کارشناسان: کاهش خروج مهاجران عامل اصلی آمار بالای مهاجرت در استرالیا است

عامل کمتر دیده‌شده در بحث مهاجرت استرالیا

در حالی که بحث درباره سطح مهاجرت در استرالیا¹ داغ است، کارشناسان می‌گویند یک عنصر مهم در این گفت‌وگوها نادیده گرفته می‌شود: «خروج‌ها» به اندازه «ورودها» به روندهای قبل از همه‌گیری برنگشته‌اند و همین موضوع عددهای مهاجرت را بالا نگه می‌دارد.

طبق یک گزارش جدید از دانشگاه ملی استرالیا² که دوشنبه منتشر شد، آنچه باعث می‌شود بسیاری تصور کنند استرالیا با سطحی بی‌سابقه از مهاجرت روبه‌روست، فقط افزایش ورودها نیست؛ بلکه کمتر شدن تعداد افرادی است که از کشور خارج می‌شوند.

«خالص مهاجرت خارجی» چیست و چرا مهم است؟

در سیاست استرالیا¹، هم حزب کارگر³ و هم ائتلاف⁴ قول داده‌اند عدد مهاجرت را پایین بیاورند و معمولاً برای سنجش این موضوع از شاخص «خالص مهاجرت خارجی» یا NOM استفاده می‌شود.

NOM یعنی: تعداد افرادی که وارد استرالیا¹ می‌شوند و حداقل ۱۲ ماه می‌مانند، منهای تعداد افرادی که استرالیا¹ را ترک می‌کنند و حداقل ۱۲ ماه بیرون می‌مانند. به گفته نویسندگان گزارش دانشگاه ملی استرالیا²، با وجود اینکه این شاخص از اوج بعد از همه‌گیری پایین آمده، «خروج‌های به‌تعویق‌افتاده» باعث شده رقم همچنان بالا باقی بماند.

آلن گملن⁵، مدیر «هاب مهاجرت» دانشگاه ملی استرالیا²، به اس‌بی‌اس نیوز⁶ گفت: «تثبیت سیستم مهاجرت بعد از همه‌گیری فقط با کم کردن ورودها حل نمی‌شود؛ مسئله، مدیریت خروج‌هاست.»

اعداد چه می‌گویند؟

بر اساس تازه‌ترین داده‌های اداره آمار استرالیا⁷، رقم NOM در سال مالی ۲۰۲۵–۲۶ به ۳۰۱ هزار نفر رسیده است؛ کمی کمتر از ۳۰۶ هزار نفر در ۲۰۲۴–۲۵، اما همچنان بالاتر از عدد پیش‌بینی‌شده دولت کارگر³ که ۲۹۵ هزار نفر بوده است.

دولت می‌گوید انتظار دارد خالص مهاجرت خارجی در سال مالی جاری به ۲۴۵ هزار نفر کاهش پیدا کند. پس از بازگشایی مرزها بعد از محدودیت‌های همه‌گیری کووید-۱۹⁸، ورودها جهش کرد و خالص مهاجرت خارجی در ۲۰۲۲–۲۳ به اوج ۵۵۶ هزار نفر رسید.

در دوران همه‌گیری، دولت برای مقابله با اختلال‌های ناشی از بسته شدن مرزها و کمبود نیروی کار، تمدید ویزا و امتیازهای موقت را اجرا کرد. گملن⁵ گفت مهاجران موقت که در استرالیا¹ گیر افتاده بودند «به نوعی حمایت نیاز داشتند» و کسب‌وکارهایی که به نیروی کار نیاز داشتند نیز به راه‌حل‌هایی فوری احتیاج داشتند؛ در نتیجه، تمدیدهای مختلف برای ویزاهای موقت ایجاد شد.

چرا خروج‌ها مثل ورودها به حالت عادی برنگشت؟

به گفته پژوهشگران دانشگاه ملی استرالیا²، خروج‌ها به دلیل اثرات ماندگار همه‌گیری آهسته‌تر از ورودها به روال عادی برگشته‌اند. بسته شدن مرزها چرخه معمول ویزای دارندگان ویزای موقت را به هم زد؛ از جمله دانشجویان بین‌المللی، دارندگان ویزای تعطیلات-کار و مهاجران ماهر موقت.

از آنجا که در دوران همه‌گیری افراد کمتری وارد شدند، در سال‌های بعد هم افراد کمتری به نقطه‌ای رسیدند که طبق روال معمول باید از کشور خارج می‌شدند. علاوه بر این، آسان‌تر شدن برخی قواعد و تمدید ویزاها باعث شد بعضی افراد بیشتر از برنامه اولیه بمانند و در برخی موارد، به مسیرهای ویزایی دیگری منتقل شوند که شاید در شرایط عادی به آن نمی‌رسیدند.

گملن⁵ می‌گوید همه‌گیری یکی از بزرگ‌ترین اختلال‌ها در تاریخ جابه‌جایی و مهاجرت بوده و بسیاری از کشورهای ثروتمند هم الگوی مشابهی را تجربه می‌کنند: افت مهاجرت در دوران همه‌گیری، سپس «جهش جبرانی»، و بعد دوره‌ای از نوسان و تلاش برای تثبیت.

در عین حال، آنا بوچر⁹، استاد دانشیار و متخصص مهاجرت جهانی در دانشگاه سیدنی¹⁰، به اس‌بی‌اس نیوز⁶ گفت خروج‌های به‌تعویق‌افتاده «بخشی از ماجرا» هستند، اما همه ماجرا نیستند. او افزود اگر روند را در بازه تاریخی بلندتر نگاه کنیم، سطح مهاجرت حتی با در نظر گرفتن اثرات باقی‌مانده همه‌گیری بر خروج‌ها، همچنان نسبتاً بالا می‌ماند.

به گفته بوچر⁹، بازگشت به الگوهای معمول خروج، تا حدی به تصمیم مهاجران موقت برای ترک استرالیا¹ یا دنبال کردن مسیرهای اقامت دائم بستگی دارد؛ ضمن اینکه در فضای افزایش نااطمینانی جهانی، استرالیا¹ برای برخی افراد جای جذاب‌تری برای ماندن شده است.

بحث اصلی از نگاه نویسندگان گزارش چیست؟

نویسندگان گزارش دانشگاه ملی استرالیا² می‌گویند تغییرات لازم برای بازگرداندن NOM به سطوح عادی، پیچیده‌تر از چیزی است که در بحث‌های عمومی مطرح می‌شود و به این بستگی دارد که استرالیا¹ جمعیت مهاجران موقتش را چطور مدیریت می‌کند.

آن‌ها پیشنهاد می‌کنند سیاست‌گذاران در کنار مدیریت ورودی‌های جدید، به مهاجران موقتی که بعد از همه‌گیری در کشور حضور دارند هم توجه کنند و درباره مدیریت بلندمدت مهاجرت موقت تصمیم‌گیری کنند. در این چارچوب، برخی مهاجران موقت اقامت دائم می‌گیرند، برخی ویزای موقت را تمدید می‌کنند، برخی داوطلبانه می‌روند و برخی ممکن است مجبور به خروج شوند. نحوه مدیریت این مسیرها بر بازار کار، بخش آموزش و همبستگی اجتماعی اثر می‌گذارد.

گملن⁵ می‌گوید به جای تمرکز صرف بر شاخص NOM، موضوعی که باید درباره‌اش بحث شود این است: «اندازه مناسب و مطلوب جمعیت مهاجران موقت در استرالیا¹ چقدر است؟» او می‌گوید تصمیم‌گیری درباره اندازه این جمعیت در نهایت یک انتخاب سیاسی است، نه صرفاً یک مسئله فنی؛ و در کنار اقتصاد، باید درباره نوع سیستم مهاجرتی مورد نظر مردم و چگونگی حمایت آن از اسکان بلندمدت و همبستگی اجتماعی هم صحبت شود.

پاورقی نام‌ها و منابع (اصل انگلیسی)

¹ Australia

² Australian National University (ANU)

³ Labor

⁴ Coalition

⁵ Alan Gamlen

⁶ SBS News

⁷ Australian Bureau of Statistics (ABS)

⁸ COVID-19

⁹ Anna Boucher

¹⁰ University of Sydney