مشاهدهای کمیاب در جنگلهای مالی نزدیک لیک گیلز
در پهنه خشک جنگلهای مالیِ ساوت استرالیا¹ نزدیک لیک گیلز²، حدود پنج ساعت شمالغرب آدلاید³، گروهی از پرندهنگرها با پرندهای کمیاب و چشمگیر روبهرو شدند: کویلتراشِ کاپربک⁴ (Cinclosoma clarum). این مشاهده در روایت تفصیلی طبیعتشناس بریتانیایی استیون ماس⁵ آمده و هم زیبایی خاص این پرنده را نشان میدهد و هم میزان پیگیریای که برای دیدن یکی از گونههای بومیِ استرالیا⁶ لازم است.
صدایی که صبحانه را متوقف کرد
ماس⁵ که در یک سفر فشرده به ساوت استرالیا¹ بود، هنگام خوردن صبحانه در طبیعت، با راهنمای محلی استیو پاتر⁷ صدای سوتمانندِ تکرارشوندهای را شنید که از میان جنگلهای اکالیپتوسِ مالی میآمد. آنها قهوه و کورنفلکس را کنار گذاشتند و آرام وارد جنگل شدند. صدا که از ارتفاعی حدود همسطح سر میآمد، لحظهبهلحظه نزدیکتر شد تا اینکه پرندهای «درشت و تپل» از زیر بوتهای نمایان شد و «هدفمند» به سمت آنها قدم برداشت.
پرندهای با پشتِ مسی و رفتارِ زمینی
کویلتراشِ کاپربک⁴ که بهتازگی بهعنوان گونهای جدا از کویلتراشِ چستنات⁸ تفکیک شده، با پشتِ مسیِ درخشانش توجه همه را جلب کرد؛ همین ویژگی هم نام انگلیسیِ آن را ساخته است. در کنار این رنگ، ابروی سفیدِ برفی، «سبیل» سفید، شکم روشن و گلوگاهِ سیاهِ مرتب، تضادی واضح ایجاد میکرد. نام علمی این پرنده—که به «توکا با تکاندادن دمِ درخشان» تعبیر شده—به رفتار زمینیاش میخورد: برخلاف بسیاری از پرندگان آوازخوان، کویلتراشها ترجیح میدهند بیسروصدا روی کف جنگل راه بروند و کمتر پرواز کنند.
گونهای بومیِ جنوب استرالیا
کویلتراشها به خانوادهای تعلق دارند که مخصوص گینه نو⁹ و استرالیا⁶ است و نه «بلدرچین واقعی» محسوب میشوند و نه «توکا». نوع کاپربک⁴ به ساوت استرالیا¹ و وسترن استرالیا¹⁰ محدود است و در زیستگاههای مالی مثل محدودههای اطراف لیک گیلز² زندگی میکند؛ منطقهای دورافتاده که تقریباً در میانه مسیرِ عبور از قاره قرار میگیرد. ماس⁵ گفته روز بعد، گونه نزدیک به آن یعنی کویلتراشِ چستنات⁸ را هم دیده است؛ نکتهای که تنوع زیستی منطقه را پررنگتر میکند.
وضعیت حفاظتی و ردیابیهای ثبتشده
بردلایف استرالیا¹¹ وضعیت این گونه را «نزدیک به تهدید» اعلام کرده است؛ جمعیت آن پایدار توصیف میشود، اما در برابر از دسترفتن زیستگاه بر اثر کشاورزی و آتشسوزی آسیبپذیر است. منطقه مالی که بخشی از حوضه بزرگتر موری-دارلینگ بیسین¹² بهشمار میرود، میزبان چندین پرنده بومی است و برای «تیچرها» (پرندهنگرهای جدی) یک نقطه جذاب محسوب میشود.
گزارشهای مرتبط و حفاظت از زیستگاه
هرچند در جستوجوهای اخیر گزارش «کاملاً مشابه» دیگری مطرح نشده، اما کویلتراشِ کاپربک⁴ در ثبتهای پرندهشناسیِ استرالیا⁶ دیده میشود. پایگاه داده ایبرد¹³ وابسته به بردلایف استرالیا¹¹ گاهی مشاهدههایی را در فلیندرز رینجز¹⁴ و مناطق مالیِ ساوت استرالیا¹ ثبت کرده و به یک خوشه قابلتوجه در سال ۲۰۲۵ نزدیک گلوپات ریزرو¹⁵—حدود ۲۰۰ کیلومتر شمال لیک گیلز²—اشاره دارد. در همان حوالی، تورهای راهنماییشده توسط گلوپات لیکساید ریزرو¹⁶ علاقهمندان را جذب کردهاند؛ تجربهای که با روایت ماس⁵ همخوانی دارد.
همزمان، دپارتمان بایودایورسیتی، کانزرویشن اند اترکشنز¹⁷ در وسترن استرالیا¹⁰ به صداهای مشابه در منطقه ویتبلت¹⁸ اشاره میکند؛ جایی که آوای پرنده—مجموعهای از سوتهای شفاف—در فصل زادآوری یکی از نشانههای اصلی شناسایی است. در برنامههای حفاظتی، اقداماتی مثل آتشسوزی کنترلشده برای شبیهسازی الگوی طبیعی آتش به کار میرود تا پوشش زیرینِ مالی که پرنده در آن دنبال حشرات و دانهها میگردد، حفظ شود.
ماس⁵ این روبهرو شدن را خاطرهانگیزترین بخش سفرش توصیف کرده و گفته بود «ارزشش را داشت که صبحانه به تعویق بیفتد».
پاورقی نامها
¹ South Australia | ² Lake Gilles | ³ Adelaide | ⁴ copperback quail-thrush | ⁵ Stephen Moss | ⁷ Steve Potter | ⁸ chestnut quail-thrush | ⁶ Australia | ⁹ New Guinea | ¹⁰ Western Australia | ¹¹ BirdLife Australia | ¹² Murray-Darling Basin | ¹³ eBird | ¹⁴ Flinders Ranges | ¹⁵ Gluepot Reserve | ¹⁶ Gluepot Lakeside Reserve | ¹⁷ Department of Biodiversity, Conservation and Attractions (DBCA) | ¹⁸ Wheatbelt
Source: theguardian.com, birdlife.org.au, dbca.wa.gov.au, imagebroker.com, alamy.com