زیردریایی‌های «ویرجینیا»؛ «شکارچی رأس» یا انتخاب بحث‌برانگیز برای استرالیا؟
پیت هگست¹، وزیر دفاع ²آمریکا²، در جریان تور موسوم به «زرادخانه آزادی»، در محوطه کشتی‌سازی ³نیوپورت نیوز³ از زیردریایی‌های هسته‌ای کلاس ⁴ویرجینیا⁴ به‌شدت تمجید کرد و آن‌ها را «نمونه‌ای از مهندسی آمریکا و روحیه جنگندگی» خواند. او گفت این زیردریایی «شکارچی رأسِ قلمرو زیرِسطحی» و «پیشرفته‌ترین و مرگبارترین زیردریایی ساخته‌شده» است.
کمتر کسی درباره توان تهاجمی ویرجینیاها تردید دارد. استرالیا قرار است از ۲۰۳۲ سه فروند زیردریایی هسته‌ای دست‌دوم از نیروی دریایی آمریکا بخرد. با این حال، پرسش مطرح‌شده میان کارشناسان این است: آیا این زیردریایی‌ها برای نیازهای دفاعی استرالیا «انتخاب مناسبی» هستند یا بیشتر برای جنگ‌های دوردست طراحی شده‌اند؟
توانایی‌های ویرجینیا و تفاوت با اولویت‌های دفاعی استرالیا
زیردریایی‌های کلاس ویرجینیا، هسته‌ای و با تسلیحات متعارف، می‌توانند با سرعت بالا و برای مدت بسیار طولانی زیر آب بمانند؛ محدودیت اصلی، توان انسانیِ خدمه برای ماندن در وضعیت زیرسطحی است. آن‌ها «زیردریایی تهاجمی» محسوب می‌شوند و برای شکار و نابودیِ دشمن در فاصله‌های دور، با عبور از هزاران مایل اقیانوسِ عمیق به‌صورت پنهانی، طراحی شده‌اند.
در مقابل، ⁵استراتژی دفاع ملی استرالیا⁵ که امسال منتشر شده، از «استراتژی انکار» صحبت می‌کند؛ رویکردی که هدفش بازدارندگی و جلوگیری از آغاز درگیری است و تمرکزش بر «منطقه اصلی منافع نظامی» استرالیا قرار دارد: از شمال‌شرق اقیانوس هند، عبور از جنوب‌شرقی دریایی آسیا تا اقیانوس آرام، به‌همراه خود استرالیا، قلمروهای فراساحلیِ پرجمعیت و مسیرهای شمالیِ نزدیک به کشور.
بحث «آب‌های کم‌عمق» و اندازه زیردریایی‌ها
گروهی از متخصصان دریایی می‌گویند آب‌های شمال قاره استرالیا—که از دید برخی، محتمل‌ترین مسیر نزدیک‌شدن تهدیدات است—کم‌عمق‌تر از آن است که زیردریایی‌هایی به بزرگی ویرجینیا با جابه‌جایی نزدیک به ۸ هزار تُن، بهترین گزینه باشند. از نظر این گروه، زیردریایی کوچک‌تر و چابک‌تر، که هنگام حرکت با باتری صدای کمتری تولید می‌کند، برای چنین محیطی مناسب‌تر است.
این نگاه همچنین بر هزینه و نیروی انسانی تکیه دارد: زیردریایی‌های کوچک‌تر معمولاً ارزان‌ترند و خدمه کمتری می‌خواهند. بنابراین، استرالیا می‌تواند تعداد بیشتری از آن‌ها را تهیه کند و به‌این‌ترتیب، حضور عملیاتیِ بیشتری در دریا داشته باشد.
«دفاع» یا «نمایش قدرت»؛ روایت منتقدان آکوس
دکتر اندرو گَچول⁶ که حدود یک دهه در ⁷وزارت دفاع استرالیا⁷ به‌عنوان تحلیلگر سیاسی بین‌المللی و افسر سیاست‌گذاری کار کرده، به یک تحقیق مستقل درباره ⁸آکوس⁸ که توسط ⁹Australian Peace and Security Forum⁹ هماهنگ شده بود گفت برای توجیه این توافق، دو استدلال اصلی به افکار عمومی ارائه شده و از نظر او «هیچ‌کدام در برابر بررسی جدی دوام نمی‌آورند».
به گفته او، برای دفاع از آب‌های استرالیا یا انجام عملیات دفاعی در منطقه، داشتن زیردریایی با برد تقریباً نامحدود ضروری نیست. گچول تاکید کرد زیردریایی‌های دیزل-الکتریک پیشرفته با سامانه ¹⁰Air Independent Propulsion (AIP)¹⁰ می‌توانند گزینه مناسب‌تری باشند، چون کوچک‌ترند، هنگام غوطه‌وری آرام‌ترند و با آب‌های نسبتاً کم‌عمق فلات قاره استرالیا و آب‌های شمالی آن سازگاری بیشتری دارند.
منتقدان همچنین به «قاعده سه‌تایی» در نیروی دریایی اشاره می‌کنند: از هر سه شناور پیچیده، معمولاً فقط یکی در هر لحظه آماده عملیات است؛ یکی در حال آموزش/تمرین و دیگری در تعمیرات یا بازیابی پس از عملیات. با برنامه فعلی استرالیا—سه زیردریایی ویرجینیا به‌علاوه تا پنج زیردریایی کلاس آکوس در ادامه—تا اواخر دهه ۲۰۴۰، مجموع هشت زیردریایی ممکن است در عمل به معنی دو یا شاید سه زیردریایی روی عملیات فعال در هر زمان باشد.
گچول در همان تحقیق مستقل گفت با چنین تعدادی، حفاظت مداوم از تمام مسیرهای تجاری دریایی استرالیا را دشوار می‌بیند. او برای مقایسه اشاره کرد نیروی دریایی آمریکا بیش از ۶۰ زیردریایی هسته‌ای دارد و با این حال، بنا بر گفته او، «در حال حاضر قادر نیست تنگه ¹¹هورمُز¹¹ را باز کند».
گچول می‌گوید با داشتن زیردریایی برای استرالیا موافق است، اما ویرجینیا و کلاس آکوس را برای «دفاع» ایده‌آل نمی‌داند. از نگاه او، جغرافیای استرالیا—یک خشکی بزرگ با هزاران کیلومتر آب پیرامونی—باعث می‌شود احتمال «تهاجم زمینی» بسیار پایین باشد. او همچنین می‌گوید برخی آب‌های شمالی، از جمله بخش‌هایی از مجمع‌الجزایر اندونزی و ¹²دریای چین جنوبی¹²، در قسمت‌هایی کمتر از ۲۰۰ متر عمق دارند؛ و در این عمق‌ها زیردریایی‌های بزرگ هسته‌ای می‌توانند «آسان‌تر شناسایی شوند» نسبت به زیردریایی‌های کوچک‌تر و آرام‌ترِ متعارف.
راهنمای کوتاه: تفاوت انواع زیردریایی‌ها
زیردریایی هسته‌ای: می‌تواند عملاً به‌طور نامحدود زیر آب بماند (محدودیت اصلی ظرفیت خدمه است)، سرعت بالا را دائماً حفظ می‌کند، اما پمپ‌های خنک‌کننده رآکتور باید همیشه کار کنند و این می‌تواند «امضای صوتی ثابت» ایجاد کند.
زیردریایی متعارف دیزل-الکتریک: هر چند روز نیاز دارد برای «اسنورکل» (سوخت‌گیری/تهویه برای شارژ باتری‌ها) به سطح نزدیک شود، و در آن وضعیت قابل کشف‌تر و آسیب‌پذیرتر است.
AIP: به زیردریایی‌های دیزل-الکتریک اجازه می‌دهد زیر آب برق تولید کنند و برای هفته‌ها بدون نیاز به اسنورکل زیر آب بمانند؛ انواع مختلفی دارد و برخی از سوختِ سلولی، هیدروژن و اکسیژن مایع استفاده می‌کنند. هنگام استفاده از AIP معمولاً سرعت حرکت کمتر است.
دیدگاه یک زیردریایی‌چی سابق و بحث «تعداد در برابر توان»
رِکس پاتریک¹³، سناتور سابق ¹⁴استرالیای جنوبی¹⁴ و زیردریایی‌چی سابق، که از منتقدان آکوس است، به ضرب‌المثل «کمیت خودش یک کیفیت است» اشاره می‌کند. او می‌گوید خرید زیردریایی تهاجمی بزرگ مزیت‌هایی مانند محموله بیشتر، اژدرهای بیشتر و توان انتقال نیروهای ویژه دارد، اما «همیشه یک بده‌بستان» وجود دارد: اگر قیمت یک زیردریایی هسته‌ای بزرگ برابر باشد با خرید چند زیردریایی دیگر، باید آن را سنجید.
به گفته پاتریک، برای هزینه‌ای بسیار کمتر از برآورد توافق آکوس—که تا دهه ۲۰۵۰ می‌تواند تا ۳۶۸ میلیارد دلار برسد—استرالیا می‌تواند تعداد زیادی زیردریایی متعارفِ مجهز به AIP تهیه کند. او مثال می‌زند اگر ۲۰ زیردریایی داشته باشید، ممکن است هم‌زمان حدود هفت فروند در آب و در نقاط مختلف فعال باشند.
پاتریک همچنین به تصمیم ¹⁵کانادا¹⁵ اشاره می‌کند که اعلام کرده قصد دارد ۱۲ زیردریایی AIP از سازنده آلمانی ¹⁶TKMS¹⁶ خریداری کند (رقمی که در گزارش‌ها حدود ۳۳ میلیارد دلار ذکر شده است).
موضع دولت: «بهترین گزینه موجود» و تمرکز بر مسیرهای تجارت
دولت استرالیا در عین حال می‌گوید آکوس «بهترین گزینه موجود» است. ریچارد مارلز¹⁷، وزیر دفاع استرالیا، در جون در نشست ¹⁸Shangri-La Dialogue¹⁸ گفت استرالیا به‌طور آگاهانه وزن هزینه‌های دریایی‌اش را بالا برده و اکنون بیش از ۴۰٪ بودجه دفاعی کشور به حوزه دریایی اختصاص می‌یابد. او گفت برای کشوری که با «سه اقیانوس» تعریف می‌شود، این یک ضرورت راهبردی است و تاکید کرد بخش بزرگی از کالاهای تجاری استرالیا از بنادر آن عبور می‌کند و قسمت عمده سوخت کشور وارداتی است.
مارلز همچنین گفت عبور آزاد کالا، انرژی و داده از مسیرهای دریایی فقط شریان اقتصادی استرالیا نیست و برای کل منطقه اهمیت دارد.
در سوی دیگر، لوک گاسلینگ¹⁹، نماینده ویژه سابق در حوزه دفاع، در یادداشتی برای ²⁰Lowy Institute²⁰ نوشت زیردریایی‌های هسته‌ای می‌توانند برای ²¹Australian Defence Force (ADF)²¹ «توانی برتر در سطح منطقه» فراهم کنند که به بازدارندگی کمک می‌کند و در صورت وقوع جنگ، توان پیروزی را بالا می‌برد. او این توان را «گُلدیلاکس» برای قابلیتِ دوربرد توصیف کرد: تهدیدکننده برای مهاجم، مرگبار در صورت تحریک، اما نه لزوماً آشکارا تحریک‌آمیز.
همچنین راف چیکونه²²، سناتور حزب کارگر، در جون در سنا گفت محیط راهبردی استرالیا تغییر کرده و کشور «باید به جهان همان‌طور که هست پاسخ دهد». او استدلال کرد زیردریایی‌های هسته‌ای تنها سکوهایی هستند که می‌توانند بازدارندگی لازم برای حفاظت از زنجیره‌های تامین دریایی را فراهم کنند، چون سرعت، ماندگاری و پنهانکاری لازم را دارند.
پاورقی منابع نام‌ها
¹ Pete Hegseth
² United States / US / America
³ Newport News
⁴ Virginia-class
⁵ National Defence Strategy
⁶ Dr Andrew Gaczol
⁷ Australian Department of Defence
⁸ Aukus
⁹ Australian Peace and Security Forum
¹⁰ Air Independent Propulsion (AIP)
¹¹ Strait of Hormuz
¹² South China Sea
¹³ Rex Patrick
¹⁴ South Australian
¹⁵ Canada
¹⁶ TKMS (ThyssenKrupp Marine Systems)
¹⁷ Richard Marles
¹⁸ Shangri-La Dialogue
¹⁹ Luke Gosling
²⁰ Lowy Institute
²¹ Australian Defence Force (ADF)
²² Raff Ciccone
Source: theguardian.com, newsinterlink.com, crikey.com.au, asa.gov.au, bignewsnetwork.com