ابرهای «رنگینکمانی» در ویکتوریا چشمها را خیره کردند
ساکنان بخشهایی از ویکتوریا¹ آخر هفته با صحنهای متفاوت روبهرو شدند؛ ابرهایی که با رنگهای پاستلیِ شبیه رنگینکمان در آسمان میدرخشیدند.
این منظره غیرمعمول در برخی حومههای ملبورن² از جمله Mount Waverley³ و Caroline Springs⁴ گزارش شد و تماشاگران از آن عکس گرفتند. این پدیده با نام تابناکی ابر شناخته میشود؛ یک اثر نوری در جو که میتواند باعث شود ابرها با نوارها یا لکههایی از صورتی، سبز، آبی و بنفش برق بزنند.
به گفته سارا اسکالی⁵، هواشناس ارشد Bureau of Meteorology⁶، ابرهای رنگین در استرالیا⁷ پدیدهای نادر نیستند، اما معمولاً به این شفافیت در عکسها ثبت نمیشوند.
رنگها چطور شکل میگیرند؟
این اثر معمولاً با ابرهای نازک و بلندمرتبه مثل سیروس همراه است. ابرهای سیروس عمدتاً از بلورهای یخ تشکیل میشوند و در بخشهای بالاییِ تروپوسفر شکل میگیرند؛ همان لایهای از جو که بیشتر پدیدههای آبوهوایی در آن رخ میدهد.
وقتی نور خورشید از میان ابر عبور میکند، اطراف بلورهای یخ پراش پیدا میکند. پراش باعث میشود نور به رنگهای مختلف پخش شود و ظاهر رنگینکمانی ابر به وجود بیاید. با این حال، برخلاف رنگینکمان معمولی، این رنگها الزاماً به شکل یک قوس کامل دیده نمیشوند و ممکن است به صورت حلقههای نرم، موجها یا لکههای نامنظم روی ابر ظاهر شوند.
این پدیده بیشتر زمانی دیده میشود که ابر تازه شکل گرفته باشد و بلورهای یخ آن اندازهای نسبتاً مشابه داشته باشند. این یکدستی کمک میکند نور خورشید به شکل یکنواختتری با بلورها برهمکنش کند و رنگها واضحتر به چشم بیایند.
یک نمایش کوتاهمدت
دیدن تابناکی ابر همیشه آسان نیست، چون ترکیبِ مناسبِ ابرِ نازک، نور خورشید و ساختار بلورها ممکن است فقط مدت کوتاهی دوام داشته باشد. این نمایش همچنین به شرایط دید و موقعیت خورشید وابستگی زیادی دارد.
مشاهدههای اخیر در ویکتوریا¹ موقعیتی فراهم کرد تا مردم این اثر را از نزدیک ببینند و عکاسها لحظهای را ثبت کنند که ممکن است با تغییر شکل یا جابهجایی ابر، خیلی سریع از بین برود.
در حالی که رنگها شبیه رنگینکمان به نظر میرسند، روند شکلگیری متفاوت است: رنگینکمان بیشتر بر اثر شکست و بازتاب نور خورشید در قطرههای باران به وجود میآید، اما تابناکی ابر نتیجه پراش نور در اطراف بلورهای ریز یخ داخل ابر است.
پاورقی نامها:
¹ Victoria
² Melbourne
³ Mount Waverley
⁴ Caroline Springs
⁵ Sarah Scully
⁶ Bureau of Meteorology
⁷ Australia