زنگ خطر برای آموزش استرالیا؛ هشدار وزیر آموزش درباره فناوری در مدارس

افت بی‌سابقه نمرات ریاضی و خواندن در ارزیابی پیسا

دانش‌آموزان دبیرستانی استرالیا¹ در تازه‌ترین ارزیابی بین‌المللی آموزشی، پایین‌ترین نتایج ثبت‌شده تاریخ این کشور را در ریاضی و خواندن به دست آوردند؛ موضوعی که جیسون کلر²، وزیر آموزش فدرال، را واداشت تا درباره شیوه استفاده از فناوری در مدارس درخواست بازنگری جدی مطرح کند.

این داده‌ها مربوط به برنامه ارزیابی بین‌المللی دانش‌آموزان (PISA)³ در سال ۲۰۲۵ است؛ آزمونی که عملکرد دانش‌آموزان ۱۵ ساله را در سه حوزه خواندن، ریاضی و علوم می‌سنجد. نتایج جدید، ادامه روند نزولی طولانی‌مدتی را نشان می‌دهد که از اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی در امتیازهای استرالیا¹ دیده شده است.

ریاضی و خواندن دوباره افت کردند

طبق گزارش‌ها، امتیاز ریاضی دانش‌آموزان استرالیا¹ نسبت به ارزیابی قبلی ۹ نمره کاهش داشته و امتیاز خواندن نیز ۷ نمره پایین آمده است. در مقابل، نتیجه علوم اندکی بهتر شده و ۲ نمره افزایش را نشان می‌دهد.

با وجود این افت‌ها، استرالیا¹ همچنان در هر سه حوزه بالاتر از میانگین کشورهای سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (OECD)⁴ قرار دارد. بر اساس نتایج تازه، دانش‌آموزان این کشور در علوم و خواندن رتبه ۱۰ و در ریاضی رتبه ۱۶ را در سطح بین‌المللی کسب کرده‌اند.

اما روند بلندمدت همچنان کاهشی گزارش شده است: از اوایل دهه ۲۰۰۰، نتایج استرالیا¹ در ریاضی ۴۶ نمره، در خواندن ۳۷ نمره و در علوم ۱۸ نمره پایین آمده است.

OECD⁴ تخمین می‌زند اختلاف ۲۰ نمره در نتایج پیسا، تقریباً معادل یک سال یادگیری است؛ معیاری که در گزارش‌ها برای توضیح بزرگی این افت‌ها به آن اشاره شده است.

اشاره وزیر به نقش استفاده از صفحه‌نمایش

جیسون کلر² گفت نتایج پیسا ارتباطی میان میزان زمانی که دانش‌آموزان آنلاین هستند و عملکرد تحصیلی آن‌ها نشان می‌دهد. به گفته او، داده‌های پیسا حاکی از آن است که هرچه زمان آنلاین بودن کودکان بیشتر می‌شود، نتایجشان افت می‌کند.

او تأکید کرد فناوری همچنان در آموزش نقش مهمی دارد؛ به‌ویژه با توجه به اینکه دانش‌آموزان باید ابزارهای دیجیتال و هوش مصنوعی را بشناسند. با این حال، او گفت ممکن است مدارس ناچار شوند میزان استفاده تفریحی و حواس‌پرت‌کن از صفحه‌نمایش در کلاس‌ها را کاهش دهند.

کلر² این رویکرد را با عبارت «دیجیتال دیتاکس» توصیف کرد و گفت موضوع احتمالاً در نشست بعدی وزیران آموزش فدرال و ایالتی و قلمروها در ماه اکتبر مطرح خواهد شد.

اظهارات وزیر در ادامه اقدام برخی مدارس برای حذف یا محدود کردن تلفن همراه مطرح شده، اما او یادآوری کرد که دانش‌آموزان همچنان در طول روز مدرسه از لپ‌تاپ‌ها و تبلت‌ها استفاده می‌کنند. او هشدار داد این دستگاه‌ها می‌توانند به عامل حواس‌پرتی در کلاس تبدیل شوند یا جایگزین یادگیری عمیق‌تر شوند.

بحث درباره اصلاحات گسترده‌تر آموزشی

این نتایج دوباره بحث‌ها درباره برنامه درسی استرالیا¹، استانداردهای تدریس و نظم کلاس را پررنگ کرده است. جولیان لیسر⁵، سخنگوی آموزش در اپوزیسیون، خواستار ساده‌تر و محدودتر شدن برنامه درسی شد و گفت کم کردن تعداد موضوعات می‌تواند به تمرکز بیشتر مدارس بر مهارت‌های پایه کمک کند. اپوزیسیون همچنین بر استانداردهای سخت‌گیرانه‌تر درباره نظم و انضباط در مدارس تأکید کرده است.

کلر² گفت دولت در حال پیگیری مجموعه‌ای از اصلاحات است؛ از جمله تغییرات در برنامه درسی ریاضی و اجرای سنجش‌های زودهنگام سواد خواندن و حساب‌کردن. به گفته او، آزمون فونیکس سال اول ابتدایی در مدارس دولتی استرالیا¹ اجرا شده و یک سنجش عددی (numeracy) نیز برنامه‌ریزی شده است.

همچنین گزارش‌ها می‌گویند دولت فدرال متعهد شده طی ۱۰ سال آینده ۲۰ میلیارد دلار بودجه اضافی برای مدارس دولتی اختصاص دهد.

کلر² به اصلاحات انجام‌شده در بریتانیا⁶ اشاره کرد و آن را نمونه‌ای دانست که نشان می‌دهد تغییرات بلندمدت می‌تواند نتایج ملی را بهبود دهد؛ او گفت اصلاحات استرالیا¹ زمان می‌برد اما روند آن در جریان است.

شکاف آموزشی و مسئله برابری

نتایج پیسا همچنین به اختلاف قابل توجه میان مدارس دولتی و غیردولتی اشاره دارد. طبق گزارش‌ها، دانش‌آموزان مدارس دولتی استرالیا¹ در علوم، خواندن و ریاضی حدود ۵۰ نمره پایین‌تر از دانش‌آموزان مدارس مستقل (independent) قرار گرفته‌اند؛ فاصله‌ای که معادل تقریبی دو سال و نیم تحصیل عنوان شده است.

برخی فعالان و مدافعان آموزش گفته‌اند این یافته‌ها نیاز به سرمایه‌گذاری هدفمند در مدارس دولتی، حمایت قوی‌تر از معلمان و توجه به رفاه دانش‌آموزان و نابرابری آموزشی را برجسته می‌کند.

اختلال و بی‌نظمی در کلاس نیز به‌عنوان دغدغه مطرح شده و استرالیا¹ در شاخص نظم کلاس، در میان کشورهای حاضر رتبه‌ای نزدیک به انتهای جدول داشته و جایگاه ۶۹ از ۸۰ کشور گزارش شده است.

موضوعی که دولت‌ها باید درباره آن تصمیم بگیرند

بر اساس این گزارش‌ها، نتایج تازه پیسا نشان نمی‌دهد دانش‌آموزان استرالیا¹ در مجموع پایین‌تر از استانداردهای جهان هستند، اما تصویری از کاهش برتری نسبی و ادامه ضعف در درس‌های پایه ارائه می‌دهد. در گزارش‌ها گفته می‌شود چالش اصلی برای دولت‌ها این است که سهم عوامل مختلف—از فناوری و حواس‌پرتی تا طراحی برنامه درسی، کمبود معلم، نابرابری، رفتار کلاسی و بودجه—را در این روند مشخص کنند.

پاورقی نام‌های انگلیسی

¹ Australia

² Jason Clare

³ Programme for International Student Assessment (PISA)

⁴ Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD)

⁵ Julian Leeser

⁶ United Kingdom