احتمال ساخت نخستین پالایشگاه جدید پس از دهه ۱۹۶۰
استرالیا¹ ممکن است در آستانه یک تغییر مهم در راهبرد سوخت خود باشد؛ نگرانیهای امنیتیِ روبهافزایش دوباره بحث ساخت یک پالایشگاه نفت جدید را جدی کرده است. یک تحلیلگر برجسته حوزه انرژی میگوید اکنون «احتمال بسیار واقعی» وجود دارد که استرالیا برای اولین بار در بیش از ۶۰ سال گذشته یک پالایشگاه جدید بسازد؛ موضوعی که با بالا رفتن درگیریهای جهانی و تردید نسبت به قابلاعتمادبودن تأمین سوخت در سطح بینالمللی، پررنگتر شده است.
یک آسیبپذیری قدیمی در زنجیره تأمین سوخت
استرالیا از دهه ۱۹۶۰ تاکنون پالایشگاه متعارف جدیدی نساخته و طی دههها، برای رساندن بنزین، دیزل و سایر فرآوردههای نفتی، بیش از پیش به سوخت پالایششده وارداتی و زنجیرههای تأمین بینالمللی وابسته شده است. این مدل وقتی بازارهای جهانی آرام و مسیرهای حملونقل پایدار باشد، کار میکند؛ اما با بالا رفتن تنشهای ژئوپلیتیک، هر اختلالی در مسیرهای کشتیرانی، تولید، یا دسترسی به منابع سوخت خارج از کشور، ریسک را بیشتر میکند.
چرا این موضوع دوباره به صدر بحثها برگشته است؟
در سالهای اخیر، سیستم جهانی انرژی غیرقابلپیشبینیتر شده است. درگیریها و تنشها در مناطق مهمِ تولید نفت و مسیرهای کلیدی کشتیرانی میتواند خیلی سریع روی دسترسی به سوخت، هزینه حملونقل و قیمتها اثر بگذارد. حتی اگر استرالیا به نفت خام دسترسی داشته باشد یا بتواند از بازارهای بینالمللی خرید کند، اختلال بیرون از کشور میتواند باعث تأخیر و افزایش هزینهها شود. داشتن یک پالایشگاه داخلی، استرالیا را از قیمتهای جهانی نفت جدا نمیکند، اما میتواند در شرایط بحرانی یک لایه محافظتی اضافه ایجاد کند.
از نگاه حامیان این ایده، موضوع بیشتر «کاهش ریسک وابستگی به تعداد محدودی از تأمینکنندگان خارجی» است، نه خودکفایی کامل.
ساخت پالایشگاه؛ پروژهای چندساله و پرهزینه
با وجود توجه رسانهای، ساخت یک پالایشگاه جدید پروژهای بزرگ و بلندمدت است و به سرمایهگذاری سنگین، ارزیابیهای دقیق زیستمحیطی و مهندسی، گرفتن مجوزهای دولتی و همچنین اطمینان از امکان سودآوریِ تجاری نیاز دارد. یک واحد جدید همچنین باید به نفت خام، زیرساختهای حملونقل، مخازن ذخیرهسازی و مشتریان پایدار دسترسی داشته باشد. اقتصاد چنین پروژهای تحت تأثیر رقابت جهانی پالایش، مقررات زیستمحیطی و سرعت گرفتن گذار به سمت خودروهای برقی قرار میگیرد.
به همین دلیل، تصمیمگیری درباره ساخت پالایشگاه صرفاً واکنش به نگرانیهای کوتاهمدت نیست؛ دولتها و سرمایهگذاران باید مشخص کنند پالایشگاهی که امروز ساخته میشود، آیا میتواند دههها بهطور موفق کار کند یا نه.
امنیت انرژی در برابر تغییر الگوی تقاضا
استدلال برای پالایشگاه جدید معمولاً در زمان «شوک عرضه» قویتر میشود، اما بازار بلندمدت در حال تغییر است. گسترش خودروهای برقی، افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر و بهبود بهرهوری حملونقل میتواند بهتدریج تقاضا برای سوختهای فسیلیِ سنتی را کمتر کند. در مقابل، برخی میگویند در دوره گذار هم وجود ظرفیت داخلیِ مطمئن اهمیت دارد؛ و برخی دیگر میپرسند آیا ساخت یک تأسیسات بزرگ سوخت فسیلی با توجه به حرکت سیستم انرژی به سمت گزینههای کمکربن، از نظر اقتصادی منطقی است یا نه.
یک آزمون سیاستی برای استرالیا
این بحث یک پرسش سخت را برجسته کرده است: استرالیا در جهانی که نااطمینانی آن بیشتر شده، برای «امنیت سوخت» چقدر حاضر است هزینه کند؟ یک پالایشگاه جدید میتواند تابآوریِ تأمین داخلی را بالا ببرد و آسیبپذیری نسبت به اختلالهای بینالمللی را کمتر کند؛ اما همزمان پروژهای گران، پیچیده و همراه با ریسکهای زیستمحیطی و تجاری است. فعلاً این موضوع بیشتر نشانه تغییر اولویتهاست تا تضمین شروع ساختوساز.
پاورقی نامها (اصل انگلیسی):
¹ Australia