یافتههای یک کارآزمایی بزرگ درباره استاتین در سالمندان سالم
یک کارآزمایی بالینی بزرگ به رهبری پژوهشگران استرالیایی نشان داده است مصرف روزانه استاتین میتواند ریسک نخستین «رخداد عمده قلبیعروقی» را در افراد بالای ۷۰ سال که از نظر کلی سالم هستند، بهطور قابلتوجهی کاهش دهد. این مطالعه که با نام کارآزمایی STAREE¹ شناخته میشود، نزدیک به ۱۰ هزار سالمندِ ساکنِ مستقل را که پیشتر بیماری قلبیعروقی نداشتند، برای حدود یک دهه دنبال کرد.
در این پژوهش، شرکتکنندگان بهصورت تصادفی در دو گروه قرار گرفتند: گروهی که روزانه استاتین دریافت میکرد و گروهی که دارونما (پلاسبو) دریافت میکرد. این طراحی «تصادفیسازیشده و کنترلشده» کمک کرد اثر دارو در شرایط کنترلشده و با امکان مقایسه مستقیم دو گروه بررسی شود.
کاهش حدود ۳۰ درصدی رخدادهای عمده قلبیعروقی
پژوهشگران گزارش کردند درمان با استاتین، طی نزدیک به شش سال، ریسک نخستین رخداد عمده قلبیعروقی را حدود ۳۰٪ کاهش داده است. «پیامد ترکیبی» این مطالعه شامل مواردی مانند سکته قلبی، سکته مغزی، مرگ قلبیعروقی و بازگشایی عروق کرونر (روشهایی برای بازگرداندن جریان خون به قلب) بود.
به بیان کاربردی، برآورد پژوهشگران این است که در طول دوره مطالعه، با درمان روزانه استاتین میتوان از وقوع یک رخداد عمده قلبیعروقی در هر ۳۷ سالمند جلوگیری کرد.
تمرکز بر گروه سنی کمتر بررسیشده
استاتینها سالهاست برای کاهش کلسترول و پیشگیری از سکتههای قلبی و مغزی بهطور گسترده تجویز میشوند؛ اما افراد مسن، بهخصوص بالای ۷۰ سال، در بسیاری از کارآزماییهای قدیمیتر کمتر حضور داشتهاند و در نتیجه درباره میزان سودِ پیشگیرانه دارو در سنین بالاتر تردیدهایی وجود داشته است.
کارآزمایی STAREE¹ با هدف پر کردن همین شکاف طراحی شد: اینکه آیا درمان با استاتین میتواند در سالمندانِ مستقل و بدون بیماری قلبیعروقیِ شناختهشده، از بروز بیماری پیشگیری کند یا نه. در گزارشها از آن بهعنوان نخستین کارآزمایی تصادفیسازیشدهای یاد شده که مشخصاً استفاده پیشگیرانه استاتین را در این جمعیت بررسی میکند.
نکته درباره «۳۰ درصد»: پیامد ترکیبی
پژوهشگران تأکید کردهاند عدد ۳۰ درصد مربوط به یک پیامد ترکیبی است و به این معنا نیست که تکتک پیامدها (مثل سکته مغزی یا مرگ قلبیعروقی) دقیقاً به همان نسبت کاهش یافتهاند. طبق توضیح گزارشها، بخش عمده اثر مشاهدهشده بیشتر از کاهش سکتههای قلبی و برخی اقدامات کرونری ناشی بوده است.
عدم تغییر معنادار در «بقای بدون ناتوانی»
این کارآزمایی همچنین بررسی کرد آیا استاتین به سالمندان کمک میکند مدت بیشتری «زنده و بدون دمانس یا ناتوانی جسمی پایدار» بمانند یا نه. در این شاخص، پژوهشگران به بهبود معنادار نرسیدند. بنابراین، اثر دیدهشده در گزارشها روی پیشگیری قلبیعروقی بوده است، نه تغییر کلی در روندهای مرتبط با دمانس، ناتوانی یا افت عملکرد.
عوارض جدی کمگزارش شد، اما تصمیم درمانی یکسان نیست
در نتایج، ریسک عوارض جدی پایین گزارش شده است؛ موضوعی که به نگرانیها درباره آسیبپذیری بیشتر سالمندان نسبت به عوارض داروهای کاهنده کلسترول پاسخ میدهد. با این حال، گزارشها یادآور میشوند استاتین برای همه افراد بالای ۷۰ سال بهطور خودکار مناسب نیست و عواملی مثل شکنندگی، بیماریهای همزمان، تداخل دارویی، امید به زندگی و هدفهای درمانی هر فرد اهمیت دارد. همچنین چون شرکتکنندگان این مطالعه سالمندانِ «مستقل» بودند، ممکن است نتایج برای افراد دارای شکنندگی شدید، دمانس یا بیماریهای پیچیده به همان شکل قابل تعمیم نباشد.
پیام برای مراجعهکنندگان: گفتوگو با پزشک درباره ریسک فردی
بر اساس آنچه از این پژوهش گزارش شده، نتایج میتواند مبنایی برای گفتوگو میان سالمندانِ سالم بالای ۷۰ سال و پزشک درباره درمان با استاتین باشد؛ گفتوگویی که در آن ریسک قلبیعروقیِ فرد، سطح کلسترول، شرایط پزشکی دیگر و موازنه سود و زیان درمان روزانه بررسی میشود.
پاورقی نامها و منابع (اصل انگلیسی):
¹ STAREE trial