¹² شده است. کولدستریم¹³ در حاشیه ملبورن¹⁴ صبح را با ۲.۷- شروع کرد و فرودگاه تولامارین¹⁵ هم ۰.۱ درجه را ثبت کرد. با توجه به اینکه این سامانه در نیمه اول هفته همچنان در همان محدوده باقی میماند، در چند شب آینده امکان ثبت کمینههای سردتر هم وجود دارد. پیشبینی شده صبح سهشنبه یخزدگی در بیشتر مناطق تاسمانیا و ویکتوریا و بخشهایی از NSW و استرالیای جنوبی¹⁶ رخ دهد.
یک اثر کمتر محسوس این است که فشار بالاتر، سطح دریا را پایینتر میبرد؛ بهطور تقریبی هر ۱ هکتوپاسکال افزایش فشار میتواند حدود ۱ سانتیمتر سطح آب را کاهش دهد. این دقیقاً برعکس وضعیتی است که در یک سیکلون حارهای رخ میدهد، وقتی فشار خیلی پایین، موج طوفانی ایجاد میکند و میتواند به سیلاب ساحلی منجر شود. با توجه به اینکه فشار این سامانه حدود ۲۰ تا ۳۰ هکتوپاسکال بالاتر از حد معمول است، سطح آب در جنوبشرق استرالیا در حال حاضر حدود ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر پایینتر از وضعیت یک الگوی عادی هوا گزارش شده است.
ادامه الگوهای پرفشار در نمودارهای هواشناسی
این سامانه احتمالاً تا روز جمعه از ساحل شرقی تاسمانیا عبور میکند، اما در نگاه بلندمدت، به یک روند مشخص اشاره شده است: سامانههای پرفشار در نمودارهای هواشناسی منطقه بیشتر دیده میشوند. این تغییر بهعنوان یکی از اثرهای شناختهشده تغییرات اقلیمی مطرح شده و بخشی از آن به گسترش نواحی حارهای مربوط است.
در این الگو، هوا نزدیک استوا بهخاطر گرمایش خورشیدی بالا میرود، سپس به شمال و جنوب پخش میشود تا سرد شود و در محدودههای نیمهحارهای یا عرضهای میانی پایین بیاید؛ همین فرایند دلیل شکلگیری معمول پرفشارها و حرکت آنها در منطقه است. اما با تقویت و گسترش این چرخه که به سلول هادلی¹⁷ معروف است، ستون هوای در حال فرونشست هم قویتر میشود و هم در عرضهای جنوبیتری اتفاق میافتد.
به رویدادی مشابه اشاره شده که حدود دو سال قبل هم فشارهایی نزدیک ۱۰۴۴ هکتوپاسکال را ثبت کرده بود و دادههای BOM⁵ از سال ۱۹۵۰ یک روند افزایشی در تعداد و شدت پرفشارها در منطقه نشان میدهد.
پاورقی نامها:
¹ Ouse
² Tasmania
³ Hobart
⁴ Launceston
⁵ Bureau of Meteorology (BOM)
⁶ the Bight
⁷ Liawenee
⁸ Derwent River
⁹ Bushy Park
¹⁰ Grove
¹¹ Victoria
¹² New South Wales (NSW)
¹³ Coldstream
¹⁴ Melbourne
¹⁵ Tullamarine Airport
¹⁶ South Australia
¹⁷ Hadley Cell