نتایج نگران‌کننده PISA؛ افت بی‌سابقه نمره‌های ریاضی و خواندن در استرالیا

افت تاریخی نمره‌های خواندن و ریاضی در پیسا

نوجوانان استرالیا¹ در تازه‌ترین ارزیابی بین‌المللی آموزشی، پایین‌ترین نتایج ثبت‌شده خود را در خواندن و ریاضی به دست آورده‌اند؛ موضوعی که دوباره توجه‌ها را به بی‌نظمی کلاس‌ها، حواس‌پرتی دیجیتال و افزایش فاصله میان گروه‌های مختلف دانش‌آموزان جلب کرده است.

نتایج برنامه ارزیابی بین‌المللی دانش‌آموزان (PISA)² برای سال ۲۰۲۵، که توسط شورای پژوهش آموزشی استرالیا³ منتشر شد، دانش‌آموزان ۱۵ساله را در ۹۱ کشور و اقتصاد بررسی کرده است. استرالیا¹ همچنان بالاتر از میانگین سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)⁴ قرار دارد، اما روند بلندمدت عملکرد آن کاهش یافته است.

نمره‌های خواندن و ریاضی به پایین‌ترین سطح ثبت‌شده رسید

امتیازهای ریاضی و خواندن در استرالیا¹ به پایین‌ترین سطحی رسیده که از زمان آغاز حضور این کشور در آزمون PISA² ثبت شده است.

کاهش در بلندمدت پررنگ‌تر بوده است: در مقایسه با سال‌های نخست، نمره‌های استرالیا¹ از سال ۲۰۰۳ در ریاضی ۴۶ امتیاز و از سال ۲۰۰۰ در خواندن ۳۷ امتیاز افت کرده است. عملکرد علوم هم از سال ۲۰۰۶ ۱۸ امتیاز پایین آمده، هرچند نتیجه جدید علوم نسبت به ۲۰۲۲ در مجموع تغییر چشمگیری نداشته است.

OECD⁴ برآورد می‌کند اختلاف ۲۰ امتیاز تقریباً معادل یک سال یادگیری است. بر این اساس، دانش‌آموزان استرالیا¹ اکنون در ریاضی و خواندن بیش از دو سال از هم‌سن‌وسال‌های نسل‌های قبلی عقب‌تر قرار می‌گیرند.

با وجود افت‌ها، نظام آموزشی استرالیا¹ همچنان در مقایسه جهانی جایگاه نسبتاً بالایی دارد. بسته به نوع رتبه‌بندی، دانش‌آموزان استرالیا¹ حدود رتبه ۱۰ یا ۱۱ در خواندن و علوم، و حدود رتبه ۱۶ یا ۱۷ در ریاضی قرار گرفته‌اند.

این نتایج بخشی از یک روند گسترده‌تر بین‌المللی هم هست؛ میانگین عملکرد کشورهای OECD⁴ در هر سه حوزه آزمون کاهش داشته است. با این حال، پژوهشگران آموزشی می‌گویند روند افت بلندمدت استرالیا¹ پیش از همه‌گیری COVID-19⁵ شروع شده و فقط با اختلالات دوران کرونا توضیح داده نمی‌شود.

بی‌نظمی کلاس‌ها همچنان یک نگرانی جدی است

یافته‌های PISA² همچنین روی مشکل پایدار نظم و انضباط در کلاس‌های استرالیا¹ تأکید کرده است.

حدود ۴۱ درصد از دانش‌آموزان استرالیا¹ گفته‌اند سر و صدا و بی‌نظمی، در کلاس‌هایشان به‌طور مکرر رخ می‌دهد؛ در حالی که میانگین OECD⁴ حدود ۳۱ درصد گزارش شده است. از نظر شاخص‌های «اقلیم انضباطی کلاس»، دانش‌آموزان استرالیا¹ در رتبه‌های پایین بین‌المللی قرار گرفته‌اند.

در یک نظرسنجی ملی جداگانه از بیش از ۳۷۰ معلم، گزارش شده است آموزگاران به‌طور متوسط در هر کلاس ۳۰ دقیقه‌ای حدود ۹ دقیقه زمان را به دلیل بدرفتاری یا بی‌نظمی دانش‌آموزان از دست می‌دهند. پژوهشگران برآورد کرده‌اند در طول یک سال تحصیلی، این میزان می‌تواند نزدیک به ۱۲ هفته یادگیری از دست‌رفته باشد.

این گزارش‌ها درخواست‌ها برای تعریف روشن‌تر انتظارات رفتاری، اجرای سیاست‌های یکپارچه در سطح مدرسه و حمایت بیشتر از معلمان در مدیریت کلاس‌های پرتلاطم را پررنگ‌تر کرده است. بلیز جوزف⁶، از چهره‌های حوزه تحلیل آموزشی، گفته است وقتی کلاس‌ها مرتب مختل می‌شوند، یادگیری مؤثر برای دانش‌آموزان دشوار می‌شود و مدارس به روال‌های آموزشی صریح و رویکردهای ثابت در برخورد با رفتار نیاز دارند.

دستگاه‌های دیجیتال زیر ذره‌بین

حواس‌پرتی دیجیتال به یکی از محورهای اصلی نگرانی تبدیل شده است.

حدود ۳۹ درصد از دانش‌آموزان استرالیا¹ گفته‌اند هم‌کلاسی‌هایشان با منابع دیجیتال حواسشان پرت می‌شود؛ در حالی که میانگین OECD⁴ ۲۸ درصد است. پژوهشگران هشدار داده‌اند موضوع فقط گوشی هوشمند نیست؛ لپ‌تاپ و تبلت‌هایی که در کلاس استفاده می‌شوند هم می‌توانند فرصت‌هایی برای بازی، پیام‌رسانی و وب‌گردی نامرتبط ایجاد کنند.

در بسیاری از مدارس استرالیا¹ محدودیت‌هایی برای تلفن همراه اعمال شده، اما داده‌های PISA² نشان می‌دهد ممنوعیت تلفن همراه لزوماً همه شکل‌های حواس‌پرتی در کلاس را پوشش نمی‌دهد. جیسون کلر⁷، وزیر آموزش، از ایده «دیجیتال دیتاكس» صحبت کرده و گفته استفاده بیش از حد از صفحه‌نمایش می‌تواند با پیامدهای آموزشی همراه باشد.

در عین حال، برخی پژوهشگران تأکید می‌کنند نباید به‌سرعت یک رابطه علت و معلولی قطعی بین استفاده از دستگاه‌ها و افت نمره‌ها ترسیم کرد؛ چون عملکرد دانش‌آموزان تحت تأثیر عوامل متعدد است، از جمله حضور و غیاب، کیفیت تدریس، محرومیت اجتماعی-اقتصادی، سلامت روان، رفاه دانش‌آموزان و فضای کلی یادگیری.

نابرابری آموزشی همچنان عامل مهم است

نتایج نشان می‌دهد شکاف قابل توجهی میان دانش‌آموزان مدارس دولتی و غیردولتی وجود دارد. دانش‌آموزان مدارس دولتی در خواندن، ریاضی و علوم به‌طور متوسط حدود ۵۰ امتیاز پایین‌تر از دانش‌آموزان مدارس غیردولتی ثبت کرده‌اند؛ رقمی که تقریباً معادل دو سال و نیم یادگیری برآورد می‌شود.

این فاصله، بحث‌هایی را درباره اثر محرومیت، میزان منابع مدرسه، دسترسی به خدمات حمایتی و تفاوت در ترکیب جمعیت دانش‌آموزی مدارس مطرح کرده است.

حضور و غیاب هم به‌عنوان یک موضوع برجسته دیده می‌شود: نزدیک به ۴۴ درصد از دانش‌آموزان استرالیا¹ گفته‌اند در دو هفته پیش از آزمون PISA² دست‌کم یک روز مدرسه را از دست داده‌اند؛ در حالی که این رقم در OECD⁴ حدود ۲۴ درصد گزارش شده است.

واکنش‌ها و بحث‌های مطرح‌شده پس از انتشار نتایج

پس از انتشار نتایج، فشارها بر دولت‌ها و مدارس برای تقویت سواد پایه و مهارت‌های عددی، بهبود حضور و غیاب، و پشتیبانی از معلمان در کلاس‌های پر اختلال بیشتر شده است.

در گزارش‌های رسانه‌ای و اظهارنظرهای مطرح‌شده، به گزینه‌هایی مانند آموزش صریح‌تر خواندن و ریاضی، تقویت روال‌های کلاس، حمایت هدفمند از دانش‌آموزان محروم و تعیین محدودیت‌های روشن‌تر برای فناوری‌های غیرضروری در زمان تدریس اشاره شده است.

در پوشش‌های مرتبط، مهندسان استرالیا⁸ این نتایج را «زنگ بیدارباش» توصیف کرده و گفته‌اند بهبود خروجی‌های ریاضی برای نیازهای آینده نیروی کار اهمیت بالایی دارد. همچنین اتحادیه آموزش استرالیا⁹ تأکید کرده که هنگام نگاه به رتبه‌بندی‌ها باید به پیچیدگی‌های کلاس‌ها، رشد نابرابری و نیاز به حمایت‌های بیشتر برای دانش‌آموزان و معلمان هم توجه شود.

پاورقی نام‌های اصلی (English):

¹ Australia

² Programme for International Student Assessment (PISA)

³ Australian Council for Educational Research

⁴ Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD)

⁵ COVID-19

⁶ Blaise Joseph

⁷ Jason Clare

⁸ Engineers Australia

⁹ Australian Education Union