نسخه‌نویسی با هوش مصنوعی در آمریکا گسترش یافت؛ آیا استرالیا کشور بعدی است؟

آزمایش نسخه‌نویسی با کمک هوش مصنوعی در یوتا؛ آیا استرالیا هم می‌تواند دنبال کند؟

یک آزمایش تازه در یوتا¹ درباره نسخه‌نویسی با کمک هوش مصنوعی، یک پرسش جدی برای نظام سلامت استرالیا² ایجاد کرده است: آیا ممکن است روزی یک سامانه هوش مصنوعی در استرالیا بتواند دارو تجویز کند، بدون اینکه هر نسخه از همان ابتدا توسط پزشک تأیید شود؟

این آزمایش، مجوز کلی برای نسخه‌نویسی خودکار نیست و دامنه‌اش محدود تعریف شده است. در این مدل، اپلیکیشن شرکت Nolla Health³ اجازه یافته برای برخی داروهای موضعی آکنه، به افراد بزرگسالِ واجد شرایط نسخه صادر کند. پایلوت به‌صورت مرحله‌ای و با نظارت انسانی پیش می‌رود: در مرحله‌های ابتدایی، دو پزشک دارای مجوز در یوتا هر نسخه را پیش از صدور بررسی می‌کنند؛ در مرحله‌های بعدی، امکان صدور نسخه پیش از بازبینی فراهم می‌شود و نظارت انسانی همچنان ادامه دارد، اما شکل آن تغییر می‌کند.

همین جابه‌جایی تدریجی در نقطه «بازبینی قبل از صدور» به «نظارت بعد از صدور»، یکی از محورهای اصلی بحث است. برخی این الگو را راهی برای افزایش دسترسی در موارد ساده و مستقیم می‌بینند. با این حال، نسخه‌نویسی فقط جور کردن علائم با یک دارو نیست؛ نیاز به ارزیابی مناسب بودن درمان، تشخیص ریسک‌ها و تصمیم‌گیری درباره اینکه بیمار چه زمانی به مراقبت حضوری نیاز دارد، دارد. به همین دلیل، محدودیت‌های پایلوت و نوع نظارت انسانی آن، به اندازه خود استفاده از هوش مصنوعی اهمیت پیدا می‌کند.

در کنار این پایلوت، «سندباکس» سلامتِ هوش مصنوعی در یوتا نیز هنوز با موضوعات مربوط به پاسخگویی و مسئولیت حقوقی دست‌وپنجه نرم می‌کند. مقام‌های ایالتی اشاره کرده‌اند که مسئله «مسئولیت در صورت خطا» و همچنین «شواهد لازم برای ارزیابی این سامانه‌ها» همچنان از موضوعات مهم در مسیر توسعه این برنامه است.

پرسش رگولاتوری در استرالیا

استرالیا معمولاً مدل یک کشور دیگر را عیناً کپی نمی‌کند. اینکه یک سرویس نسخه‌نویسی مبتنی بر هوش مصنوعی بتواند در استرالیا فعالیت کند یا نه، به قوانین و الزامات رگولاتوری استرالیا بستگی دارد؛ از جمله اینکه نرم‌افزار دقیقاً برای چه منظوری استفاده می‌شود و آیا در چارچوب «تجهیزات پزشکی» قرار می‌گیرد یا خیر.

در گزارش‌ها و پوشش‌های اخیر درباره بررسی TGA⁴ روی «اسکرایب‌های دیجیتال»، دیده می‌شود چرا «کاربردِ مورد نظر» اهمیت دارد. نرم‌افزاری که صرفاً گفت‌وگوی جلسه ویزیت را پیاده‌سازی یا خلاصه می‌کند، ممکن است با ابزاری که نتیجه‌گیری بالینی یا توصیه‌های اثرگذار بر تشخیص و درمان تولید می‌کند، متفاوت ارزیابی شود. این بررسی برخی محصولات را دارای قابلیت‌هایی دانسته که می‌تواند با تعریف «تجهیز پزشکی» تطابق داشته باشد، و هم‌زمان یادآوری کرده که خودِ این بررسی، ایمنی بالینی یا عملکرد این محصولات را ارزیابی نکرده است.

این تفاوت مهم است، اما به‌تنهایی تکلیف نسخه‌نویسی را مشخص نمی‌کند. ابزاری که «پیشنهاد نسخه» می‌دهد یا «نسخه صادر می‌کند»، از نظر بالینی و رگولاتوری با ابزاری که فقط مستندسازی می‌کند فرق دارد. آزمایش یوتا می‌تواند برای سیاست‌گذاران، پزشکان و رگولاتورها در استرالیا یک نمونه قابل مطالعه باشد، اما به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که چنین سازوکاری در استرالیا می‌تواند—یا باید—پیاده‌سازی شود.

در عمل، مسئله فقط این نیست که هوش مصنوعی بتواند یک نسخه تولید کند؛ مسئله این است که پیش از استفاده برای بیماران در استرالیا، «ایمنی»، «نظارت»، «پاسخگویی» و «جایگاه آن در مراقبت بالینی» چگونه تعریف و تثبیت می‌شود.

پاورقی (اسامی اصلی):
¹ Utah
² Australia
³ Nolla Health
⁴ TGA (Therapeutic Goods Administration)