سرخکنهای بدون روغن و بحث PFAS و میکروپلاستیک
سرخکنهای بدون روغن (Air Fryer) خیلی سریع به یکی از وسایل ثابت آشپزخانه تبدیل شدهاند، اما همزمان بعضی افراد درباره ایمنی پوششهای نچسب و بخشهای پلاستیکی آنها سوال دارند؛ مخصوصاً از زاویه PFAS و میکروپلاستیک. در جمعبندی کارشناسانی که ABC News¹ نقل کرده، موضوع اصلی «استفاده روزمره» نیست؛ تمرکز روی این است که پوشش نچسب آسیب دیده یا نه و دستگاه چطور نگهداری و تمیز میشود.
پوشش رایج: PTFE (تفـلون)
الیور جونز²، استاد شیمی در RMIT³ میگوید ماده نچسب رایج در خیلی از سرخکنهای بدون روغن، PTFE است که بیشتر با نام تجاری تفلون⁴ شناخته میشود. او توضیح میدهد که PTFE از نظر فنی در خانواده PFAS قرار میگیرد، اما یک مولکول بزرگ است و به شکلی که بعضیها با شنیدن عبارت «مواد شیمیایی ماندگار» تصور میکنند، با سیستمهای زیستی بدن تعامل ندارد.
چه زمانی نگرانی بیشتر میشود؟ وقتی پوشش آسیب ببیند
نکته کلیدی گزارش این است که وقتی پوشش نچسب خط افتاده، لبپر شده یا پوستهپوسته میشود، نگرانی بیشتر مطرح میشود. در این حالت ممکن است ذرات ریز از سطح جدا شوند و بهطور بالقوه غذا را آلوده کنند. دکتر الویس اوکوفو⁵ از University of Queensland⁶ توصیه میکند اگر روی سبد یا سینی تماس مستقیم با غذا، ساییدگی و آسیبِ قابل مشاهده وجود دارد، همان قطعه (یا در صورت لزوم کل دستگاه) تعویض شود.
میکروپلاستیکها: در پخت معمول چه گفته میشود؟
طبق این گزارش، شواهد فعلی میگویند سرخکنهای بدون روغن معمولاً در شرایط عادی پخت، میکروپلاستیک آزاد نمیکنند؛ چون اغلب در دماهایی کار میکنند که پایینتر از محدودهای است که PTFE شروع به تجزیه شدن میکند. در عین حال اشاره میشود پژوهش درباره میکرو و نانوپلاستیکها حوزهای در حال رشد است و دانشمندان هنوز در حال بررسی رفتار آنها در بدن و ارتباط احتمالی با پیامدهای سلامت هستند.
توصیههای عملی برای استفاده و نگهداری
کارشناسان چند اقدام ساده را پیشنهاد میکنند که هم برای کاهش آسیب سطح نچسب و هم برای افزایش عمر دستگاه کاربرد دارد:
۱) دستورالعمل سازنده را دقیق دنبال کنید.
۲) از ابزار فلزی که پوشش را میخراشد استفاده نکنید.
۳) سبد یا سینی را مرتب برای کندهشدن، لبپریدگی و پوستهشدن بررسی کنید.
۴) از ابزار چوبی یا سیلیکونی استفاده کنید.
۵) تا حد امکان قطعات را با دست، اسفنج نرم و شوینده ملایم بشویید.
گزینههای دیگر: شیشه، سرامیک و استیل
در گزارش فیونا میر⁷ از گروه مصرفکنندگان CHOICE⁸ اشاره میکند که مدلهای کشویی رایج معمولاً سبد و کشوی آلومینیومی سبک با پوشش نچسب دارند، اما در بازار گزینههایی با سطوح در تماس با غذا از جنس شیشه، استیل و سرامیک یا روکش سرامیکی هم دیده میشود و بازه قیمت میتواند از حدود ۵۰ تا ۷۰۰ دلار و بیشتر تغییر کند. او میگوید برخی مدلهای شیشهای این مزیت را دارند که میشود روند پخت را بدون باز کردن دستگاه دید، هرچند ممکن است سنگینتر شوند و بدنه یا ظرف شیشهای داغتر شود. درباره مدلهای استیل هم گفته میشود سبدهای توری نازک میتوانند تمیزکاری سختتری داشته باشند.
پاورقی منابع نامها:
¹ ABC News
² Oliver Jones
³ RMIT
⁴ Teflon
⁵ Elvis Okoffo
⁶ University of Queensland
⁷ Fiona Mair
⁸ CHOICE