افزایش نگران‌کننده حوادث ایمنی در فرودگاه‌های استرالیا طی ۲۲ سال

افزایش رخدادهای باند و تاکسی‌وی در استرالیا

پس از چند رخداد مرتبط با باند و تاکسی‌وی در فرودگاه سیدنی¹، توجه‌ها دوباره به وضعیت ایمنی هوانوردی در استرالیا جلب شده است؛ هم‌زمان، پژوهشی تازه نشان می‌دهد «ورود غیرمجاز به باند» در سطح ملی طی دو دهه گذشته روند افزایشی داشته است.

اداره ایمنی حمل‌ونقل استرالیا (ATSB)² از اواخر جولای شش رخداد در فرودگاه سیدنی را وارد مسیر بررسی کرده است؛ رخدادهایی که شامل عبور هواپیما از باند، دستورهای متناقض در هنگام تاکسی‌کردن، و ارائه اطلاعات ناقص درباره ترافیک بوده‌اند. این بررسی‌ها در شرایطی انجام می‌شود که درباره تعداد نیرو و حجم کار کنترلرهای ترافیک هوایی در شلوغ‌ترین فرودگاه استرالیا نیز بحث‌هایی مطرح شده است.

شش بررسی در یک ماه

آخرین رخدادهای اعلام‌شده مربوط به ۱۶ آگوست و ۲۵ آگوست هستند.

در رخداد ۱۶ آگوست، کنترل ترافیک هوایی به یک بوئینگ ۷۳۷ متعلق به ویرجین استرالیا³ گفت به یک بوئینگ ۷۳۷ متعلق به کوانتاس⁴ که در حال خروج از باند بود راه بدهد. طبق اعلام ATSB، این دستور به شکل درست «بازخوانی» نشد و خطا هم از سوی کنترلرها تشخیص داده نشد. ATSB گفته برخوردی رخ نداده و این رویداد در رده «حادثه/Incident» ثبت شده است و یک بررسی جداگانه درباره همین رخداد آغاز شده است.

رخداد دوم در ۲۵ آگوست مربوط به یک ایرباس A320 متعلق به جت‌استار⁵ و یک بامباردیه دش ۸⁶ بود. در این مورد، به هواپیمای جت‌استار اطلاعات ترافیکی ناقص داده شد، در حالی که دش ۸ در نزدیکی آن در حال تاکسی‌کردن بود. این رخداد هم «حادثه/Incident» طبقه‌بندی شد و گزارشی از آسیب به هواپیما یا جراحت منتشر نشد.

این دو پرونده تازه، به چهار رخداد دیگری اضافه می‌شوند که ATSB از قبل در حال بررسی آن‌هاست. یکی از رخدادهای ۹ آگوست مربوط به هواپیمای ویرجین استرالیا بود که پس از مشاهده عبور یک کوانتاس ۷۳۷ از باند، برخاست را متوقف کرد. رخداد دیگر در همان روز، مربوط به یک هواپیمای جت‌استار و یک بوئینگ ۷۷۷ متعلق به قطر ایرویز⁷ بود که هنگام یدک‌کشی در محوطه فرودگاه، هر دو هواپیما ناگهان متوقف شدند و در نتیجه، یکی از خدمه کابین جت‌استار دچار آسیب شد.

ATSB گفته است هر رخداد به‌صورت جداگانه بررسی می‌شود، اما پژوهشگران به‌دنبال عوامل مشترکِ اثرگذار نیز خواهند بود. گزارش‌های اولیه دو پرونده اخیر قرار است طی ۶ تا ۸ هفته منتشر شود.

روند وسیع‌تر در سطح ملی

تمرکز روی رخدادهای سیدنی تا حدی به این دلیل است که در مدت کوتاهی به‌صورت خوشه‌ای رخ داده‌اند، اما بررسی‌هایی که ای‌بی‌سی نیوز⁸ به آن‌ها اشاره کرده نشان می‌دهد الگو فقط محدود به یک فرودگاه نیست.

بر اساس نتایج این پژوهش‌ها، نرخ برخوردها و نزدیک‌به‌برخوردهای زمان تاکسی‌کردن در پروازهای داخلی، به‌طور متوسط حدود «یک رخداد اضافه در هر سه سال» افزایش داشته است. در بخش حمل‌ونقل هوایی تجاری (شامل عملیات منطقه‌ای، چارتر و باربری) هم «ورود به باند» به‌طور میانگین حدود «سه رخداد اضافه در هر دو سال» رشد کرده است.

این پژوهش همچنین از تفاوت چشمگیر در نرخ رخدادهای گزارش‌شده بین فرودگاه‌های اصلی گفته است: از ژانویه ۲۰۲۱، فرودگاه سیدنی به‌طور میانگین حدود ۳۴ رخداد گزارش‌شده در ماه داشته؛ در حالی که این عدد در فرودگاه بریزبن⁹ حدود ۲۱ و در فرودگاه ملبورن¹⁰ حدود ۱۲ رخداد در ماه بوده است.

«ورود به باند» به‌طور کلی به حضور غیرمجاز هواپیما، خودرو یا فرد در باند یا محدوده حفاظت‌شده گفته می‌شود؛ رخدادهایی که می‌توانند از خطاهای رویه‌ای بدون خطر فوری تا موارد جدی با احتمال برخورد متغیر باشند.

بررسی موضوع نیرو و لایه‌های ایمنی

رخدادهای اخیر دوباره بحث درباره نیروی انسانی کنترل ترافیک هوایی در فرودگاه سیدنی را پررنگ کرده است. انگس میچل¹¹، کمیسر ارشد ATSB، اشاره کرده که موضوع کمبود نیرو می‌تواند بخشی از محور بررسی‌های گسترده‌تر باشد.

از نگاه گزارش‌ها، نوع اختلال‌ها متنوع بوده: انتقال نادقیق یک دستور، ناقص‌بودن اطلاعات ترافیک، و موقعیت‌هایی که در آن خدمه پرواز یا کنترلرها ناچار شده‌اند تعارض در حال شکل‌گیری را تشخیص دهند و اقدامات اصلاحی انجام دهند.

ATSB گفته اقدام‌های ایمنی توسط خلبانان، کنترلرها و تیم‌های زمینی باعث شده این رخدادها به پیامدهای جدی‌تر تبدیل نشوند. با این حال، بررسی‌ها قرار است ارزیابی کند این «لایه‌های دفاعی» تا چه حد به‌خوبی عمل می‌کنند و آیا اقدامات تکمیلی لازم است یا خیر.

سازمان ایمنی هوانوردی غیرنظامی (CASA)¹² هم اعلام کرده عملیات کنترل ترافیک هوایی در فرودگاه سیدنی را از نزدیک زیر نظر دارد و اگر نگرانی‌های ایمنی گسترده‌تری دیده شود، برای اقدام تردید نمی‌کند؛ با این حال گفته اطلاعات موجود، از «خطر ایمنی فوری» که نیازمند مداخله فوری نظارتی باشد حکایت ندارد.

تمرکز بررسی‌ها روی چه مواردی است؟

پرونده‌های ATSB قرار است مواردی مانند ارتباطات کنترلرها، بازخوانی خلبانان، حرکت هواپیماها، کیفیت اطلاعات ترافیکی، رویه‌های فرودگاهی و اقدام‌های خدمه هنگام شکل‌گیری تعارض را بررسی کند.

همچنین بررسی می‌شود که آیا رخدادها علت‌های عملیاتی یا سیستمی مشترک دارند یا نه؛ از جمله سطح نیرو، فشار کاری کنترلرها، شیوه‌های ارتباطی، چیدمان فرودگاه، پیچیدگی رویه‌ها، و میزان اثرگذاری لایه‌های ایمنی موجود. نتایج این بررسی‌ها می‌تواند به تغییراتی در حوزه نیرو، آموزش، روش‌های مدیریت ترافیک یا هماهنگی حرکت هواپیماها روی باندها و تاکسی‌وی‌های سیدنی منجر شود.

پاورقی نام‌ها (اصل انگلیسی)

¹ Sydney Airport

² Australian Transport Safety Bureau (ATSB)

³ Virgin Australia

⁴ Qantas

⁵ Jetstar

⁶ Bombardier Dash 8

⁷ Qatar Airways

⁸ ABC News

⁹ Brisbane Airport

¹⁰ Melbourne Airport

¹¹ Angus Mitchell

¹² Civil Aviation Safety Authority (CASA)