سایه چهارمین افزایش نرخ بهره؛ هشدار بانکهای بزرگ به وامگیرندگان
وامگیرندگان استرالیایی با احتمال یک افزایش دیگر در نرخ بهره روبهرو هستند؛ چون هر چهار بانک بزرگ استرالیا پیشبینی کردهاند که بانک مرکزی استرالیا¹ تا پیش از پایان سال، بار دیگر نرخ نقدی را بالا ببرد.
این تغییر چشمگیر پس از آن رخ داد که وستپک² از پیشبینی قبلی خود عقبنشینی کرد؛ پیشتر انتظار داشت نرخها بدون تغییر بماند، اما حالا برای نوامبر افزایش ۲۵ واحد پایه را محتمل میداند. با این تغییر، وستپک به کامنولث بانک³، ایاِنزد⁴ و اِنایبی⁵ پیوسته که همگی رسیدن نرخ نقدی به ۴.۶۰ درصد را پیشبینی میکنند.
احتمال افزایش در سپتامبر هم جدیتر شده است
با اینکه برای چند اقتصاددان، نوامبر هنوز زمان محتملتری است، اما احتمال افزایش نرخ در نشست بعدی بانک مرکزی استرالیا در ۲۹ سپتامبر هم بهمرور جدیتر شده است.
کامنولث بانک میگوید نشست سپتامبر «روی میز» است و به دادههای اقتصادی قویتر، تورم ماندگار و تغییر در ادبیات اخیر بانک مرکزی اشاره میکند. سناریوی پایه این بانک همچنان افزایش در نوامبر است، اما میگوید اگر سیاستگذاران به این جمعبندی برسند که فشار تورمی نیاز به واکنش فوری دارد، ممکن است زودتر اقدام کنند.
اِنایبی صریحتر صحبت کرده و افزایش در سپتامبر را پیشبینی میکند؛ حتی احتمال داده بعد از آن، یک افزایش دیگر هم در نوامبر رخ دهد. در گزارشها آمده دویچه بانک⁶، یوبیاِس⁷ و مورگان استنلی⁸ هم انتظار حرکت در سپتامبر را دارند؛ حرکتی که میتواند نرخ نقدی را از ۴.۳۵ درصد به ۴.۶۰ درصد برساند.
همزمان، قیمتگذاری بازار هم به سرعت تغییر کرده است. طبق گزارشهای اخیر، قراردادهای آتی نرخ بهره حدود ۶۰ درصد احتمال افزایش در نشست سپتامبر را نشان میدهند. در گزارش دیگری نیز احتمال ۶۳ درصدی مطرح شده بود که نشان میدهد انتظارات در مدت کوتاهی چقدر جابهجا شده است.
تورم و رشد اقتصادی تصمیمگیری را پیچیده کردهاند
نگرانی تازه درباره افزایش نرخ بهره به این مرتبط شده که تورم هنوز بالاتر از محدوده هدف بانک مرکزی قرار دارد و رشد اقتصادی هم قویتر از چیزی بوده که انتظار میرفت.
تورم سرفصل ۳.۶ درصد گزارش شده و فعالیت اقتصادی قویتر باعث شده این نگرانی مطرح شود که تقاضا به اندازه کافی سریع سرد نمیشود. اندرو هاوزر⁹، معاون رئیس بانک مرکزی استرالیا، گفته مقامها همچنان درباره تورم نگراناند و اشاره کرده که افزایش دیگر طی ماههای آینده میتواند بررسی شود.
سارا هانتر¹⁰، معاون (دستیار) رئیس بانک مرکزی، نیز هشدار داده اگر تورم بیرون از بازه هدف ۲ تا ۳ درصد بماند، بانک مرکزی فضای کمتری برای اجتناب از افزایش نرخ خواهد داشت.
چالش اصلی برای بانک مرکزی استرالیا زمانبندی است: اقدام در سپتامبر میتواند نشانه واکنش سریع به فشار تورمی تازه باشد، اما صبر تا نوامبر امکان دریافت دادههای بیشتر را فراهم میکند و ریسک واکنش به یک نوسان کوتاهمدت ماهانه را کاهش میدهد.
لوسی الیس¹¹، اقتصاددان ارشد وستپک گفته این بانک تصور میکند بانک مرکزی از نظر «تاکتیکی» نوامبر را ترجیح میدهد، هرچند احتمال افزایش در سپتامبر را کنار نگذاشته است.
افزایش تازه برای وامگیرندگان چه معنی دارد؟
یک افزایش ۲۵ واحد پایه نرخ نقدی را به ۴.۶۰ درصد میرساند؛ سطحی که بانکهای بزرگ برای این دوره پیشبینی کردهاند.
برای خانوارهایی که وام مسکن با نرخ شناور دارند، اثر افزایش به اندازه وام، مدت باقیمانده و سرعت انتقال افزایش توسط وامدهندگان بستگی دارد. وامگیرندهای با وام بزرگتر میتواند با افزایش قابلتوجه اقساط ماهانه روبهرو شود؛ در شرایطی که افزایشهای قبلی و بالا بودن هزینههای زندگی، فشار را بیشتر کرده است.
دارندگان وام با نرخ ثابت، در دوره نرخ ثابت بهطور مستقیم از تغییرات نرخ نقدی اثر نمیگیرند. با این حال، برخی وامدهندگان از همین حالا در حال تنظیم محصولات نرخ ثابت هستند. برای نمونه، مککواری¹² برخی نرخهای ثابت منتخب را تا ۰.۳۰ واحد درصد بالا برده؛ حرکتی که بهعنوان نشانهای از آماده شدن وامدهندگان برای محیط نرخ بهره بالاتر تعبیر شده است.
احتمال به تعویق افتادن «کاهش محسوس» نرخها
در گزارشها آمده که احتمال افزایش دوباره، انتظارها برای کاهش قابلتوجه فشار وام مسکن را هم عقب میاندازد. لوسی الیس از وستپک گفته ممکن است وامگیرندگان تا آگوست ۲۰۲۷ کاهش مشخصی در نرخها نبینند؛ زمانی که او اولینِ سه کاهش احتمالی نرخ را پیشبینی کرده است.
این تصویر، یعنی خانوارها برای مدت طولانیتری با هزینههای بالای استقراض روبهرو باشند؛ حتی اگر بانک مرکزی استرالیا در نهایت فقط یک بار دیگر نرخها را بالا ببرد. همچنین خریداران احتمالی و مالکان فعلی ممکن است برنامهریزی خود را بر مبنای دوره طولانیتری از سیاست پولی محدودکننده تنظیم کنند.
تاریخ کلیدی
نشست ۲۹ سپتامبر بانک مرکزی استرالیا آزمون اصلی بعدی است. افزایش در سپتامبر دیگر یک احتمال دور از ذهن تلقی نمیشود، اما بانکهای بزرگ هنوز درباره اقدام فوری یا صبر تا نوامبر اختلاف نظر دارند.
آنچه روشنتر شده این است که محور بحث تغییر کرده: بهجای اینکه پرسیده شود «آیا» نرخها دوباره بالا میرود یا نه، تمرکز بازارهای مالی و اقتصاددانها بیشتر روی این است که افزایش بعدی «چه زمانی» رخ میدهد.
پانویس نامها (اصل انگلیسی):
¹ Reserve Bank of Australia (RBA)
² Westpac
³ Commonwealth Bank (CBA)
⁴ ANZ
⁵ NAB (National Australia Bank)
⁶ Deutsche Bank
⁷ UBS
⁸ Morgan Stanley
⁹ Andrew Hauser
¹⁰ Sarah Hunter
¹¹ Luci Ellis
¹² Macquarie