کاهش پوسیدگی دندان در سراسر کوئینزلند، اما نابرابری منطقهای پابرجاست
بر اساس نتایج «مطالعه سلامت دهان کودکان کوئینزلند»¹ در سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴، طی یک دهه گذشته سلامت دهان و دندان کودکان در «کوئینزلند»² بهبود داشته و میزان پوسیدگی دندان در همه گروههای سنی کاهش یافته است؛ با این حال محل زندگی کودک و شرایط اجتماعیـاقتصادی خانواده همچنان نقش پررنگی در دسترسی به خدمات دندانپزشکی دارد.
این پژوهش به رهبری «دانشگاه کوئینزلند»³ و با همکاری «کوئینزلند هلث»⁴، «اجوکیشن کوئینزلند»⁵ و چند دانشگاه دیگر انجام شد و تغییرات سلامت دهان کودکان را نسبت به یک دهه قبل بررسی کرد. در این مطالعه، دادههای سلامت دهان از ۷٬۷۱۸ دانشآموز ۵ تا ۱۴ سال جمعآوری و با نتایج مطالعه دوره ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۲ مقایسه شد.
نقش آبِ دارای فلوراید و فاصله دسترسی در مناطق مختلف
گزارش نشان میدهد بیشترین بهبود در مناطقی دیده شده که آب آشامیدنی دارای فلوراید بوده است و این روند از سال ۲۰۱۰ ادامه داشته است. با این حال، نزدیک به یکسوم کودکان در «کوئینزلند»² به آبِ دارای فلوراید دسترسی ندارند؛ موضوعی که بیشتر در مناطق منطقهای گزارش شده است.
کودکان مناطق دورافتاده، پوسیدگی درماننشده بیشتری دارند
یافتهها اختلاف قابل توجهی را در میزان پوسیدگی درماننشده، بر اساس محل سکونت نشان میدهد: این نرخ از ۲۱٫۱ درصد در شهرهای بزرگ تا ۳۹٫۱ درصد در مناطق دورافتاده و بسیار دورافتاده متغیر بوده است.
در گزارش به این نکته اشاره شده که خانوادهها در مناطق منطقهای و دورافتاده ممکن است با مسیرهای طولانیتر برای مراجعه، تعداد کمتر ارائهدهندگان خدمات دندانپزشکی و دسترسی محدودتر به خدمات پیشگیرانه روبهرو باشند.
«دکتر بن استوت»⁶، «افسر ارشد دندانپزشکی کوئینزلند»²، گفته است این گزارش هم بهبودهای معنادار را نشان میدهد و هم مشخص میکند چالشهایی باقی ماندهاند. او تأکید کرده که کُد پستی محل زندگی کودک و درآمد والدین همچنان بر سلامت دهان اثر میگذارد.
افزایش مراجعه زودهنگام به دندانپزشک
پژوهش همچنین از افزایش مراجعههای زودهنگام خبر میدهد: سهم کودکانی که تا دو سالگی برای نخستین بار به دندانپزشک مراجعه کردهاند از ۲۰ درصد به ۳۱ درصد رسیده است. در گزارش آمده که مراجعه زودهنگام میتواند به شناسایی زودتر مشکلات کمک کند و به خانوادهها درباره مسواکزدن، رژیم غذایی و محافظت با فلوراید، اطلاعات بدهد؛ با وجود این افزایش، پژوهشگران گفتهاند هنوز ظرفیت قابل توجهی برای بالا بردن میزان مراجعه در سنین پایین وجود دارد.
شکاف درآمد و تحصیل در مراجعه به خدمات دندانپزشکی
طبق یافتهها، کودکانی که از خانوادههای کمدرآمدتر و با سطح تحصیلات پایینتر هستند، دو برابر بیشتر احتمال دارد که هرگز به ارائهدهنده خدمات دندانپزشکی مراجعه نکرده باشند؛ این در حالی است که کودکان واجد شرایط میتوانند از خدمات پایه رایگان (از جمله معاینه) از طریق «Child Dental Benefits Schedule»⁷ دولت «Commonwealth Government»⁸ استفاده کنند.
رفتارهای بهداشتی: کاهش نوشیدنیهای شیرین و افت مسواکزدن دوبار در روز
در بخش دیگری از گزارش آمده است که فقط ۶۳ درصد کودکان روزی دو بار مسواک میزنند؛ رقمی که نسبت به ۷۲ درصدِ یک دهه قبل کاهش نشان میدهد. همچنین سهم کودکانی که نوشیدنیهای شیرین مصرف میکنند ۲۲ واحد درصد کاهش داشته و از ۵۱ درصد به ۲۹ درصد رسیده است.
از پیشگیری تا خدمات هدفمند در مناطق نیازمند
نتایج مطالعه نشان میدهد اقدامهای عمومی در سطح جمعیت، بهویژه فلورایددار کردن آب، با کاهش پوسیدگی دندان همراه بوده است؛ اما نابرابری در دسترسی باعث شده این مزیتها به یک اندازه به همه کودکان نرسد. اختلاف میان شهرهای بزرگ و مناطق دورافتاده، به نیاز برای خدمات هدفمندتر و راهبردهای پیشگیرانه در مناطق دارای نیاز بیشتر اشاره دارد؛ از جمله افزایش آگاهی درباره یارانهها، گسترش خدمات محلی و حمایت از مراجعه در سنین پایین.
گزارش همچنین یادآور میشود که پوسیدگی دندان میتواند بر راحتی کودک، غذا خوردن، خواب، حضور در مدرسه و کیفیت زندگی اثر بگذارد و به همین دلیل پیشگیری و درمان بهموقع در دوران کودکی اهمیت دارد.
پانویسها (نامهای اصلی):
¹ Queensland Child Oral Health Study (QCOHS) 2022–24
² Queensland
³ The University of Queensland (UQ)
⁴ Queensland Health
⁵ Education Queensland
⁶ Dr Ben Stute
⁷ Child Dental Benefits Schedule
⁸ Commonwealth Government