احتمال کمبود روغن موتور در استرالیا به‌دلیل بحران جهانی

استرالیا درگیر کمبود روغن‌های روانکار؛ بحران از «بیـس اویل» شروع شده

با ورود استرالیا¹ به میانه جون ۲۰۲۶، بحران رو‌به‌گسترشی در تامین روانکارهای حیاتی، در حال تهدید صنایع کلیدی از کشاورزی تا رفت‌وآمد روزانه است. در حالی که ذخایر سوخت کشور نسبتاً باثبات مانده، کمبود «بیـس اویل» (روغن پایه) که ماده اصلی تولید روغن موتور و روانکارهای صنعتی است، به نقطه حساس رسیده و خودش را به شکل جهش قیمت و اختلال در عرضه نشان می‌دهد.

ریشه کمبود از کجاست؟

این کمبود به‌طور مستقیم به ادامه درگیری در خاورمیانه² مربوط است؛ بحرانی که باعث شده تنگه هرمز³ از اواخر فوریه ۲۰۲۶ عملاً بسته شود. بسته‌شدن این مسیر، یکی از شریان‌های اصلی تجارت جهانی فرآورده‌های پالایش‌شده را قطع کرده است. در حالی که تمرکز اصلی دولت روی تامین گازوئیل و بنزین بوده، اثر کمبود روی روغن‌های پایه حالا با شدت بیشتری در بازار دیده می‌شود.

طبق داده‌های آرگوس مدیا⁴، قیمت روغن‌های پایه گروه ۲ در بازار آسیا—که برای بسیاری از روانکارهای موتورهای مدرن ضروری است—در کمی بیش از سه ماه بیش از دو برابر شده و از ۷۶۰ دلار به ازای هر تُن در اواخر فوریه، به ۱٬۷۹۰ دلار در اوایل جون رسیده است. همچنین بخشی از ظرفیت جهانی تولید روغن‌های پایه گروه ۳ که برای روغن‌های سنتتیک با عملکرد بالا استفاده می‌شوند، تحت تاثیر مستقیم درگیری قرار گرفته است.

این موضوع برای مردم چه معنایی دارد؟

برای بسیاری از استرالیایی‌ها، اولین اثر ملموس می‌تواند افزایش هزینه سرویس‌های معمول مثل تعویض روغن و کمیاب‌تر شدن روغن‌های سنتتیکِ رده‌بالا باشد. اما اثرات گسترده‌تر، بخش‌های مهم‌تری را هم درگیر می‌کند:

کشاورزی: برخی کشاورزان هم‌زمان با فشار افزایش قیمت نهاده‌ها و محدودیت‌های سوخت، با نگرانی تازه‌ای روبه‌رو هستند: کمبود روانکارهای تخصصی برای ماشین‌آلات سنگین مزرعه. نبود این روغن‌ها می‌تواند در فصل‌های حساس کاشت و برداشت، مشکل تعمیر و نگهداری و خوابیدن دستگاه‌ها را تشدید کند.

تولید و لجستیک: روانکارهای صنعتی در کارهایی مثل فلزکاری، سیستم‌های برودتی و تجهیزات تولیدی کاربرد دارند. گزارش‌ها از بیرون استرالیا نشان می‌دهد کمبود «روغن‌های کارخانه‌ای» (factory fill) حتی در تامین اولیه روغن برای موتورهای نو در برخی کارخانه‌های خودروسازی اختلال ایجاد کرده و موج آن می‌تواند به بازارهای دیگر هم برسد.

تاب‌آوری زنجیره تامین: در حالی که موجودی خرده‌فروشی بنزین و گازوئیل در مقطعی بالاتر از میانگین گزارش شده، کالاهای مشتق از نفت خام مثل روانکارها، پلاستیک‌ها و تینر رنگ همچنان یک نقطه حساس و کم‌دیده‌شده در برنامه‌های امنیت تامین محسوب می‌شوند.

واکنش دولت و صنعت

دولت آلبانیزی⁵ «طرح ملی امنیت سوخت» را فعال نگه داشته و وضعیت «سطح دو» را با عنوان «حرکت‌دادن استرالیا» ادامه می‌دهد. بخشی از اقدامات روی تامین محموله‌های گازوئیل و کود از مسیرهای جایگزین و همکاری با شرکای منطقه‌ای در چین⁶ و جنوب‌شرق آسیا⁷ تنظیم شده است.

با این حال، فعالان صنعت می‌گویند کمبود روانکار می‌تواند در طول جون و جولای به سطح هشدار نزدیک شود. بسته حمایتی ۱۰ میلیارد دلاری برای «امنیت و تاب‌آوری سوخت» قرار است ظرفیت پالایش داخلی را تقویت کند، اما این نوع راه‌حل‌ها در کوتاه‌مدت کمبود روغن پایه را برطرف نمی‌کند.

هم‌زمان، با نزدیک‌شدن به پایان مهلت تخفیف عوارض سوخت در ۳۰ جون، فشار هزینه‌ها می‌تواند در چند جبهه دیده شود: از یک طرف هزینه نگهداری خودرو و ماشین‌آلات، و از طرف دیگر قیمت‌های پمپ بنزین—حتی در شرایطی که عرضه فیزیکی سوخت نشانه‌هایی از تثبیت دارد.

پاورقی نام‌ها (اصل انگلیسی):

¹ Australia
² Middle East
³ Strait of Hormuz
⁴ Argus Media
⁵ Albanese Government
⁶ China
⁷ Southeast Asia